Παρά την αύξηση του πληθυσμού της ΕΕ – την 1η Ιανουαρίου 2026 ήμασταν 705.756 περισσότεροι από ό,τι το 2025 -, ο ρυθμός αυτής της μεταβολής επιβραδύνεται σταθερά, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, ενώ 11 χώρες-μέλη είδαν μείωση το περασμένο έτος.
Ο συνολικός πληθυσμός της ΕΕ αυξήθηκε σε έναν χρόνο από 451,3 εκατομμύρια, ο ρυθμός αύξησης επιβραδύνεται
Σύμφωνα με έκθεση του Κοινού Ερευνητικού Κέντρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, βρισκόμαστε σε ένα σημείο καμπής που αναδεικνύει τις τεράστιες προκλήσεις που φέρνει η υπογεννητικότητα. H Ευρωπαϊκή Ένωση φαίνεται να πλησιάζει στην ιστορική πληθυσμιακή της κορύφωση, καθώς αναμένεται να αυξηθεί ελαφρώς στα 453,3 εκατομμύρια το 2029 προτού μειωθεί τις δεκαετίες που έρχονται.
Η τάση αυτή είναι ήδη ορατή. Ο ρυθμός αύξησης του πληθυσμού της ΕΕ φθίνει αργά αλλά σταθερά, ωστόσο υπάρχουν δύο συνιστώσες της πληθυσμιακής μεταβολής: η φυσική και η καθαρή μετανάστευση, δηλαδή η διαφορά μεταξύ όσων εγκαταστάθηκαν σε μια χώρα και όσων την εγκατέλειψαν.
Φθίνουσα… αύξηση και ο ρόλος της μετανάστευσης
Όπως αναφέρει η Eurostat, ο συνολικός πληθυσμός της ΕΕ αυξήθηκε και πάλι το 2025, αν και σε περιορισμένο βαθμό, από 451,3 εκατομμύρια την 1η Ιανουαρίου 2025 σε 452,0 εκατομμύρια την 1η Ιανουαρίου 2026 (+0,2%).
Η αρνητική φυσική μεταβολή (περισσότεροι θάνατοι από γεννήσεις) αντισταθμίστηκε από τη θετική καθαρή μετανάστευση (περισσότεροι έρχονται παρά φεύγουν). Η παρατηρούμενη αύξηση του πληθυσμού μπορεί να αποδοθεί σε μεγάλο βαθμό στην αυξητική αυτή τάση των τελευταίων ετών.
Εξετάζοντας τη γενική εικόνα, ο πληθυσμός της ΕΕ από το 1960 σημείωσε αύξηση κατά 97,5 εκατομμύρια κατοίκους. Ο ρυθμός αύξησης του πληθυσμού, ωστόσο, επιβραδύνεται σταδιακά τις τελευταίες δεκαετίες.
Για παράδειγμα, καταγράφεται αύξηση, κατά μέσο όρο, περίπου 0,8 εκατομμυρίων ετησίως την περίοδο 2005 – 2025, σε σύγκριση με μέση αύξηση περίπου 3 εκατομμυρίων ετησίως κατά τη δεκαετία του 1960.
Η φυσική μεταβολή του πληθυσμού της ΕΕ ήταν θετική μέχρι το 2011, ενώ από την επόμενη χρονιά ο αριθμός των θανάτων άρχισε να υπερβαίνει τον αριθμό των γεννήσεων. Επομένως, η θετική συνολική μεταβολή από τότε έως σήμερα οφείλεται σε όσους εγκαταστάθηκαν στις χώρες όπου μετανάστευσαν.
Αν και κατά τη διάρκεια της πανδημίας του κορονοϊού η θετική καθαρή μετανάστευση δεν αντιστάθμιζε πλέον την αρνητική φυσική μεταβολή στην ΕΕ, από το 2022 η τάση αντιστράφηκε.
Το 2025, όπως και τα προηγούμενα χρόνια, ο αριθμός των θανάτων (4,81 εκατομμύρια) συνέχισε να υπερβαίνει τον αριθμό των ζωντανών γεννήσεων (3,46 εκατομμύρια) στην ΕΕ. Η συνολική αύξηση του ευρωπαϊκού πληθυσμού το 2025 οφειλόταν αποκλειστικά στη (θετική) καθαρή μετανάστευση.
Εν ολίγοις, η φυσική μεταβολή του πληθυσμού της ΕΕ (-1,35 εκατομμύρια κάτοικοι) ήταν χαμηλότερη από την καθαρή μετανάστευση (+2,05 εκατομμύρια), με αποτέλεσμα την αύξηση του πληθυσμού κατά περίπου 0,7 εκατομμύρια κατοίκους.
Η καθαρή μετανάστευση στην ΕΕ αυξήθηκε σημαντικά από τα μέσα της δεκαετίας του 1980 και μετά και αποτελεί τον κύριο καθοριστικό παράγοντα της πληθυσμιακής αύξησης από τη δεκαετία του 1990.
Ο αριθμός των ζωντανών γεννήσεων μειώθηκε σταδιακά μεταξύ 1960 και 1995, ενώ ο αριθμός των θανάτων αυξήθηκε με αργούς ρυθμούς.
Το χάσμα μεταξύ ζωντανών γεννήσεων και θανάτων στην ΕΕ μειώθηκε σημαντικά από το 1961 και μετά, και η φυσική μεταβολή του πληθυσμού έγινε αρνητική το 2012, όταν ο αριθμός των θανάτων ξεπέρασε τον αριθμό των γεννήσεων.
Ο αριθμός των θανάτων αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω λόγω της γήρανσης του πληθυσμού και, αν υποτεθεί ότι τα ποσοστά γονιμότητας παραμείνουν σε σχετικά χαμηλό επίπεδο, η αρνητική φυσική μεταβολή θα μπορούσε επομένως να συνεχιστεί.
Σε αυτή την περίπτωση, η συνολική μείωση ή αύξηση του πληθυσμού της ΕΕ στο μέλλον είναι πιθανό να εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη συμβολή της καθαρής μετανάστευσης.
Δημογραφικές μεταβολές σε εθνικό επίπεδο
Ο πληθυσμός των χωρών-μελών της ΕΕ την 1η Ιανουαρίου 2026, σε εθνικό επίπεδο, κυμαινόταν από 0,6 εκατομμύρια στη Μάλτα έως 83,5 εκατομμύρια στη Γερμανία. Η τελευταία, μαζί με τη Γαλλία και την Ιταλία, αποτελούσαν συνολικά σχεδόν τον μισό πληθυσμό της ΕΕ (47%).
Σημειώνεται ότι η Eurostat συλλέγει δημογραφικά στοιχεία από τα Εθνικά Στατιστικά Ινστιτούτα των κρατών-μελών της ΕΕ, των χωρών της ΕΖΕΣ, των υποψηφίων προς ένταξη χωρών και των εν δυνάμει υποψηφίων. Αναλύονται δεδομένα από την πιο πρόσφατη απογραφή, προσαρμοσμένα με βάση τις συνιστώσες της μεταβολής του πληθυσμού (ζωντανές γεννήσεις, θάνατοι, μετανάστευση και αποδημία), ή στοιχεία από σχετικά μητρώα.
Σύμφωνα με αυτά, η ΕΕ αυξήθηκε ελαφρώς πληθυσμιακά (ποσοστό 1,6 ανά 1.000 άτομα) κατά τη διάρκεια του 2025, αλλά η μεταβολή αυτή δεν κατανεμήθηκε ομοιόμορφα μεταξύ των χωρών: δεκαέξι σημείωσαν αύξηση και 11 μείωση.
Η Μάλτα (24,1 ανά 1.000 άτομα), η Κύπρος (13,7) και το Λουξεμβούργο (13,1) κατέγραψαν τους υψηλότερους ρυθμούς αύξησης του πληθυσμού το 2025, ενώ η Λετονία (-8,3), η Εσθονία (-6,8) και η Ουγγαρία (-5,4) κατέγραψαν τις μεγαλύτερες μειώσεις.
Από τα εθνικά στοιχεία για το 2025, έξι χώρες της ΕΕ (Δανία, Ιρλανδία, Κύπρος, Λουξεμβούργο, Μάλτα και Σουηδία) παρουσίασαν θετική φυσική αύξηση του πληθυσμού. Συνολικά, 21 χώρες της ΕΕ παρουσίασαν αρνητικούς ρυθμούς φυσικής μεταβολής, με τους θανάτους να υπερτερούν των γεννήσεων.
Οι μεγαλύτεροι αρνητικοί ρυθμοί φυσικής μεταβολής παρατηρήθηκαν στη Λετονία και τη Βουλγαρία (και στις δύο -7,7 ανά 1.000 άτομα), ακολουθούμενες από τη Λιθουανία (-6,9) και τη Ρουμανία (-5,5).
Όλες οι χώρες της ΕΕ, εκτός από την Εσθονία και τη Λετονία, παρουσίασαν θετικούς ρυθμούς καθαρής μετανάστευσης το 2025, με τους υψηλότερους ρυθμούς να παρατηρούνται στη Μάλτα (23,9 ανά 1.000 άτομα), στην Ισπανία (11,8) και στην Κύπρο (11,3).
Μεταξύ των 16 χωρών όπου ο πληθυσμός αυξήθηκε το 2025, έξι χώρες (Δανία, Ιρλανδία, Κύπρος, Λουξεμβούργο, Μάλτα και Σουηδία) κατέγραψαν τόσο φυσική αύξηση όσο και θετική καθαρή μετανάστευση, οι οποίες συνέβαλαν στην αύξηση του πληθυσμού τους.
Σε 10 χώρες (Βέλγιο, Τσεχία, Ισπανία, Γαλλία, Κροατία, Ολλανδία, Αυστρία, Πορτογαλία, Σλοβενία και Φινλανδία), η θετική καθαρή μετανάστευση αποτέλεσε τον κινητήριο μοχλό της αύξησης του πληθυσμού, καθώς η φυσική μεταβολή του πληθυσμού ήταν αρνητική.
Από τις 11 χώρες της ΕΕ που ανέφεραν μείωση του πληθυσμού κατά το 2025, εννέα χώρες (Βουλγαρία, Γερμανία, Ελλάδα, Ιταλία, Λιθουανία, Ουγγαρία, Πολωνία, Ρουμανία και Σλοβακία) δεν κατάφεραν να αντισταθμίσουν την αρνητική φυσική μεταβολή με τη θετική καθαρή μετανάστευση. Η Εσθονία και η Λετονία ήταν οι μόνες χώρες που παρουσίασαν αρνητική φυσική μεταβολή και αρνητική καθαρή μετανάστευση.
Η εικόνα της Ελλάδας
Από τον πίνακα της Eurostat με τα στοιχεία της περιόδου 2023 – 2025 προκύπτει μια σαφής εικόνα για την Ελλάδα, η οποία καταγράφει στην τριετία αρνητικό ρυθμό μεταβολής πληθυσμού (-2,5‰, -0,3‰, -0,6‰).
Η δυναμική είναι σταθερή. Η φυσική μεταβολή παραμένει έντονα αρνητική (γύρω στο -5,3 έως -5,5 ανά χίλιους κατοίκους) λόγω της υπεροχής των θανάτων έναντι των γεννήσεων, ενώ η καθαρή μετανάστευση ενισχύεται σταδιακά (από +2,9‰ το 2023 σε +5,2‰ το 2024, με μικρή υποχώρηση το 2025, στο +4,8‰).
Παρά την ενίσχυση αυτή, όμως, η μετανάστευση δεν αντισταθμίζει το δημογραφικό έλλειμμα, με αποτέλεσμα η χώρα μας να παραμένει σε ελαφρώς αρνητικό συνολικό ισοζύγιο.
Πηγή: in.gr
