Είτε οι κάλπες στηθούν το φθινόπωρο είτε την άνοιξη του 2027, για τους τρεις μεγάλους παίκτες του νέου πολιτικού πεδίου που διαμορφώνεται, η αποστολή είναι η ίδια: να φέρουν ξανά στις τάξεις τους τους ψηφοφόρους που πέρασαν το παραβάν για χάρη τους στις εθνικές εκλογές του 2023. Ο «Κωδικός Συσπείρωση», όμως, απαιτεί ισχυρή αποκρυπτογράφηση. Πολλά έχουν αλλάξει τα τελευταία τρία χρόνια, στα οποία μεσολάβησε μια ευρωκάλπη που έστειλε τα δικά της μηνύματα. Και αν για τον Κυριάκο Μητσοτάκη στόχος (που δεν έχει καταφέρει από το καλοκαίρι του 2024 έως σήμερα) είναι η ανάκτηση του μεγαλύτερου μέρους των ψηφοφόρων που τον έκαναν απόλυτο κυρίαρχο, για την προοδευτική αντιπολίτευση η συσπείρωση της βάσης του 2023 είναι το «πάτωμα» πάνω στο οποίο πρέπει να «πατήσει», αν θέλει να αμφισβητήσει την γαλάζια πρωτιά.
Η «μια κάλπη», οι αναποφάσιστοι και η λαϊκή Δεξιά
Η μητσοτακική καμπάνια της «μιας κάλπης» (η οποία θα αποφασίσει αν υπάρχει επιχείρημα για προσφυγή σε δεύτερη) κρίθηκε ως μονόδρομος και για λόγους που αφορούν τη συνήθη εκλογική συμπεριφορά των παραδοσιακών Νεοδημοκρατών: όταν διαφωνούν ή δυσαρεστούνται με την ηγεσία, οι γαλάζιοι ψηφοφόροι στέλνουν μήνυμα από τον καναπέ τους και όχι τόσο μέσα από ένα αντίπαλο ψηφοδέλτιο.
Η συνθήκη προφανώς αφορούσε μια περίοδο που ουσιαστικός κίνδυνος από τη λαϊκή Δεξιά δεν υπήρχε – η διαφαινόμενη επανεμφάνιση του Αντώνη Σαμαρά καθιστά τη «μια και μόνη Κυριακή» αναπόφευκτο αφήγημα. Από την άλλη, η νεοδημοκρατική νίκη του 2023 βασίστηκε σε μια ετερόκλητη «σιωπηρή πλειοψηφία», η οποία αποσυσπειρώθηκε έναν χρόνο αργότερα, με το κεντρώο κομμάτι της να εμφανίζεται απογοητευμένο και να μπαίνει ξανά στη δεξαμενή των αναποφάσιστων.
Μάχη για την πρωτιά στον προοδευτικό χώρο
Πριν από την εμφάνιση της ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα, το ΠΑΣΟΚ έμοιαζε ως ο βασικός υποδοχέας για τους ψηφοφόρους του προοδευτικού Κέντρου – όχι όμως μόνο γι’ αυτούς. Ο κατακερματισμός στην Αριστερά και η περιδίνηση του ΣΥΡΙΖΑ καθιστούσε εύλογα το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης μονόδρομο για όσους ήθελαν να ψηφίσουν ένα εναλλακτικό κυβερνητικό σχέδιο σε αυτό της ΝΔ.
Οι δημοσκοπήσεις, όμως, δεν συμφωνούσαν με τη λογική – για κάποιες αριστερές δεξαμενές η προσμονή μιας ενδεχόμενης επιστροφής του πρώην πρωθυπουργού (που ψιθυριζόταν πολλούς μήνες προτού γίνει πράξη), για κάποιες κεντρώες η σκληρή γλώσσα που υιοθετήθηκε από τη Χαριλάου Τρικούπη όσον αφορά τις μετεκλογικές συνεργασίες και, παράλληλα, η δημόσια εσωστρέφεια, δημιούργησαν ένα σκηνικό στασιμότητας: το ΠΑΣΟΚ δεν έχανε, αλλά δεν κέρδιζε. Αυτή η μπετοναρισμένη πράσινη βάση δεν φαίνεται, ούτε στις πρώτες έρευνες μετά την επίσημη ίδρυση της ΕΛΑΣ, να εμφανίζει σημαντικές ρωγμές.
Χωρίς τον Τσίπρα, ο Νίκος Ανδρουλάκης θα κινούταν σχεδιάζοντας μια εκλογική τακτική με βάση την ανακατάταξη του πολιτικού σκηνικού του 2012. Με τον πρώην πρωθυπουργό στην εξίσωση, και με βάση τα πρώτα δημοσκοπικά ευρήματα, για το ΠΑΣΟΚ η ευρύτερη συσπείρωση στην πρώτη κάλπη είναι βασική προϋπόθεση για την επίτευξη του στόχου που έχει τεθεί.
Παρότι στη Χαριλάου Τρικούπη ξεκαθαρίζουν ότι ο μοναδικός τους αντίπαλος είναι η σημερινή κυβέρνηση, η πρώτη μάχη που έχουν να δώσουν είναι αυτή για την πρωτοκαθεδρία στον προοδευτικό χώρο. Συνθήκη που και ο Τσίπρας αναγνώρισε από τη Νίκαια, λέγοντας πως οι πολίτες κατανοούν πρώτα «ποια είναι η πολιτική δύναμη που μπορεί να χτυπήσει τη ΝΔ του κ. Μητσοτάκη» και μετά πως «ήρθε η ώρα όχι για να δούμε ποιος, αλλά πώς θα νικήσει». Και για εκείνον, πάντως, το εκλογικό οικοδόμημα έχει μόνο ένα θεμέλιο: το 20-17% του 2023, που τον στήριξε ακόμα και στη μεγαλύτερη ήττα του, αλλά κλονίστηκε περισσότερο (πριν και μετά την παραίτησή του) από την αντιπολιτευτική στάση του ΣΥΡΙΖΑ.
Οι αποχρώσεις της «γκρίζας ζώνης»
Ισως ο πιο καθοριστικός παράγοντας για τις επόμενες εκλογές είναι οι ψηφοφόροι που θα κάνουν την επιλογή τους είτε πάνω από την κάλπη είτε μερικά εικοσιτετράωρα νωρίτερα. Αυτό συνέβη και το 2023, με τη ΝΔ να κερδίζει έναν στους δύο αναποφασίστους στο παρά πέντε των εκλογών. Και σήμερα, ο επαναπατρισμός ψηφοφόρων πίσω από το παραβάν θεωρείται η απάντηση στα δημοσκοπικά σκαμπανεβάσματα. Η εκστρατεία συσπείρωσης της ΝΔ αφορά την «γκρίζα ζώνη», καθώς στο Μέγαρο Μαξίμου γνωρίζουν πως αυτή περιέχει δεξαμενές που τα προηγούμενα χρόνια η παράταξη είχε έρεισμα – συγκεκριμένα κεντρώους και παραδοσιακούς γαλάζιους ψηφοφόρους που περιμένουν να «καθαρίσει» ο κομματικός χάρτης για να καθορίσουν τη στάση τους.
Ο προοδευτικός χάρτης, από την άλλη, έχει πλέον συμπληρωθεί και οι ψηφοφόροι έχουν στη διάθεσή τους όλες τις πιθανές επιλογές. Ο Τσίπρας, με βάση τις πρώτες μετρήσεις, δεν έχει πιάσει το ποσοστό του ΣΥΡΙΖΑ το 2023, άρα εκτιμάται ότι μπορεί να διεκδικήσει όσους εξ αυτών των ψηφοφόρων δεν έχουν πειστεί ακόμα από το εγχείρημα.
Το ΠΑΣΟΚ, από την άλλη, αν θέλει να πετύχει τον στόχο του πρέπει να υπερβεί το ποσοστό του 2023 και αυτό σημαίνει αναζήτηση δεξαμενών στα αριστερά και στο Κέντρο. Στην πρώτη περίπτωση, η Χαριλάου Τρικούπη κυνηγάει τους ίδιους δύσπιστους που θέλει η ΕΛΑΣ, στη δευτέρη όσους δεν θέλουν να ψηφίσουν ξανά ΝΔ ή δεν θέλουν να επιστρέψει ως πρωταγωνιστής ο Αλέξης Τσίπρας.
«Μαξιλάρι ασφαλείας» οι άνω των 65
Διαχρονικά, όσο μεγαλώνουν οι ηλικίες των ψηφοφόρων, τόσο διευρύνεται η απήχηση της ΝΔ. Ακόμα και σε περιβάλλον δημοσκοπικής πίεσης, οι – άνω των 65 ετών – συνεπείς στο ραντεβού τους με την κάλπη διαμορφώνουν μια μπετοναρισμένη δεξαμενή, η οποία δημιουργεί ένα μαξιλάρι ασφαλείας. Η σταθερή βάση του ΠΑΣΟΚ αποτελείται επίσης από ψηφοφόρους μεγαλύτερης ηλικίας, ειδικά στην επαρχία – η πράσινη καλή επίδοση σε τέτοια ακροατήρια, τα οποία δεν μετριούνται εύκολα, ενίοτε υποεκτιμά και τη συνολική του επίδοση στις δημοσκοπήσεις.
Με τα δεδομένα που υπάρχουν ανά περιφέρεια και έως σήμερα, αυτή η συνθήκη δεν έχει αλλάξει. Στις τελευταίες ευρωεκλογές, το ΠΑΣΟΚ έπαιξε στα ίσα τον ΣΥΡΙΖΑ σε όλες τις ηλικιακές ομάδες πλην του 17-24 και του 25-34, όπου τα δύο κόμματα είχαν απόσταση 7 και 10 μονάδες αντίστοιχα – σε αυτές τις δύο ηλικιακές κατηγορίες οι διαφορές ήταν ίδιες και στις εθνικές του 2023, όταν αρχηγός του ΣΥΡΙΖΑ ήταν ο Τσίπρας.
Οι νεαροί ενήλικες ήταν ανέκαθεν ένα από τα δυνατά «χαρτιά» του πρώην πρωθυπουργού, σε αντίθεση με τις πρώτες παραγωγικές ηλικίες 35-44, στις οποίες ο ΣΥΡΙΖΑ «μέτρησε» το 2023 τη μεγαλύτερη απόσταση από τη ΝΔ. Ομως αυτή τη φορά κανείς δεν εγγυάται πως το αποτέλεσμα θα είναι το ίδιο, γιατί σε αυτούς, αλλά και στους 45-54, το Μέγαρο Μαξίμου καταγράφει τη μεγαλύτερη γαλάζια αποσυσπείρωση, η οποία όσο δεν διορθώνεται κρατάει τη ΝΔ στα χαμηλά της.
Το φάντασμα της αγοραστικής δύναμης
Ακόμα και εντός Αττικής, η «ψαλίδα» ανάμεσα στις λαϊκές γειτονιές και στις αστικές συνοικίες, σύμφωνα με μετρήσεις που φτάνουν στο επιτελείο του Μαξίμου, φτάνει σε ανησυχητικό διψήφιο για τη ΝΔ. Τα ερείσματά της στα χαμηλότερα εισοδήματα, εκείνα που συνέβαλαν στις εκλογικές νίκες του Κυριάκου Μητσοτάκη, δεν μοιάζουν πια ισχυρά: η αποκωδικοποίηση των ποιοτικών δεδομένων δείχνει ότι όπου μειώνεται η αγοραστική δύναμη, κατρακυλά και η γαλάζια απήχηση. Γι’ αυτό και το Μαξίμου βάζει στο παιχνίδι μέτρα για την ενίσχυση των εισοδημάτων και, ενόψει της ΔΕΘ, απευθύνεται συνεχώς στους λιγότερο προνομιούχους και σταθερά τη μεσαία τάξη με «συνέχιση της πολιτικής φοροαπαλλαγών» – στην οποία περιλαμβάνει και τους (πιο απογοητευμένους απ’ όλους) ελεύθερους επαγγελματίες.
Ακριβώς στην μεσαία τάξη, από την άλλη, εντοπίζεται το μεγαλύτερο πρόβλημα αξιοπιστίας για τον Αλέξη Τσίπρα, ο οποίος έσπευσε να διευκρινίσει πως η «πατριωτική εισφορά» δεν αφορά τα δικά τους εισοδήματα, για να ξορκίσει τα φαντάσματα του μνημονιακού παρελθόντος του. Λόγω των κεντρώων χαρακτηριστικών της, η μεσαία τάξη είναι ζητούμενο και για το ΠΑΣΟΚ, το οποίο όμως αναζητά ακροατήρια και στους πιο χαμηλόμισθους, ιδίως τους κατοίκους των αστικών κέντρων. Προκρίνοντας μέτρα για την καταπολέμηση της ακρίβειας, τα ιδιωτικά χρέη και τα κόκκινα δάνεια, την κοινωνική στέγαση, καθώς και παρεμβάσεις στους μισθούς και στις συντάξεις. Εκεί, πάντως, το ΠΑΣΟΚ θα δώσει, όπως φάνηκε και από τις εκδηλώσεις Ανδρουλάκη και Τσίπρα στη Β’ Πειραιά, μάχη και με την ΕΛΑΣ.
Πηγή: tanea.gr
