Πέθανε η Πάολα Ρεβενιώτη στα 68 της χρόνια. Πάντα ασυμβίβαστη κι ωραία, προσωπικότητα τεράστια και οπωσδήποτε διαχρονική. Αφήνει πίσω της μια ιστορία αγώνων και μία πολύ πλούσια συλλογή σπάνιων συνεντεύξεων. Η Πάολα ήταν πολλά. Η τρανς ακτιβίστρια, που οργάνωσε το πρώτο Athens Pride στον Λόφο του Στρέφη πριν από 40 και χρόνια. Η γυναίκα που πήρε την τελευταία συνέντευξη του Κώστα Ταχτσή, η φωτογράφος, η ντοκιμαντερίστρια, η αθυρόστομη, η εμβληματική και η πάντοτε αγωνίστρια.
Τη συνάντησα στο 2021 σε κάποιο καφέ του Σταθμού Λαρίσης, που ήταν η γειτονιά της. Ο ιδιοκτήτης με είχε ρωτήσει: έχεις ραντεβού με το Θηρίο; Κι είχε δίκιο. Η Πάολα ήταν ένα Θηρίο, μία ηρωίδα αυτής της πόλης.
Μπροστά από τις εποχές
Η Πάολα κατάφερε κάτι σπουδαίο. «Πρόκειται για τη γυναίκα που πήρε συνέντευξη από τον Ταχτσή, τον Χριστιανόπουλο, γνώριζε το Μάνο Χατζιδάκι. Που ήταν τρανς σε εποχές ακόμη πιο δύσκολες, με ξύλο, με φυλακές. Που έκανε Τέχνη, πρώτα με τη φωτογραφία της – τα όμορφα αγόρια που έμπαιναν στο σπίτι της, έπειτα με τα ντοκιμαντέρ της. Που είχε εκδόσει το “Κράξιμο”, ένα περιοδικό ομοφυλόφιλης έκφρασης – αυτό φιλοξένησε και την τελευταία συνέντευξη του Κώστα Ταχτσή, αυτό ήταν γεμάτο φωτογραφίες, αυτό έγραψε πρώτη φορά ανοιχτά για τη σεξουαλικότητα, την απόλαυση, την έκφραση – όχι μόνο για το γκέι κοινό, ούτε για τις τρανς της εποχής. Ακόμη και χρόνια μετά την παύση της κυκλοφορίας του περιοδικού, όλη αυτή η απενοχοποιημένη ματιά για τον έρωτα και το σεξ, έβγαλε από το “καβούκι” τους πολλά, πολλά παιδιά», γράφαμε στο in το 2021.
Εξώφυλλα του περιοδικού «Κράξιμο», με τη χαρακτηριστική προμετωπίδα «Κάθε εργασία με σκοπό το κέρδος είναι πορνεία».
Και πράγματι, η Πάολα κατάφερε, σε μία εποχή με ισχυρότερα ταμπού και χωρίς καθόλου δημόσια προβολή, να φτιάξει ένα περιοδικό που, θρυλικό πια, είχε τότε μπορέσει να πει κάτι που δεν είναι δεδομένο ούτε και σήμερα: να είσαι ΛΟΑΤΚΙ άτομο δε συνεπάγεται κοινωνικό ρόλο. Να είσαι τρανς γυναίκα, ειδικά, δε συνεπάγεται στερεότυπα. Δε σημαίνει πως δεν είσαι τίποτε, παρά μόνο ένα πλάσμα σεξουαλικοποιημένο, εντοιχισμένο σε ρόλους γραφικούς: αμαρτία, παρακμή, λούμπεν. Η Πάολα ήταν μία μορφωμένη και πολιτικοποιημένη γυναίκα, που σύστησε στα νέα ΛΟΑΤΚΙ άτομα της εποχής της το όριο της ταυτότητάς τους. Δηλαδή, τον ουρανό.
Οι συνεντεύξεις της με τον Κώστα Ταχτσή και τον Ντίνο Χριστιανόπουλο, η γνωριμία με τον Μάνο Χατζιδάκι, τα κείμενα που εξηγούσαν πώς αντιλαμβανόταν ο αρχαίος κόσμος την ομοφυλοφιλία, πώς ο Καζανόβα ήταν γνωστός εραστής γυναικών και ανδρών, αλλά κι εκείνες οι φωτογραφίες των πανέμορφων αγοριών, που έμπαιναν στο σπίτι της σε βοηθούσαν να καταλάβεις ότι η ΛΟΑΤΚΙ ταυτότητα δεν έχει να κάνει με κάποιο σεξουαλικό “φετίχ”, αλλά με τον έρωτα και την αγάπη. Κι αυτό το καταλάβαινες είτε ήσουν ΛΟΑΤΚΙ, είτε ήσουν στρέητ.
“Γυναίκα και άντρα είναι και κοινωνικές κατασκευές, διαμορφώνονται ανάλογα με την εποχή που ζεις. Άλλη σεξουαλικότητα έχει ένα θηλυκό αγόρι ή μία τρανς σε μία φυλή στον Αμαζόνιο, άλλη στην Αρχαία Ελλάδα, άλλη σε μεσογειακές κοινωνίες. Οι τρανς πάντα στις μεσογειακές κοινωνίες ήταν αποδεχτές, το βλέπουμε στην Τουρκία, το βλέπουμε στους Άραβες. Οι τρανς πάντα ήταν αποδεχτές στη σεξουαλικότητα ενός λαού”, μας είχε πει το ’21.
Η αγωνίστρια Πάολα
Η Πάολα πολιτικοποιήθηκε πολύ νωρίς. «Στη γενιά μου οι γκέι άντρες ήταν πολύ σκληροί με τις τρανς», μας είχε πει τότε και εξήγησε γιατί η απομόνωση κι από την ίδια την ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα, την έκανε να γίνει μια πιστή και πεισμωμένη ακτιβίστρια. Έζησε σε πολύ πιο σκληρά χρόνια για τις τρανς γυναίκες, ειδικά στις «πιάτσες». Ξύλο, δολοφονίες, αυτοκτονίες και, φυσικά, ναρκωτικά.
Η ίδια έδωσε μάχες και εκτός της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας και, πολύ περισσότερο, εκτός. Φυλακές, ξύλο. Όχι επειδή δρούσε, αλλά επειδή αντιδρούσε. Οι τρανς γυναίκες ανήκαν στις φυλακές, κατά το νομικό κόσμο της δεκααετίας του ’70 και των αρχών του ’80.
«Έχω επίγνωση ότι θα με ξέρουν και σε πολλά χρόνια, τώρα δεν περίμενα από μια κοινότητα ανθρώπων να μου δώσουν και παράσημο. Αν σέβονται την ιστορία τους ή όχι δεν μπορώ να τους το πω εγώ», μας είχε πει.
Η Πάολα και άλλα 15 άτομα από το ΑΚΟΕ (Απελευθερωτικό Κίνημα Ομοφυλόφιλων Ελλάδας) έφεραν το πρώτο Pride στην Ελλάδα, στο Ζάππειο. Αργότερα το ΑΚΟΕ διαλύθηκε, αλλά τα Pride όχι. Στον Λόφο του Στρέφη και στο Πεδίον του Άρεως και μάλιστα με τεράστια επιτυχία. Είχαν παίξει και οι Στέρεο Νόβα. Τα σημερινά δεν έχουν την ίδια πολιτικοποίηση, αλλά εξακολουθούν να έχουν την αναγκαιότητά τους.
Η Πάολα (στο κέντρο) σε διαδήλωση στην Αθήνα, 1981.
«Τότε τους γκέι δεν τους ένοιαζε η απελευθέρωση, κρυβόταν στις ζωούλες τους, δεν είχαν τις ίδιες ανάγκες με σήμερα να εμφανιστούν. Και τότε η Αριστερά στήριζε τα Pride, αριστεροί και αναρχικοί των Εξαρχείων τα στήριζαν, είχαν μια φοβερή ποιότητα αυτά τα παιδιά. Με αποδεχόταν κι εκείνοι, το κέρδισα κι εγώ. Με την παρουσία μου τους έθιξα κι αυτό το θέμα (των τρανς). Ήταν πιο απενοχοποιημένα τα παιδιά στα Εξάρχεια», είχε πει.
Πριν λίγα χρόνια, το 2023, πολιτεύτηκε με το ΜέΡΑ25.
Για πάντα εδώ
Τα τελευταία χρόνια η Πάολα πάλευε με ασθένειες. Η καρδιά της κι ο καρκίνος. Πριν 20 χρόνια είχε άτυπα αποκτήσει έναν γιο, που του είχε λατρεία. Εμφανίστηκε πολύ μικρός στην πόρτα της κι αυτή τον έκανε γιο της. Ο γιος της, τής χάρισε κι ένα εγγόνι.
Η Πάολα δυσκολευόταν να κατανοήσει τα νέα κινήματα. Κάπως στην εποχή της, αφού ήταν και πρωτοπόρος, θέλησε να τακτοποιήσει στο μυαλό της τις έννοιες με τρόπο που να της είναι οικείες και να μπορεί να τις εξηγεί. «Δε θα μου πούνε εμένα πώς θα νιώθω και πώς θα αγαπάω».
Δεν με είχε καλύψει μια τόσο απλή φράση, όταν μου την είπε τότε. Οι Σπουδές Φύλου κι η ίδια η βιολογία είχαν εξελιχθεί, τα νεότερα παιδιά μάς είχαν ήδη συστήσει νέες ορολογίες και ταυτότητες, το φεμινιστικό κίνημα είχε προοδεύσει και δεχόταν τον όρο «σεξεργάτρια» κι όχι «πόρνη». Οι τρανς γυναίκες είναι γυναίκες κι αυτό είναι μια επιστημονική παραδοχή.
Σε εκείνο το καφέ στον Σταθμό Λαρίσης, όταν είχαμε πια κλείσει τα μικρόφωνα και μείναμε οι δυο μας, χωρίς το βλέφαρο των αναγνωστών, μου είπε πως εμείς στις εποχές μας τόσα ξέραμε. Κι αν κάνω λάθη, ας με διορθώνουν, τους νέους τους ακούω, «αν είναι ευγενικοί».
«Πάρε τη συνέντευξη και άμα τα λέω πολύ… (παρατραβηγμένα), διόρθωσέ τα».
Σκεπτόμενη σήμερα την παρακαταθήκη που μας αφήνει, έχω στο μυαλό μου διαρκώς εκείνη την φράση: δε θα μου πούνε εμένα πώς θα αγαπώ, ούτε πως θα νιώθω.
Είναι μία εξαιρετική εναρκτήρια φράση για να βρει ένα νέο παιδί τον εαυτό του. Αυτό ήταν και θα είναι για πάντα η Πάολα: η εναρκτήρια φράση ενός κινήματος, που διαρκώς εξελίσσεται χάρη σε ανθρώπους σαν εκείνη. Κι αυτό, νομίζω, σημαίνει Αθανασία.
Πηγή: in.gr
