Τι σχέση έχει η άνοια με την όραση; Πολύ στενότερη απ’ ό,τι θα περίμενε κανείς. Μελέτες έχουν δείξει ότι η απώλεια, η εξασθένηση ή άλλες μεταβολές στην όραση μπορεί να αποτελούν πρώιμα προειδοποιητικά σημάδια άνοιας, ακόμη και έως 12 χρόνια πριν από τη διάγνωσή της.
Συνεπώς, ο τακτικός οφθαλμολογικός έλεγχος και η έγκαιρη αντιμετώπιση προβλημάτων όρασης ενδέχεται να συμβάλουν στον εντοπισμό των πρώτων ενδείξεων μιας ιδιαίτερα συχνής νευροεκφυλιστικής νόσου που επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους σε ολόκληρο τον κόσμο.
Ο νευρολόγος της διεθνούς φήμης Cleveland Clinic, Dr Aaron Bonner-Jackson, εξηγεί πώς τα μάτια μπορούν να λειτουργήσουν ως «παράθυρο» προς την άνοια, αναλύει τη σύνδεση της όρασης με τη γνωστική λειτουργία και παρουσιάζει πρακτικές συμβουλές που μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης της νόσου.
Οπως επισημαίνει, δεν είναι τυχαίο ότι οι μεταβολές στην όραση συχνά συνδέονται με τα πρώιμα σημάδια της άνοιας. Ο εγκέφαλος έχει την ικανότητα να επεξεργάζεται, να ερμηνεύει και να αντιλαμβάνεται πληροφορίες με βάση όσα βλέπουμε. Από το διάβασμα ενός βιβλίου ή ενός άρθρου μέχρι τη χωρική αντίληψη που απαιτείται κατά την οδήγηση, τα μάτια δεν μας βοηθούν μόνο να προσανατολιζόμαστε, αλλά και να κατανοούμε τον κόσμο γύρω μας.
«Εάν κάποιος δεν επεξεργάζεται σωστά τις οπτικές πληροφορίες, αυτό μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία του εγκεφάλου του», εξηγεί ο ειδικός.
Παράγοντες κινδύνου
Η Επιτροπή του έγκριτου επιστημονικού περιοδικού «Lancet» για την Πρόληψη, την Παρέμβαση και τη Φροντίδα της Ανοιας έχει εντοπίσει 14 τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου, οι οποίοι θα μπορούσαν να καθυστερήσουν ή ακόμη και να αποτρέψουν έως και το 45% των περιστατικών άνοιας.
- Απώλεια όρασης
- Απώλεια ακοής
- Κοινωνική απομόνωση
- Κατάθλιψη
- Διαβήτης
- Παχυσαρκία
- Υψηλή LDL χοληστερόλη
- Υπέρταση
- Κάπνισμα
- Υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ
- Ελλειψη σωματικής άσκησης
- Τραυματισμός στο κεφάλι
- Ατμοσφαιρική ρύπανση
- Μη ολοκλήρωση της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης
«Ολες αυτές οι καταστάσεις, που σχετίζονται με τη γενικότερη υγεία και κατ’ επέκταση με τη λειτουργία του εγκεφάλου και τον κίνδυνο άνοιας, συνδέονται επίσης με μεταβολές στην όραση», αναφέρει ο Dr Bonner-Jackson.
Για παράδειγμα, όταν ο σακχαρώδης διαβήτης δεν ρυθμίζεται επαρκώς, αυξάνεται ο κίνδυνος τόσο για βλάβες στην όραση όσο και για την εκδήλωση εγκεφαλικού επεισοδίου.
«Πιστεύουμε ότι όλοι αυτοί οι παράγοντες είναι αλληλένδετοι», προσθέτει. «Οι αλλαγές στην όραση μπορεί να πυροδοτήσουν περαιτέρω εξελίξεις που σταδιακά οδηγούν στην άνοια. Από την άλλη πλευρά, οι αλλαγές στον εγκέφαλο που σχετίζονται με την άνοια μπορούν επίσης να επηρεάσουν την όραση. Μπορεί να συμβαίνουν και τα δύο ταυτόχρονα».
Σημάδια έως και 12 χρόνια πριν
Μια πρόσφατη μελέτη διαπίστωσε ότι οι μεταβολές στην οπτική ευαισθησία μπορεί να αποτελούν έναν πρώιμο δείκτη που συνδέεται με μελλοντική εμφάνιση άνοιας.
Οι ερευνητές παρακολούθησαν 8.623 εθελοντές ηλικίας 48 έως 92 ετών για διάστημα έως και 14,8 ετών. Από αυτούς, οι 533 ανέπτυξαν άνοια.
Στην έναρξη της μελέτης, όλοι οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε απλά και πιο σύνθετα τεστ οπτικής ευαισθησίας, προκειμένου να αξιολογηθεί η ταχύτητα επεξεργασίας των οπτικών ερεθισμάτων και ο χρόνος αντίδρασής τους. Κατά τη διάρκεια των δοκιμασιών, οι συμμετέχοντες έπρεπε, μεταξύ άλλων, να πατήσουν ένα πλήκτρο μόλις εντόπιζαν ένα τρίγωνο που σχηματιζόταν μέσα σε ένα πεδίο κινούμενων κουκκίδων.
Τι διαπίστωσαν οι ερευνητές; Τα 533 άτομα που τελικά ανέπτυξαν άνοια είχαν παρουσιάσει ήδη από την αρχή της μελέτης βραδύτερη ταχύτητα οπτικής επεξεργασίας και πιο αργούς χρόνους αντίδρασης σε σύγκριση με τους υπόλοιπους συμμετέχοντες.
Ενα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα ήταν ότι τα ίδια άτομα ανέφεραν συχνότερα την παρουσία παθήσεων που σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο άνοιας, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, τα προβλήματα όρασης και ακοής ή το ιστορικό εγκεφαλικού επεισοδίου.
Τα προβλήµατα όρασης οδηγούν πάντα σε άνοια;
Οι μεταβολές ή η απώλεια της όρασης δεν οδηγούν απαραίτητα στην άνοια. Ωστόσο, φαίνεται ότι μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφάνισής της στο μέλλον.
Για τα άτομα με οικογενειακό ιστορικό άνοιας, η υιοθέτηση προληπτικών μέτρων που στοχεύουν στους 14 τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου είναι εξίσου σημαντική με την υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών για την πρόληψη καρδιαγγειακών παθήσεων, διαβήτη και άλλων χρόνιων νοσημάτων που επηρεάζουν τη γνωστική λειτουργία.
«Θέλουμε να βοηθήσουμε τους ανθρώπους να διατηρήσουν την όρασή τους όσο το δυνατόν καλύτερη για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, γιατί γνωρίζουμε ότι όσοι αντιμετωπίζουν προβλήματα όρασης έχουν αυξημένες πιθανότητες να παρουσιάσουν γνωστική έκπτωση και άνοια», τονίζει ο Dr Bonner-Jackson. «Γι’ αυτό είναι σημαντικό να υποβάλλονται σε τακτικούς οφθαλμολογικούς ελέγχους».
Η εξασφάλιση της καλύτερης δυνατής διόρθωσης της όρασης καθώς και η έγκαιρη αντιμετώπιση προβλημάτων όπως ο καταρράκτης, η εκφύλιση της ωχράς κηλίδας και το γλαύκωμα μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης άνοιας στο μέλλον.
Οταν το πρόβληµα βρίσκεται στον εγκέφαλο
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι σε ορισμένες περιπτώσεις οι δυσκολίες στην όραση που εμφανίζονται με την άνοια δεν οφείλονται απαραίτητα σε κάποια πάθηση των ματιών. Αντίθετα, μπορεί να σχετίζονται με τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος επεξεργάζεται τις οπτικές πληροφορίες.
Ετσι, κάποιοι άνθρωποι δυσκολεύονται να εκτιμήσουν αποστάσεις και βάθος, να αναγνωρίσουν πρόσωπα ή αντικείμενα, να ξεχωρίσουν χρώματα και αντιθέσεις ή να προσανατολιστούν σε άγνωστους χώρους. Αλλοι μπορεί να νιώθουν ότι «βλέπουν κανονικά», αλλά δυσκολεύονται να ερμηνεύσουν αυτό που έχουν μπροστά τους.
Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί συνιστούν να μην αγνοούνται ανεξήγητες αλλαγές στην όραση, ιδιαίτερα όταν συνοδεύονται από προβλήματα μνήμης, συγκέντρωσης ή προσανατολισμού. Η έγκαιρη αξιολόγηση μπορεί να συμβάλει στην ταχύτερη διερεύνηση των αιτίων και, εφόσον χρειάζεται, στην έγκαιρη παρέμβαση.
Πηγή: tanea.gr
