Του Τάσου Δασόπουλου
Ένα ποσό ύψους περίπου 10 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης θα συνεχίσει να χρηματοδοτεί την ελληνική οικονομία, μέσω ιδιωτικών και δημόσιων επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων, μετά το τυπικό τέλος του προγράμματος στο τέλος Αυγούστου.
Από το πολύ μεγάλο αυτό ποσό, περίπου 4,5 δισ. ευρώ θα προέρχονται από τις επιχορηγήσεις του Ταμείου και 5,6 δισ. ευρώ από τα χαμηλότοκα δάνεια που δίνει το Ταμείο στη χώρα μας. Το ποσό των επιχορηγήσεων θα πρέπει να εξαντληθεί μέχρι και το τέλος του 2027, ώστε να κλείσουν και οι εκκρεμότητες σε ό,τι αφορά τις 104 επενδύσεις και τις 77 μεταρρυθμίσεις, τις οποίες θα έχει ολοκληρώσει η χώρα με χρήματα του προγράμματος.
Τα δάνεια, όμως, τα οποία έρχονται με επιτόκιο 0,35% και δίνονται για να χρηματοδοτήσουν από το 35% έως και το 50% επενδύσεων, θα μεταφερθούν σταδιακά στην οικονομία, μέχρι και το τέλος του 2029.
Μέχρι και τα τέλη Μαρτίου οι εμπορικές τράπεζες, οι οποίες αποτέλεσαν τον επίσημο δίαυλο του ΤΑΑ στις επιχειρήσεις, είχαν εκταμιεύσει περίπου 10,8 δισ., έναντι των 14 δισ. ευρώ που είχε εισπράξει η Ελλάδα από τις Βρυξέλλες έναντι εγκεκριμένων επενδύσεων ελληνικών επιχειρήσεων κάθε μεγέθους. Ειδικότερα, από τις 859 δανειακές συμβάσεις που είχαν υπογραφεί τον Μάρτιο, οι 340 αφορούσαν μεγάλες επιχειρήσεις και κατευθύνονταν σε επενδύσεις ύψους 6 δισ. ευρώ. Οι υπόλοιπες 519, δηλαδή το 60,4% των συμβάσεων, αφορούσαν μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Με επενδύσεις 6 δισ. ευρώ για μεσαίες και 3 δισ. ευρώ πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις, 15.700 ΜμΕ αξιοποίησαν το πρόγραμμα (δανειακό και investEU) για την πραγματοποίηση επενδύσεων, αναβάθμιση του παραγωγικού εξοπλισμού τους, ψηφιοποίηση των λειτουργιών τους και ενίσχυση της εξωστρέφειάς τους. Επιπλέον, 90.000 μικρομεσαίες επιχειρήσεις επιδοτήθηκαν για ψηφιακά εργαλεία και περίπου 1.000 για ενεργειακά αποδοτικό εξοπλισμό.
Συμβάσεις δανείων 3 δισ. σε έναν μήνα
Τον Μάρτιο, με το ξέσπασμα της ενεργειακής κρίσης ως αποτέλεσμα του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν, οι συμβάσεις επιταχύνθηκαν απότομα. Ο λόγος ήταν ότι τα δάνεια του ΤΑΑ δίνονταν με ένα ιδιαίτερα ευνοϊκό επιτόκιο 0,35%, ενώ η ΕΚΤ έμπαινε ξανά σε τροχιά αύξησης επιτοκίων, με στόχο να επαναφέρει τον πληθωρισμό στον στόχο του 2%. Το γεγονός αυτό κινητοποίησε τους ενδιαφερομένους και μέσα στον Μάρτιο οι συμβάσεις εκτοξεύτηκαν από τα 10,8 δισ. ευρώ στα 13,5 δισ. ευρώ. Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, από την αναθεώρηση στο τέλος του 2025, φοβούμενο μήπως δεν καταφέρει τελικά να απορροφήσει το σύνολο των δανειακών πόρων του ΤΑΑ, ζήτησε και πέτυχε μια αλλαγή στον επιμερισμό των ποσών. Αντί για το σύνολο των δανείων, περιόρισε το ποσό το οποίο θα περάσει άμεσα στις τράπεζες για επενδύσεις στα 13,5 δισ. ευρώ, χωρίς φυσικά να περιμένει την εξέλιξη στη Μέση Ανατολή. Από τα υπόλοιπα 4,1 δισ. ευρώ, τα 2 δισ. ευρώ μεταφέρθηκαν στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα και 2,1 δισ. ευρώ στο ειδικό επενδυτικό Ταμείο του ΤΑΑ, το οποίο χρηματοδοτεί καινοτόμες επενδύσεις.
Τα 2 δισ. ευρώ προς την ΕΑΤ θα μετατραπούν (με μόχλευση και των εμπορικών τραπεζών) σε δάνεια για μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, ύψους τουλάχιστον 4 δισ. ευρώ, τα οποία θα πρέπει να εκταμιευτούν σταδιακά έως και το 2029. Τα δάνεια που είχαν δοθεί από το 2025 θα πρέπει να εκταμιευτούν και να γίνουν επενδύσεις μέχρι και το τέλος του 2028, ενώ τα δάνεια για τα οποία υπογράφηκαν συμβάσεις φέτος θα πρέπει να γίνουν επενδύσεις έως το 2029.
Τα χρήματα αυτά των δανείων θα συνεχίσουν να υποστηρίζουν τις δημόσιες επενδύσεις την επόμενη τριετία, για την οποία εκφράζεται έντονος προβληματισμός, σχετικά με τη συνέχιση των δημόσιων επενδύσεων από την Ελλάδα. Σε όρους επενδύσεων, τα δάνεια ύψους 17,6 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης θα υποστηρίξουν επενδύσεις 46 δισ. ευρώ μέχρι και την πλήρη εκταμίευσή τους. Από το σύνολο των επενδύσεων, ένα ποσό περίπου 20 δισ. ευρώ σε τελικές επενδύσεις θα ολοκληρωθεί από το υπόλοιπο του 2026, μέχρι και το τέλος του 2029, καλύπτοντας ένα μεγάλο μέρος από το “έλλειμμα” επενδύσεων που αναμένεται να εμφανιστεί στο τέλος του προγράμματος.
Η τελευταία δόση
Μέχρι στιγμής η Ελλάδα έχει λάβει από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας συνολικά 24,6 δισ. ευρώ από επιχορηγήσεις και δάνεια, ποσό που αντιστοιχεί στο 68% του συνολικού προϋπολογισμού, σε λιγότερο από 5 χρόνια. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο 10,9% του ΑΕΠ (του 2023), κατατάσσοντας την Ελλάδα στην 1η θέση μεταξύ των κρατών-μελών της Ε.Ε. ως προς τη σημασία των εκταμιεύσεων στην οικονομία.
Η Ελλάδα έχει ήδη καταθέσει 8ο αίτημα πληρωμής επιχορηγήσεων και 7ο αίτημα πληρωμής δανείων, έχοντας επιτύχει επιπλέον 34 ορόσημα και στόχους, φθάνοντας συνολικά τα 238 ορόσημα (62,3% του συνόλου). Με δεδομένο ότι το ελληνικό σχέδιο είναι οπισθοβαρές, υπάρχει φυσιολογική εξέλιξη στην υλοποίηση των έργων, καθώς οι δαπάνες θα συνεχίσουν να πραγματοποιούνται και το 2027. Τούτο με δεδομένο ότι το αίτημα από την Ελλάδα για την τελευταία δόση από το Ταμείο, που αφορά επιχορηγήσεις ύψους 4,2 δισ. ευρώ, αναμένεται να κατατεθεί τον Σεπτέμβριο. Με τους ρυθμούς ελέγχου των Βρυξελλών, αναμένεται να μπει στα δημόσια ταμεία μέχρι και το τέλος του χρόνου. Άρα θα γίνει δαπάνη προς την οικονομία μέσα στο 2027.
Το χρονοδιάγραμμα για την τυπική ολοκλήρωση των έργων είναι μέχρι και το τέλος Αυγούστου. Σε αυτή τη φάση, θα πρέπει όσα από τα έργα έχουν ολοκληρωθεί να παραληφθούν και επίσημα από το Ελληνικό Δημόσιο. Το επόμενο βήμα θα είναι ο δειγματοληπτικός έλεγχος των έργων. Ο έλεγχος αυτός θα φέρει την πιστοποίηση καλής εκτέλεσης των έργων και θα διενεργηθεί από ανεξάρτητους εκτιμητές που έχει προσλάβει για τον σκοπό αυτό η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Πηγή: capital.gr
