Αυτοί είναι οι καλύτεροι θηρευτές του λαγοκέφαλου στις ελληνικές θάλασσες

Επιστημονική έρευνα του 2022 και άλλες παρατηρήσεις για τον λαγοκέφαλο δείχνουν πως το επεκτατικό ψάρι το οποίο, πέρα από την Μεσόγειο, έχει εισβάλει δυναμικά τις τελευταίες ημέρες και στην ελληνική επικαιρότητα, έχει περιορισμένους εχθρούς.

Η ίδια έρευνα μάλιστα προτείνει τον μηχανισμό για τον οποίο ο λαγοκέφαλος μπορεί να έχει ακόμα μεγαλύτερη ανάπτυξη στη Μεσόγειο εξαιτίας αλλαγών στην διατροφή και την θερμοκρασία.

Η Μεσόγειος είναι σχεδόν το ιδανικό σπίτι για τον λαγοκέφαλο

H έρευνα διαπιστώνει ότι ο λαγοκέφαλος παρουσιάζει καλύτερη προσαρμοστική ικανότητα στην περιοχή της Μεσογείου όπου έχει εισβάλει, σε σύγκριση με την εγγενή περιοχή του στον Ινδο-Ειρηνικό. Αυτό σχετίζεται περισσότερο με οικο-εξελικτικές διαφορές μεταξύ των δύο περιοχών παρά με εγγενείς παράγοντες, οι οποίοι θα οδηγούσαν το είδος σε παρόμοια επίπεδα προσαρμοστικής ικανότητας και στα δύο περιβάλλοντα.

Ωστόσο, η ποσοτικοποίηση των παραγόντων και των χαρακτηριστικών που συμβάλλουν σε αυτή την υψηλότερη προσαρμοστική ικανότητα είναι δύσκολη. Η έρευνα παρουσίασε τα υποστηρικτικά οικο-εξελικτικά και εγγενή χαρακτηριστικά που πιθανότατα συνέβαλαν στις υψηλές του τάσεις για εισβολή σε άλλα οικοσυστήματα.

Ο λαγοκέφαλος έχει πολύ λίγους θηρευτές στην Ανατολική Μεσόγειο. Αυτό ενδεχομένως ενισχύεται από τον αποσηματισμό του, δηλαδή την φυσική ειδοποίηση του λαγοκέφαλου προς άλλα θαλάσσια όντα πως φέρει τοξίνες, ο οποίος μπορεί να αποτρέπει ορισμένους πιθανούς θηρευτές.

Μόνο οι χελώνες καρέτα-καρέτα έχουν παρατηρηθεί να θηρεύουν ενήλικους λαγοκέφαλους στη Μεσόγειο Θάλασσα, ενώ οι ροφοί, το δελφίνι, η ζαργάνα,  και ο ίδιος ο λαγοκέφαλος μέσω του κανιβαλισμού έχουν παρατηρηθεί να θηρεύουν νεαρά άτομα. Ο κανιβαλισμός έχει παρατηρηθεί μόλις πρόσφατα, κάτι που υποδηλώνει ότι ο κανιβαλισμός μπορεί να είναι απόρροια του υπερπληθυσμού του είδους.

Άλλες έρευνες και παρατηρήσεις αναφέρουν πως και το μαγιάτικο τρώει λαγοκέφαλους. Η φυσική θήρευση όμως δεν φαίνεται να είναι αρκετή.

Η «οικογένεια λαγοκέφαλου»

Ο λαγοκέφαλος ανήκει στην οικογένεια των Tetraodontidae (τετράδοντων) των φουσκοψαρών και, όπως υποδηλώνει το όνομά του, διαθέτει τέσσερα πολύ ισχυρά, συνενωμένα δόντια, τα οποία αναγεννώνται και του επιτρέπουν να τρέφεται με ζώα με πολύ σκληρό κέλυφος, όπως καβούρια, γαστερόποδα (μαλάκια με όστρακο) και αχινούς.

Η ικανότητά του να φουσκώνει πιστεύεται ότι μπορεί να αποτρέψει περαιτέρω τους θηρευτές. Για παράδειγμα, έχει αναφερθεί πως ένας καρχαρίας τίγρης πέθανε από ασφυξία λόγω ενός φουσκωμένου φουσκοψαριού που μπλόκαρε τις βράγχια του στον Δυτικό Ατλαντικό Ωκεανό.

Είναι μη βρώσιμα λόγω της υψηλής τοξικότητάς τους και της συνακόλουθης απειλής για την ανθρώπινη υγεία. Ως εκ τούτου, ο λαγοκέφαλος δεν αποτελεί στόχο της αλιείας, εκτός από τις πρωτοβουλίες προσφοράς ανταμοιβής που υλοποιήθηκαν στην Κύπρο κατά την τελευταία δεκαετία και, πολύ πρόσφατα, στην Τουρκία (από το 2021), οι οποίες ανταμείβουν τους αλιείς για τα αλιευθέντα δείγματα.

Η… μεσογειακή διατροφή τοn έχει οδηγήσει σε μεγάλο μέγεθος

Η έρευνα υποθέτει ότι οι αλλαγές στη διατροφή και στη θερμοκρασία ενδέχεται να αποτελούν τους λόγους για τους οποίους ορισμένα άτομα του λαγοκέφαλου αναπτύσσονται σε εξαιρετικά μεγάλα μεγέθη.

Η έρευνα αναφέρει σχηματικά, ότι μόλις επιτευχθεί ένα σχετικά μεγάλο μέγεθος, αρκεί μια μικρή μείωση των απαιτήσεων σε οξυγόνο από τον οργανισμό του ψαριού για να επιτευχθούν ακόμη μεγαλύτερα μεγέθη.

Στην περίπτωσή του λαγοκέφαλου, αρκεί μια μείωση του μεταβολικού ρυθμού κατά περίπου 10% για να μπορέσει το να αυξήσει το μέγιστο μέγεθός του από 6 σε 10 kg.

Μια τέτοια μείωση της ζήτησης σε οξυγόνο μπορεί εύκολα να επιτευχθεί από τα μεγαλύτερα ψάρια αναζητώντας βαθύτερα, πιο δροσερά νερά, και/ή βασιζόμενα σε μεγαλύτερα, ενεργειακά πιο πλούσια θηράματα που αλιεύονται με λιγότερη προσπάθεια, όπως επιτρέπει το μεγάλο μέγεθος του αρπακτικού.