Η εικόνα ήταν σχεδόν απλή στα χαρτιά: μια μεγάλη οικονομία αποχωρεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά οι εμπορικές σχέσεις παραμένουν σχεδόν ανέπαφες, χωρίς τριβές, χωρίς εμπόδια.
Για τον Michael Harte, παραγωγό τυριού στην Αγγλία, αυτή η υπόσχεση ήταν η βάση πάνω στην οποία σχεδίαζε την ευρωπαϊκή επέκταση της εταιρείας του, εξηγεί το Reuters σε ρεπορτάζ του.
Η πραγματικότητα, όμως, εξελίχθηκε διαφορετικά.
Η απόφαση της 23ης Ιουνίου 2016 δεν έφερε μια «μαλακή έξοδο», αλλά μια πλήρη αποσύνδεση από την ενιαία αγορά. Και μαζί της, ένα νέο καθεστώς εμπορίου γεμάτο τελωνειακά έγγραφα, ελέγχους και καθυστερήσεις.
Από την Ευρώπη στην Ασία: H αναγκαστική στροφή λόγω Brexit
Η εταιρεία Bridge Cheese, με έδρα το Telford της κεντρικής Αγγλίας, είδε τα σχέδιά της να ανατρέπονται σχεδόν από τη μια μέρα στην άλλη.
Οι εξαγωγές προς την Ευρώπη σταμάτησαν, και χρειάστηκαν τέσσερα χρόνια μέχρι να βρεθεί ξανά διεθνής διέξοδος — αυτή τη φορά πολύ πιο μακριά, στο Χονγκ Κονγκ.
Michael Harte
Η μετάβαση δεν ήταν επιλογή αλλά ανάγκη.
Η Ευρώπη, η φυσική αγορά της βρετανικής παραγωγής, είχε μετατραπεί σε δύσβατο πεδίο.
Οι νέες διαδικασίες περιλάμβαναν υποχρεωτικούς κτηνιατρικούς ελέγχους που κόστιζαν εκατοντάδες λίρες ανά αποστολή, καθώς και πολύπλοκη γραφειοκρατία που επιβράδυνε τις παραδόσεις.
Το κόστος της απόστασης
Πριν το Brexit, η ροή εμπορευμάτων ήταν σχεδόν αδιάκοπη. Ένα φορτίο τυριού μπορούσε να παραχθεί τη Δευτέρα και να βρίσκεται σε γαλλικό ή ιρλανδικό ράφι μέσα σε δύο ημέρες.
Μετά την αποχώρηση, αυτή η ταχύτητα έγινε παρελθόν.
Η επιβάρυνση δεν ήταν μόνο χρονική αλλά και οικονομική. Το κόστος πιστοποίησης για μεγάλες αποστολές προς την Ασία έφτανε να είναι αντίστοιχο με εκείνο μικρότερων φορτίων προς την Ευρώπη. Ωστόσο, η διαφορά ήταν κρίσιμη: προς την ΕΕ, το διοικητικό βάρος έκανε πολλές συναλλαγές μη βιώσιμες.
Ο Harte σταμάτησε τις πωλήσεις προς την ήπειρο λίγους μήνες μετά την εφαρμογή της εμπορικής συμφωνίας του 2021. Η αιτία ήταν απλή: το προϊόν του δεν ήταν πλέον ανταγωνιστικό.
Η στασιμότητα της βρετανικής εξαγωγικής μηχανής
Η περίπτωση της Bridge Cheese δεν είναι μοναδική. Χιλιάδες επιχειρήσεις στη Βρετανία αναγκάστηκαν να αναζητήσουν νέες αγορές ή να περιορίσουν δραστικά τις εξαγωγές τους.
Ο τομέας των τροφίμων επλήγη περισσότερο από πολλούς άλλους. Οι εξαγωγές προς την Ευρωπαϊκή Ένωση μειώθηκαν κατά περισσότερο από 23% σε σχέση με την προ-Brexit περίοδο, σύμφωνα με τον οργανισμό Food and Drink Federation. Παράλληλα, περίπου 20.000 μικρές επιχειρήσεις , μεταξύ των οποίων και παραγωγοί τροφίμων, εγκατέλειψαν εντελώς τις εξαγωγές προς την ΕΕ.
Περίπου 20.000 μικρές επιχειρήσεις εγκατέλειψαν εντελώς τις εξαγωγές προς την ΕΕ
Η συνολική εικόνα δείχνει μια οικονομία που προσπαθεί να προσαρμοστεί, αλλά με αργό ρυθμό. Οι νέες εμπορικές συμφωνίες με χώρες όπως η Αυστραλία ή η Ινδία καλύπτουν μόνο ένα μικρό μέρος των απωλειών.
Η οικονομική ανάπτυξη υπό πίεση
Οι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι το Brexit έχει μακροχρόνιες συνέπειες.
Η συνολική οικονομία της Βρετανίας θα είναι κατά 4% μικρότερη 15 χρόνια μετά το Brexit σε σύγκριση με το σενάριο όπου η χώρα θα είχε παραμείνει στην ΕΕ, ενώ περίπου το ήμισυ της ζημίας έχει ήδη προκληθεί, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των οικονομικών αναλυτών της κυβέρνησης.
Με βάση το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν της Βρετανίας ύψους 3 τρισεκατομμυρίων λιρών το 2025, αυτό θα ισοδυναμούσε με απώλεια 120 δισεκατομμυρίων λιρών από την οικονομία.
Το Εθνικό Γραφείο Οικονομικών Ερευνών (National Bureau of Economic Research), ένας αμερικανικός οργανισμός μελετών, προβλέπει ακόμη μεγαλύτερες ζημίες, αναφέροντας ότι το Brexit θα μειώσει το μέγεθος της οικονομίας κατά 6% έως 8%, ενώ οι επενδύσεις – οι οποίες είναι ζωτικής σημασίας για τη μελλοντική οικονομική ανάπτυξη – θα μειωθούν κατά 18% σε σύγκριση με ένα σενάριο χωρίς Brexit.
Η Τράπεζα της Αγγλίας έχει αναγνωρίσει ότι αν μια οικονομία περιορίζει το πόσο ανοιχτή είναι, τότε περιορίζεται και η δυναμική της – αν και με τον χρόνο οι αγορές προσαρμόζονται.
Το «αόρατο κόστος»: Οι επενδύσεις και η αβεβαιότητα
Πέρα από τα άμεσα εμπορικά εμπόδια, υπάρχει και ένα λιγότερο ορατό πρόβλημα: η αβεβαιότητα. Οι επιχειρήσεις, αντιμετωπίζοντας ένα ασταθές περιβάλλον, μειώνουν τις επενδύσεις τους.
Αυτό έχει ήδη αφήσει αποτύπωμα στη βρετανική οικονομία, η οποία εμφανίζει από τα χαμηλότερα ποσοστά επιχειρηματικών επενδύσεων μεταξύ των χωρών της G7.
Παράγοντες όπως η φορολογία, το ενεργειακό κόστος και η ρυθμιστική επιβάρυνση συμβάλλουν επίσης, αλλά για πολλούς επιχειρηματίες το Brexit παραμένει ο βασικός παράγοντας αστάθειας.
Η εξαίρεση της Βόρειας Ιρλανδίας
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Βόρεια Ιρλανδία αποτελεί μια ιδιαίτερη περίπτωση.
Χάρη σε ειδικές ρυθμίσεις, διατηρεί πρόσβαση στην ενιαία αγορά της ΕΕ, προκειμένου να προστατευθεί η ειρηνευτική συμφωνία της περιοχής.
Αυτό το καθεστώς έχει δημιουργήσει ένα είδος «εμπορικού πλεονεκτήματος». Επιχειρηματίες όπως ο Mike Thomson, παραγωγός τυριού κοντά στο Μπέλφαστ, μπορούν να συνεχίσουν τις εξαγωγές τους προς την Ιρλανδία χωρίς τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι υπόλοιπες βρετανικές επιχειρήσεις.
Η οικονομία της περιοχής έχει μάλιστα υπεραποδώσει σε σχέση με το υπόλοιπο Ηνωμένο Βασίλειο, με ισχυρότερη ανάπτυξη και αυξανόμενο μερίδιο εξαγωγών προς την ΕΕ.
Πολιτικές προσπάθειες επαναπροσέγγισης
Η σημερινή κυβέρνηση επιχειρεί να μειώσει τις τριβές με την Ευρωπαϊκή Ένωση, με συζητήσεις για χαλάρωση των κτηνιατρικών ελέγχων και νέες εμπορικές διευκολύνσεις.
Ωστόσο, οι επιχειρήσεις που ήδη έχουν πληγεί παραμένουν επιφυλακτικές. Ακόμη κι αν το εμπόριο γίνει πιο εύκολο στο μέλλον, η χαμένη δυναμική δεν ανακτάται εύκολα.
Ορισμένοι παραγωγοί δηλώνουν ότι θα επέστρεφαν στις ευρωπαϊκές αγορές μόνο εάν υπήρχε πλήρης ευθυγράμμιση με τους κανονισμούς της ΕΕ, κάτι που θεωρείται πολιτικά δύσκολο.
Ένα μέλλον που παραμένει αβέβαιο
Η συζήτηση για το Brexit δεν έχει κλείσει. Αντίθετα, συνεχίζει να επηρεάζει πολιτικές αποφάσεις, επενδυτικές στρατηγικές και επιχειρηματικές επιλογές.
Η πολιτική αστάθεια στο Λονδίνο τα τελευταία χρόνια, με συνεχείς αλλαγές ηγεσίας, έχει ενισχύσει την αίσθηση ότι το τελικό αποτέλεσμα της αποχώρησης δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Για πολλές επιχειρήσεις, η αβεβαιότητα είναι πλέον μέρος του επιχειρηματικού μοντέλου. Όπως χαρακτηριστικά σημειώνουν παραγωγοί της βιομηχανίας τροφίμων, δεν είναι εύκολο να σχεδιάσεις μακροπρόθεσμα όταν οι κανόνες του εμπορίου παραμένουν ρευστοί.
Το Brexit, δέκα χρόνια μετά, δεν αντιμετωπίζεται ως ένα γεγονός του παρελθόντος, αλλά ως μια διαδικασία που συνεχίζει να διαμορφώνει το οικονομικό παρόν και το μέλλον της Βρετανίας.
Πηγή: ot.gr
