Επιστολή προς τον υπουργό Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνο Πλεύρη, απέστειλε ο Επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης, Michael O’Flaherty, καλώντας την ελληνική κυβέρνηση να διασφαλίσει ότι τα σχέδια για τη δημιουργία “κόμβων επιστροφής” (return hubs) εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης θα είναι πλήρως συμβατά με το διεθνές δίκαιο ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η επιστολή, η οποία δημοσιοποιήθηκε την Τετάρτη, εστάλη ταυτόχρονα και στους αρμόδιους υπουργούς της Αυστρίας, της Δανίας, της Γερμανίας και της Ολλανδίας, καθώς οι πέντε χώρες εξετάζουν κοινές πρωτοβουλίες για τη δημιουργία τέτοιων δομών σε τρίτες χώρες.
Ο Επίτροπος υπενθυμίζει ότι τον Ιούνιο η ελληνική Βουλή ενέκρινε νομοθεσία που επιτρέπει τη δημιουργία “κόμβων επιστροφής” σε συνεργαζόμενες χώρες, ενώ σημειώνει ότι, σύμφωνα με τις δηλώσεις της ελληνικής κυβέρνησης, η Αθήνα βρίσκεται ήδη σε διαπραγματεύσεις με δύο αφρικανικά κράτη.
Όπως αναφέρει στην επιστολή του προς τον κ. Πλεύρη, οι σχετικές συμφωνίες αναμένεται να ολοκληρωθούν έως το τέλος του 2026, ώστε οι δομές να τεθούν σε λειτουργία από το 2027.
Παράλληλα, επισημαίνει ότι η Ελλάδα συνεργάζεται με την Αυστρία, τη Δανία, τη Γερμανία και την Ολλανδία για την προώθηση του συγκεκριμένου σχεδίου.
Επικαλούμενος έκθεσή του που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2025, ο Michael O’Flaherty υποστηρίζει ότι η μεταφορά μεταναστών σε “κόμβους επιστροφής” ενέχει σημαντικούς κινδύνους για τα ανθρώπινα δικαιώματα, μεταξύ άλλων ως προς την αρχή της μη επαναπροώθησης, την απαγόρευση απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης, την απαγόρευση συλλογικών απελάσεων και την αποφυγή αυθαίρετης κράτησης.
Για τον λόγο αυτό προτείνει τέσσερις βασικές δικλίδες ασφαλείας που, όπως τονίζει, θα πρέπει να ενσωματωθούν στο σχετικό θεσμικό πλαίσιο.
Συγκεκριμένα, ζητά πριν από οποιαδήποτε συμφωνία να πραγματοποιείται ολοκληρωμένη αξιολόγηση των άμεσων και έμμεσων κινδύνων για τα ανθρώπινα δικαιώματα, συνοδευόμενη από σχέδιο πρόληψης ή αντιμετώπισής τους.
Παράλληλα, εισηγείται τη συνεχή, ανεξάρτητη και αποτελεσματική παρακολούθηση των επιπτώσεων των δομών στα ανθρώπινα δικαιώματα, καθώς και τη δημιουργία μηχανισμών επανεξέτασης και ακόμη και αναστολής της συνεργασίας σε περίπτωση που διαπιστωθούν παραβιάσεις.
Ο Επίτροπος καλεί επίσης τις κυβερνήσεις να βασίσουν οποιαδήποτε συνεργασία αποκλειστικά σε νομικά δεσμευτικές συμφωνίες, οι οποίες θα περιλαμβάνουν ρητές και εκτελεστές ρήτρες προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς και ισχυρούς μηχανισμούς λογοδοσίας.
Τέλος, ζητά να διασφαλιστεί πλήρης διαφάνεια μέσω της δημοσιοποίησης των αξιολογήσεων κινδύνου, των σχεδίων αντιμετώπισης, των αποτελεσμάτων των μηχανισμών παρακολούθησης και των ίδιων των συμφωνιών, ώστε να καθίσταται δυνατός ο κοινοβουλευτικός, δικαστικός και δημόσιος έλεγχος.
Ο Michael O’Flaherty καταλήγει ότι παραμένει στη διάθεση της ελληνικής κυβέρνησης για περαιτέρω ανταλλαγή απόψεων σχετικά με το ζήτημα, υπογραμμίζοντας ότι η αποτελεσματική πολιτική επιστροφών πρέπει να συμβαδίζει με την πλήρη τήρηση των διεθνών υποχρεώσεων των κρατών στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Πηγή: capital.gr
