Όσο ανεβαίνει η θερμοκρασία, τόσο αυξάνεται και ο κίνδυνος προβλημάτων που σχετίζονται με τη ζέστη, ιδιαίτερα για όσους λαμβάνουν ορισμένα συνταγογραφούμενα φάρμακα. Η αιτία; Παρεμβαίνουν στους μηχανισμούς που ρυθμίζουν τη θερμοκρασία του σώματος, όπως η εφίδρωση και η αυξημένη ροή αίματος προς το δέρμα, δυσκολεύοντας το σώμα να αποβάλει τη θερμότητα.
Σύμφωνα μάλιστα με την Dipa Kamdar, επίκουρη καθηγήτρια Φαρμακευτικής στο Kingston University, οι κατηγορίες φαρμάκων που αυξάνουν τον κίνδυνο αφυδάτωσης, θερμικής εξάντλησης ή ακόμη και θερμοπληξίας είναι αρκετές.
1 Αντικαταθλιπτικά
Δύο κατηγορίες αντικαταθλιπτικών – οι εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRIs) και τα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά (TCAs) – μπορεί να κάνουν τον καύσωνα πιο δύσκολο στην αντιμετώπισή του, καθώς επηρεάζουν την ικανότητα του οργανισμού να ιδρώνει.
Τα φάρμακα αυτά δρουν μεταβάλλοντας τα επίπεδα νευροδιαβιβαστών, κυρίως της σεροτονίνης και της νοραδρεναλίνης, αλλά επηρεάζουν και άλλες ουσίες του νευρικού συστήματος.
Πιο συγκεκριμένα, τα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά μπορούν να μπλοκάρουν τη δράση της ακετυλοχολίνης, ενός νευροδιαβιβαστή που είναι απαραίτητος για την εφίδρωση. Εξαιτίας όμως αυτής της επίδρασης ορισμένοι ασθενείς ιδρώνουν λιγότερο, γεγονός που δυσκολεύει την αποβολή της θερμότητας τις ημέρες που το θερμόμετρο ανεβαίνει.
Παράλληλα όμως τα ίδια φάρμακα αυξάνουν τα επίπεδα της νοραδρεναλίνης, η οποία διεγείρει τους ιδρωτοποιούς αδένες, προκαλώντας σε άλλους ανθρώπους υπερβολική εφίδρωση. Υπολογίζεται ότι έως και το 14% όσων λαμβάνουν αντικαταθλιπτικά εμφανίζουν αυξημένη εφίδρωση ως ανεπιθύμητη ενέργεια.
Όμως και η δεύτερη κατηγορία αντικαταθλιπτικών που αναφέρθηκε φαίνεται να επηρεάζει τον υποθάλαμο, την περιοχή του εγκεφάλου που ρυθμίζει τη θερμοκρασία του σώματος και ενεργοποιεί την εφίδρωση. Η διαταραχή αυτής της λειτουργίας μπορεί να οδηγήσει σε θερμική εξάντληση ή θερμοπληξία. Επιπλέον, η υπερβολική εφίδρωση αυξάνει τον κίνδυνο αφυδάτωσης.
2 Αντιψυχωσικά
Τα αντιψυχωσικά χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία της ψύχωσης, όπως στη σχιζοφρένεια και τη διπολική διαταραχή. Δρουν αναστέλλοντας τη ντοπαμίνη, γεγονός που επηρεάζει και τα επίπεδα της σεροτονίνης. Συνεπακόλουθα και στην περίπτωση αυτή μπορεί να διαταραχθεί η λειτουργία του υποθαλάμου, με συνέπεια να δυσκολεύεται ο οργανισμός να αντιληφθεί τις μεταβολές της θερμοκρασίας του σώματος.
Γιατί είναι αυτό επικίνδυνο στην πράξη, τους μήνες του καλοκαιριού; Κάποιος που λαμβάνει αντιψυχωσικά μπορεί να μην αισθάνεται ότι υπερθερμαίνεται ή ότι διψά, ακόμη και όταν επικρατεί καύσωνας.
Η κατάσταση αυτή μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλή αρτηριακή πίεση και μειωμένη καρδιακή λειτουργία. Πιο συγκεκριμένα, ο συνδυασμός αντιχολινεργικής δράσης και αγγειοκινητικών παρενεργειών μπορεί να οδηγήσει σε αδυναμία εφίδρωσης και απότομη υπόταση με αποτέλεσμα να αυξάνεται σημαντικά ο κίνδυνος θερμικής εξάντλησης και θερμοπληξίας.
3 Γα την καρδιά
Όπως συμπληρώνουν οι ειδικοί της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας (ΑΗΑ) οι β-αναστολείς χρησιμοποιούνται για την καρδιακή ανεπάρκεια και τις αρρυθμίες, μειώνοντας τους καρδιακούς παλμούς και τη δύναμη συστολής.
Όμως, ο μηχανισμός αυτός δυσκολεύει αισθητά τον οργανισμό στην αποβολή της θερμότητας όταν επικρατεί ζέστη.
Ενδεικτικά αναφέρονται τα διουρητικά, που χορηγούνται για την υπέρταση και την καρδιακή ανεπάρκεια, τα οποία όμως αυξάνουν την αποβολή υγρών μέσω των ούρων. Σε συνθήκες καύσωνα, συνεπώς, αυτό μπορεί να προκαλέσει αφυδάτωση και διαταραχές των ηλεκτρολυτών.
Επιπρόσθετα, όταν ο οργανισμός διαθέτει λιγότερα υγρά, δυσκολεύεται να ιδρώσει επαρκώς. Εντούτοις, η μειωμένη εφίδρωση καθιστά δυσκολότερη τη φυσική ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος. Παράλληλα, η αρτηριακή πίεση μπορεί να πέσει σημαντικά, προκαλώντας ζάλη ή ακόμη και λιποθυμία.
Η ραμιπρίλη και η λοσαρτάνη, δύο επίσης ευρέως χρησιμοποιούμενα αντιυπερτασικά φάρμακα, μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο αφυδάτωσης, επειδή επηρεάζουν το ορμονικό σύστημα που ρυθμίζει την αρτηριακή πίεση, την ισορροπία των υγρών και το αίσθημα της δίψας.
4 Διεγερτικά
Τα διεγερτικά, όπως οι αμφεταμίνες που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία της Διαταραχής Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ), επηρεάζουν διάφορους νευροδιαβιβαστές, όπως την ντοπαμίνη και τη νοραδρεναλίνη.
Αυτό μπορεί να αυξήσει τη θερμοκρασία του σώματος, να επιταχύνει τον μεταβολισμό και να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η εφίδρωση.
Ως αποτέλεσμα, ο οργανισμός δυσκολεύεται περισσότερο να δροσιστεί, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια άσκησης ή σε συνθήκες υψηλής θερμοκρασίας.
Οι χρήστες αυτών των φαρμάκων διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο αφυδάτωσης, υπερθέρμανσης ή ακόμη και θερμοπληξίας.
Επιπλέον, τα διεγερτικά μειώνουν το αίσθημα της κόπωσης, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει κάποιον να υπερβεί τα όριά του χωρίς να αντιληφθεί τον κίνδυνο, ιδίως όταν επικρατούν ακραίες θερμοκρασίες.
Το θετικό είναι ότι πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι τα άτομα με ΔΕΠΥ που λαμβάνουν διεγερτικά ίσως εμφανίζουν μικρότερο κίνδυνο προβλημάτων που σχετίζονται με τη ζέστη, πιθανώς επειδή έχουν χαμηλότερο σωματικό βάρος ή φροντίζουν περισσότερο για την ενυδάτωσή τους. Ωστόσο, απαιτούνται μεγαλύτερες μελέτες για να επιβεβαιωθεί αυτή η υπόθεση.
5 Ινσουλίνη
Όταν κάνει ζέστη, τα αιμοφόρα αγγεία διαστέλλονται ώστε να διευκολύνεται η αποβολή θερμότητας. Η αγγειοδιαστολή όμως επιταχύνει την απορρόφηση της ινσουλίνης λόγω της αυξημένης τοπικής αιμάτωσης. Ετσι, το σάκχαρο στο αίμα μπορεί να πέσει πιο γρήγορα, προκαλώντας υπογλυκαιμία.
Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν ζάλη, τρέμουλο, εφίδρωση, ευερεθιστότητα και, σε σοβαρές περιπτώσεις, απώλεια αισθήσεων ή σπασμούς.
Η ζέστη δύναται, επίσης, να δυσκολεύει τα άτομα με διαβήτη να αναγνωρίσουν τα σημάδια της υπογλυκαιμίας, καθώς αρκετά από τα συμπτώματα μοιάζουν με εκείνα της έκθεσης στον καύσωνα. Παράλληλα, οι υψηλές θερμοκρασίες μπορεί να αλλοιώσουν την ίδια την ινσουλίνη, μειώνοντας την αποτελεσματικότητά της και καθιστώντας τη μη ασφαλή για χρήση.
Γι’ αυτό και οι ειδικοί επαναλαμβάνουν σε κάθε ευκαιρία ότι η ινσουλίνη πρέπει να φυλάσσεται στο ψυγείο μέχρι να χρησιμοποιηθεί, ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες. Εάν αλλοιωθεί, μπορεί να γίνει θολή ή να αλλάξει χρώμα.
Οι ηλικιωμένοι, τα άτομα με χρόνια νοσήματα – με έμφαση εκείνα που έχουν διαγνωστεί με καρδιαγγειακές ή πνευμονικές παθήσεις – καθώς και όσοι λαμβάνουν πολλά φάρμακα ταυτόχρονα διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο θερμικής εξάντλησης και θερμοπληξίας.
Οι ειδικοί συνιστούν:
- Να ελέγχετε πάντα τις οδηγίες φύλαξης των φαρμάκων.
- Να μην αφήνετε ποτέ φάρμακα μέσα σε αυτοκίνητο ή εκτεθειμένα στον ήλιο.
- Να θυμάστε ότι, εκτός από την ινσουλίνη, και τα εισπνεόμενα φάρμακα ή οι συσκευές αυτοένεσης αδρεναλίνης (EpiPen) μπορεί να αλλοιωθούν από τη ζέστη.
- Να πίνετε αρκετά υγρά, εκτός αν ο γιατρός σάς έχει δώσει διαφορετικές οδηγίες. Να αποφεύγετε την έκθεση στον ήλιο τις θερμότερες ώρες της ημέρας και να παραμένετε σε δροσερούς χώρους.
- Να αναγνωρίζετε έγκαιρα συμπτώματα όπως ζάλη, σύγχυση, ναυτία ή υπερβολική εφίδρωση.
- Να μη διακόπτετε ποτέ μόνοι σας τη φαρμακευτική αγωγή επειδή κάνει ζέστη. Εάν πιστεύετε ότι κάποιο φάρμακο δυσκολεύει την προσαρμογή σας στις υψηλές θερμοκρασίες, συμβουλευτείτε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας.
Πηγή: tanea.gr
