Η Ευρώπη στο «καμίνι» του καύσωνα: Εκατοντάδες νεκροί, κατάρριψη ρεκόρ 80ετίας και κλιματικά καταφύγια

Ένα πρωτοφανές κύμα καύσωνα σαρώνει τη Δυτική και Κεντρική Ευρώπη, αφήνοντας πίσω του εκατοντάδες νεκρούς, συντρίβοντας ιστορικά ρεκόρ δεκαετιών και θέτοντας σε ύψιστο συναγερμό τις κρατικές μηχανές.

Περισσότεροι από 380 εκατομμύρια Ευρωπαίοι βιώνουν θερμοκρασίες άνω των 30 βαθμών Κελσίου, με 101 εκατομμύρια εξ αυτών να βρίσκονται στο επίκεντρο του ακραίου φαινομένου.

Η αφόρητη κατάσταση αναγκάζει τις κυβερνήσεις να λάβουν πρωτοφανή μέτρα, από το κλείσιμο χιλιάδων σχολείων μέχρι το άνοιγμα υπογείων αντιαεροπορικών καταφυγίων για την προστασία των πολιτών.

Ο βαρύς φόρος αίματος

Η επέλαση του καύσωνα μετριέται ήδη σε ανθρώπινες ζωές, με την Ισπανία να καταγράφει τις μεγαλύτερες απώλειες. Σύμφωνα με το σύστημα παρακολούθησης θνησιμότητας (MoMo) του Ινστιτούτου Υγείας Carlos III στη Μαδρίτη, τουλάχιστον 212 θάνατοι μέσα σε μόλις τέσσερις ημέρες αποδίδονται στις ακραίες θερμοκρασίες.

Μια κάτοικος κάθεται στη σκιά ενός δέντρου για να γλυτώσει από τη ζέστη κατά τη διάρκεια του καύσωνα στη Μαδρίτη – Reuters/Mohammed Salem (23/06/2026)

Στην Ιταλία, τουλάχιστον πέντε άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους, μεταξύ των οποίων εργάτες σε αγροτικές και οικοδομικές εργασίες που κατέρρευσαν εν ώρα δουλειάς, καθώς και ένας άστεγος. Στη Γαλλία, οι αρχές διερευνούν τον θάνατο τριών ανθρώπων στο σπίτι τους λόγω της ζέστης, ενώ δραματικές διαστάσεις πήρε η κατάρρευση ενός βράχου σε πολυσύχναστη παραλία στο Μπιαρίτς –αποτέλεσμα των ακραίων καιρικών συνθηκών– με τραγικό απολογισμό έναν νεκρό και έναν αγνοούμενο.

Η πίεση στα συστήματα υγείας είναι τεράστια. Είναι χαρακτηριστικό ότι η υπηρεσία ασθενοφόρων του Λονδίνου κατέγραψε ιστορικό ρεκόρ επεμβάσεων, ανταποκρινόμενη σε 642 κρίσιμα περιστατικά και παρέχοντας πρώτες βοήθειες σε 3.600 ανθρώπους με καρδιακά και αναπνευστικά προβλήματα που προκλήθηκαν από την αποπνικτική ατμόσφαιρα.

Ιστορικά ρεκόρ καταρρέουν σαν ντόμινο

Οι μετεωρολογικοί σταθμοί της γηραιάς ηπείρου καταγράφουν νούμερα που προκαλούν ίλιγγο, γράφοντας εκ νέου την κλιματική ιστορία των χωρών. Η Ελβετία είδε το ρεκόρ της να καταρρίπτεται μετά από 80 χρόνια, με τη Βασιλεία να «ψήνεται» στους 38 βαθμούς Κελσίου, αφήνοντας πίσω το ρεκόρ του 1947. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο υδράργυρος σκαρφάλωσε στους 36,4 βαθμούς στη νοτιοδυτική Αγγλία, διαλύοντας τα ρεκόρ του 1976 και του 1957.

Αντίστοιχη είναι η εικόνα στο Βέλγιο, όπου οι Βρυξέλλες κατέγραψαν την πιο ζεστή ημέρα των τελευταίων 50 ετών (34,6 βαθμοί), ενώ η Γαλλία βίωσε την πιο καυτή νύχτα στη μετεωρολογική της ιστορία, με τον εθνικό δείκτη ελάχιστων θερμοκρασιών να σπάει κάθε προηγούμενο απόλυτο ρεκόρ.

«Κλιματικά καταφύγια»

Μπροστά στον κίνδυνο ο υδράργυρος να αγγίξει ή και να ξεπεράσει τους 40 βαθμούς Κελσίου, πολλές ευρωπαϊκές χώρες προχωρούν σε ακραίες λύσεις. Η μετεωρολογική υπηρεσία της Ολλανδίας εξέδωσε έναν σπάνιο κόκκινο συναγερμό για σχεδόν ολόκληρη τη χώρα. Το Βέλγιο έθεσε τις ανατολικές του επαρχίες στο ανώτατο επίπεδο ετοιμότητας, ενώ στην Αυστρία και τη Δανία οι αρχές καλούν τους πολίτες να παραμείνουν σε εσωτερικούς χώρους.

Οι κοινωνίες προσαρμόζονται βίαια στα νέα δεδομένα. Στη Γαλλία, 3.500 σχολεία έβαλαν λουκέτο και άλλα 10.000 τροποποίησαν το ωράριό τους. Στην Ιταλία, όπου 17 πόλεις βρίσκονται στο «κόκκινο», η θρυλική πινακοθήκη των Ουφίτσι στη Φλωρεντία έκλεισε τα εκδοτήριά της για να γλιτώσει τους τουρίστες από την επικίνδυνη αναμονή κάτω από τον καυτό ήλιο. Την ίδια στιγμή, ο δήμος της Ρώμης ετοιμάζεται να ανοίξει παλιά αντιαεροπορικά καταφύγια και υπόγειες ρωμαϊκές σήραγγες, προσφέροντας στους κατοίκους «κλιματικά καταφύγια» με φυσική δροσιά 14 έως 17 βαθμών Κελσίου.

Με την Ευρώπη να φλέγεται, η προειδοποίηση του επικεφαλής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, Τέντρος Αντάνομ Γκεμπρεγέσους, λειτουργεί ως αυστηρή υπενθύμιση: Η κλιματική κρίση είναι ήδη εδώ, και οι ηγέτες οφείλουν να επιταχύνουν άμεσα τις επενδύσεις σε «ανθεκτικά συστήματα υγείας» ικανά να αντέξουν τη σκληρή πραγματικότητα του αύριο.