Μετά από τέσσερα χρόνια ανάπτυξης παρά τις κυρώσεις, ένας ολοένα και μεγαλύτερος αριθμός οικονομολόγων από κέντρα μελετών δηλώνει ότι η πολεμική οικονομία της Ρωσίας έχει φτάσει στο τέλος της.
Μια νέα έκθεση που δημοσίευσε το Ινστιτούτο Παγκόσμιας Οικονομίας του Κιέλου υποστηρίζει ότι η Ρωσία αντιμετωπίζει πλέον «διαρθρωτική εξάντληση». Ο Τσαρλς Χέκερ του Royal United Services Institute εκτιμά ότι «η Ρωσία πιθανότατα βρίσκεται ήδη σε ύφεση». Ο Νάιτζελ Γκουλντ-Ντέιβις του Διεθνούς Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών, ένας ακόμη, μιλά για «την επερχόμενη κρίση στην πολιτική οικονομία της Ρωσίας».
Παρά τις νέες πιέσεις, η πολεμική οικονομία της χώρας δεν πρόκειται να καταρρεύσει.
Ακόμη και τα επίσημα ρωσικά στοιχεία δείχνουν συρρίκνωση του ΑΕΠ κατά 0,2% το πρώτο τρίμηνο, σε ετήσια βάση. Από την εισβολή στην Ουκρανία στις αρχές του 2022, η Ρωσία του Βλαντιμίρ Πούτιν έχει αγνοήσει όσους προέβλεπαν επανειλημμένα οικονομική καταστροφή, αψηφώντας τις δυτικές κυρώσεις με την αναπροσανατολισμό του εμπορίου προς χώρες όπως η Κίνα και η Ινδία, και δαπανώντας τα άφθονα δημοσιονομικά της αποθέματα στις ένοπλες δυνάμεις, τις υποδομές και τις κοινωνικές παροχές.
Μεταξύ 2022 και 2025, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ρωσίας, προσαρμοσμένο για τον πληθωρισμό, αυξήθηκε κατά 12% — ποσοστό που δεν είναι εντυπωσιακό σύμφωνα με τα πρότυπα άλλων αναδυόμενων αγορών όπως η Κίνα ή η Ινδία, και το οποίο «φουσκώνει» από την αμυντική παραγωγή που δεν ωφελεί τα νοικοκυριά, αλλά δεν είναι κακό σε σύγκριση με τις δυσοίωνες προβλέψεις. Παρά τις νέες πιέσεις, η πολεμική οικονομία της χώρας δεν πρόκειται να καταρρεύσει, εκτιμά σε ανάλυσή του ο Economist.
Τι δείχνουν τα στοιχεία για την οικονομία στη Ρωσία
O Εconomist κάνει λόγο για αδύναμες επίσημες στατιστικές χαρακτηρίζοντας τες, σε μεγάλο βαθμό, «ψευδαίσθηση». Και εξηγεί: Η αύξηση του φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) τον Ιανουάριο, από 20% σε 22%, είχε ενθαρρύνει τους Ρώσους να πραγματοποιήσουν πολλές αγορές στα τέλη του 2025, ενισχύοντας την ανάπτυξη εκείνου του τριμήνου εις βάρος του επόμενου.
Οι αρχές του 2026 είχαν επίσης λιγότερες εργάσιμες ημέρες από ό,τι ένα χρόνο νωρίτερα, καθώς και —ακόμη και για τα ρωσικά δεδομένα— δυσμενείς καιρικές συνθήκες. Ένας δείκτης οικονομικής δραστηριότητας που θεωρείται πιθανώς πιο αξιόπιστος, ο οποίος καταρτίζεται από την Goldman Sachs, συνάδει με μια υποτονική ανάπτυξη, αλλά όχι με ύφεση (βλ. Γράφημα 1).
Στοιχεία από την VEB, μια άλλη τράπεζα, υποδεικνύουν επιτάχυνση του ΑΕΠ τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, εν μέρει χάρη στην άνοδο των τιμών του πετρελαίου. Η Ρωσία σχεδόν σίγουρα δεν βρίσκεται σε ύφεση. Αλλού, η εικόνα είναι ανάμεικτη.
Η εμπιστοσύνη των καταναλωτών έχει υποχωρήσει, σύμφωνα με δείκτη που παρακολουθεί το Levada Centre, ένας ανεξάρτητος οργανισμός δημοσκοπήσεων. Ωστόσο, αυτό συνέβη από επίπεδα κοντά στο ιστορικό υψηλό (βλ. διάγραμμα 2). Μπορεί να είναι λίγο πιο δύσκολο να βρει κανείς δουλειά σε σύγκριση με ένα ή δύο χρόνια πριν, αλλά η ανεργία παραμένει κοντά στο ιστορικό χαμηλό του 2% περίπου.
Η Ρωσία αντιμετωπίζει μεγαλύτερες δυσκολίες στην εξαγωγή ορυκτών καυσίμων, που αποτελούν τη ζωτική δύναμη της οικονομίας της, καθώς η Ουκρανία εντείνει τις επιθέσεις κατά των ενεργειακών υποδομών της, παρά το γεγονός ότι οι τιμές του πετρελαίου έχουν καταρρεύσει από τα υψηλά επίπεδα που είχαν φτάσει κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν. Παρόλα αυτά, οι συνολικές εξαγωγές αγαθών τον Απρίλιο (τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα επίσημα στοιχεία) ήταν ελαφρώς υψηλότερες από ό,τι το προηγούμενο έτος.
Η εμπιστοσύνη των καταναλωτών έχει υποχωρήσει
Μείωση πληθωρισμού, αύξηση μισθών
Από άλλες απόψεις, η οικονομία παρουσιάζει πράγματι βελτίωση. Ο πληθωρισμός έχει μειωθεί στο μισό σε σχέση με το πρόσφατο υψηλό επίπεδο του, που ξεπερνούσε το 10%. Οι πραγματικοί μισθοί, που είναι ήδη 25% υψηλότεροι από ό,τι το 2019, συνεχίζουν να αυξάνονται. Πολλές εταιρείες τα πάνε μια χαρά.
Κατά τους πρώτους πέντε μήνες του 2026, η Aeroflot, η εθνική αεροπορική εταιρεία, μετέφερε τους επιβάτες της σε ταξίδια συνολικού μήκους 40 δισ. χιλιομέτρων, σχεδόν ένα δέκατο περισσότερο από την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.
Οι ολιγάρχες, προφανώς, τα πάνε ακόμα καλύτερα. Οι πωλήσεις πολυτελών αυτοκινήτων που εισάγονται λαθραία από τη Δύση εκτοξεύονται· μέχρι στιγμής φέτος έχουν αγοράσει 80% περισσότερες Lamborghini από ό,τι το 2025. Είναι αλήθεια ότι αυτή η ανθεκτικότητα οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στα ισχυρά δημοσιονομικά μέτρα τόνωσης της Ρωσίας.
Πέρυσι, η κυβέρνηση ξόδεψε το ισοδύναμο του 7-8% του ΑΕΠ για τις ένοπλες δυνάμεις. Αυτή η τεράστια δαπάνη, υποστηρίζουν όσοι προβλέπουν κρίση, απορροφά ανθρώπινο δυναμικό από τον υπόλοιπο τομέα της οικονομίας, καθώς και εξαντλεί τα δημόσια οικονομικά. Ίσως. Ωστόσο, η στρατιωτική σπατάλη της Ρωσίας αντιπροσωπεύει αύξηση 3-4% του ΑΕΠ σε σχέση με το προπολεμικό επίπεδο — δεν είναι ασήμαντο, αλλά δεν αρκεί για να έχει τεράστιες δευτερογενείς επιπτώσεις. Η μη στρατιωτική οικονομία παραμένει στάσιμη, αντί να συρρικνώνεται.
Τα δημοσιονομικά προβλήματα της Ρωσίας, εν τω μεταξύ, δεν είναι ακόμη σε ιδιαίτερη πίεση. Για να χρηματοδοτήσει τον πόλεμο του Πούτιν, η κυβέρνηση μπορεί να αυξήσει τους φόρους, όπως έκανε πρόσφατα με τον ΦΠΑ. Μπορεί να καλύψει τυχόν εναπομένον έλλειμμα —που επί του παρόντος ανέρχεται σε περίπου 3% του ΑΕΠ— αντλώντας από τα αποθεματικά της κυβέρνησης για δύσκολες περιόδους. Μπορεί επίσης να δανειστεί από την εγχώρια αγορά, η οποία βρίσκεται υπό τον έλεγχό της.
Σε περίπτωση ανάγκης, οι χρηματοδότες του Πούτιν μπορούν να κατασχέσουν τις καταθέσεις σε ρούβλια που κατέχουν εταιρείες και νοικοκυριά. Αυτό θα αποτελούσε έσχατη λύση με πραγματικές αλυσιδωτές συνέπειες. Αλλά ποιος θα τους εμπόδιζε; Συνολικά, η Ρωσία μπορεί να αναμένει αύξηση του ΑΕΠ περίπου 1% φέτος: σχεδόν τόσο καλή όσο της Γαλλίας ή του Καναδά. Αυστηρότερες κυρώσεις, όπως αυτές που ανακοίνωσε η Βρετανία στις 16 Ιουνίου, ενδέχεται να περιορίσουν ελαφρώς αυτή την ανάπτυξη.
Το ίδιο θα συμβεί και με τις τιμές του πετρελαίου, αν συνεχίσουν να πέφτουν και αν κλιμακωθούν οι επιθέσεις της Ουκρανίας κατά των ρωσικών πετρελαϊκών υποδομών. Ωστόσο, θα χρειαζόταν κάτι πολύ πιο ριζοσπαστικό για να εμποδίσει την πολεμική οικονομία του Πούτιν να συνεχίσει να λειτουργεί.
Πηγή: ot.gr
Πηγή: in.gr
