Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν Μοτζταμπά Χαμενεΐ προσυπέγραψε χθες, Πέμπτη, τη συμφωνία-πλαίσιο που υπέγραψε η Ουάσιγκτον για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή, παρά τις επιφυλάξεις που εξέφρασε. Την ίδια στιγμή, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις ανακοίνωσαν την άρση του αποκλεισμού που είχαν επιβάλει στα ιρανικά λιμάνια.
Στην πρώτη του δημόσια αντίδραση μετά την υπογραφή του «μνημονίου κατανόησης του Ισλαμαμπάντ», ο ανώτατος ηγέτης ανέφερε ότι ενέκρινε τη συμφωνία, αν και υπήρχε «αντίθετη γνώμη», χωρίς να αποκαλύψει λεπτομέρειες.
Παραμένει ωστόσο ασαφές πότε θα ξεκινήσουν οι διμερείς συνομιλίες στην Ελβετία για την οριστική συμφωνία ειρήνης, καθώς ο αμερικανός αντιπρόεδρος ανέβαλε το προγραμματισμένο ταξίδι του.
Αναβολές και αβεβαιότητα στις συνομιλίες
Οι διαπραγματεύσεις, διάρκειας 60 ημερών —με δυνατότητα παράτασης— θα επικεντρωθούν στο ιρανικό πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας, μετά τη συμφωνία που έθεσε τέλος στον πόλεμο που ξέσπασε στις 28 Φεβρουαρίου. Οι αεροπορικοί βομβαρδισμοί των ΗΠΑ και του Ισραήλ προκάλεσαν χιλιάδες θανάτους, κυρίως σε Ιράν και Λίβανο, ενώ επέφεραν σοβαρούς κραδασμούς στην παγκόσμια οικονομία.
Οι συνομιλίες επρόκειτο να αρχίσουν μετά την επίσημη τελετή υπογραφής στο Μπίργκενστοκ της Ελβετίας. Ωστόσο, ο αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς και ο πακιστανός πρωθυπουργός Σαμπάζ Σαρίφ ανέβαλαν τα ταξίδια τους, παρά τη σημαντική μεσολάβηση του δεύτερου.
Σε ανακοίνωση του Λευκού Οίκου αναφέρεται ότι «οι τεχνικές συνομιλίες δεν έχουν οριστικοποιηθεί» και πως «η αμερικανική αντιπροσωπεία είναι προετοιμασμένη να αναχωρήσει με την πρώτη ευκαιρία». Ο κ. Βανς είχε δηλώσει ότι «αναμένει να μεταβεί στην Ελβετία αυτό το σαββατοκύριακο», χωρίς βεβαιότητα.
Από την ιρανική πλευρά, δεν έχει υπάρξει επίσημη ενημέρωση για το ενδεχόμενο αποστολής αντιπροσωπείας.
Η συμφωνία και οι πρώτες αντιδράσεις
Το πρωτόκολλο της συμφωνίας υπογράφηκε εξ αποστάσεως από τους προέδρους των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν. Ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ δήλωσε ότι την ενέκρινε παρά τις επιφυλάξεις του, τονίζοντας πως «οι μελλοντικές διαπραγματεύσεις πρόσωπο με πρόσωπο δεν συνεπάγονται αποδοχή των απόψεων του εχθρού».
Ο Χαμενεΐ, που διαδέχθηκε τον Μάρτιο τον πατέρα του, Αλί Χαμενεΐ, δεν έχει πραγματοποιήσει δημόσιες εμφανίσεις από την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων.
Στο μεταξύ, η κίνηση στο στενό του Ορμούζ έχει επανεκκινήσει, καθώς η συμφωνία προβλέπει την άρση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών. Οι αμερικανικές δυνάμεις επέτρεψαν τη διέλευση «πάνω από δέκα πλοίων», σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο Βανς.
Η ιρανική κρατική τηλεόραση μετέδωσε ότι τα πλοία θα πρέπει να υποβάλλουν αίτημα σε νέο κυβερνητικό οργανισμό, ενώ οι διελεύσεις θα είναι «ατελείς» για «περίοδο 60 ημερών», όπως προβλέπει η συμφωνία.
Πολιτικές αντιδράσεις στις ΗΠΑ και το Ιράν
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε μέσω Truth Social τη συμφωνία «επιτυχία», επισημαίνοντας τη μείωση των τιμών του πετρελαίου σε προπολεμικά επίπεδα. Παράλληλα, δέχεται σφοδρή κριτική από μερίδα του Τύπου και ρεπουμπλικάνους πολιτικούς που θεωρούν τη συμφωνία ευνοϊκή για το Ιράν.
Η Τεχεράνη εξασφάλισε την υπόσχεση αποδέσμευσης 300 δισ. δολαρίων από παγωμένα κεφάλαια και την άρση κυρώσεων στις εξαγωγές πετρελαίου, εφόσον συναφθεί οριστική συμφωνία.
Ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν χαρακτήρισε τη συμφωνία «ιστορικό έγγραφο», ενώ ο επικεφαλής διαπραγματευτής Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ έκανε λόγο για «αποτυχία των ΗΠΑ» και προειδοποίησε για «συντριπτική ανταπόδοση» σε περίπτωση παραβίασης των δεσμεύσεων.
Ανησυχία στο Ισραήλ και συνεχιζόμενες συγκρούσεις
Ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε ότι «η μάχη δεν τέλειωσε», επιμένοντας πως οι ισραηλινές δυνάμεις θα παραμείνουν στον νότιο Λίβανο όσο απαιτούν οι ανάγκες ασφαλείας, παρά την πρόβλεψη της συμφωνίας για τερματισμό των εχθροπραξιών «σε όλα τα μέτωπα».
Από την πλευρά του, ο αντιπρόεδρος Βανς κάλεσε όσους στο Ισραήλ αμφισβητούν την αμερικανική στάση «να αντιληφθούν την πραγματικότητα», υπογραμμίζοντας τη σημασία της «σχέσης ζωτικής σημασίας» με τις ΗΠΑ.
Παρά την ανακοίνωση της συμφωνίας, οι ισραηλινές δυνάμεις συνέχισαν τα πλήγματα εναντίον της Χεζμπολά, με αποτέλεσμα τον θάνατο οκτώ ανθρώπων. Το σιιτικό κίνημα ανακοίνωσε ότι μαχητές του συγκρούστηκαν με ισραηλινή μονάδα στον νότιο Λίβανο, καταστρέφοντας τρία άρματα μάχης.
Πηγή: tanea.gr
