Η εργασία αυτή προσφέρει μια ανάλυση της εξέλιξης του διεθνούς νομισματικού συστήματος από τις αρχές του δέκατου ένατου αιώνα, με επίκεντρο ένα θεμελιώδες ερώτημα: γιατί το δολάριο των Ηνωμένων Πολιτειών κατόρθωσε να αποκτήσει —και να διατηρήσει— την παγκόσμια νομισματική κυριαρχία για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα;
Αναλύεται η μετάβαση από τον διεθνή διμεταλλισμό στον κλασικό κανόνα χρυσού, η αποτυχημένη μεσοπολεμική προσπάθεια αποκατάστασης της νομισματικής τάξης μέσω του κανόνα χρυσού-συναλλάγματος, καθώς και η δημιουργία του συστήματος του Bretton Woods μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, βασισμένου στο δολάριο των ΗΠΑ.
Στη συνέχεια εξετάζεται η λειτουργία και η τελική κατάρρευση του συστήματος του Bretton Woods, η πλήρης κατάργηση του νομισματικού ρόλου του χρυσού και η μετάβαση σε κυμαινόμενες και διαχειριζόμενες συναλλαγματικές ισοτιμίες στις αρχές της δεκαετίας του 1970 — εξελίξεις που, παραδόξως, ενίσχυσαν περαιτέρω τον κεντρικό ρόλο του δολαρίου στην παγκόσμια οικονομία.
Σήμερα το δολάριο καλύπτει το μισό περίπου των παγκόσμιων πληρωμών, ενώ πάνω από το μισό του παγκόσμιου εμπορίου τιμολογείται σε δολάρια. Κοντά στο 60% των διεθνών συναλλαγματικών διαθεσίμων είναι σε δολάρια. Τα αντίστοιχα ποσοστά για το ευρώ είναι περίπου στο ένα πέμπτο (20%), ενώ τα υπόλοιπα διεθνή νομίσματα όπως το γιεν, η στερλίνα και το ρενμίνμπι έχουν χαμηλά μονοψήφια ποσοστά. Τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα που διακρατούν οι διεθνείς επενδυτές φθάνουν στα $7,9 τρισεκατομμύρια, σχεδόν 10% του παγκόσμιου ΑΕΠ.
Το δολάριο ηγείται καθώς υποστηρίζεται από τη μεγαλύτερη και πιο ανθεκτική οικονομία του κόσμου, βασίζεται σε βαθιές και ρευστές αγορές και ένα διαφανές κράτος-δικαίου, έχει μεγάλη νομισματική αξιοπιστία και χαρακτηρίζεται από μεγάλες εξωτερικότητες δικτύου, καθώς είναι το πιο ευρέως χρησιμοποιούμενο νόμισμα.
Στρέφοντας την προσοχή στο μέλλον, η εργασία αξιολογεί την άνοδο του ευρώ και του ρενμίνμπι ως δυνητικών ανταγωνιστών του δολαρίου, εξετάζοντας τα θεσμικά τους θεμέλια, τους διαρθρωτικούς περιορισμούς και τις παγκόσμιες επιπτώσεις τους.
Συνδυάζοντας ιστορική αφήγηση με αυστηρή οικονομική ανάλυση, η εργασία αυτή υποστηρίζει ότι, παρά την αυξανόμενη πολυπολικότητα της παγκόσμιας οικονομίας, αν δεν υπάρξει μια ιστορικών διαστάσεων παγκόσμια διαταραχή, η θέση του δολαρίου ως κυρίαρχου διεθνούς αποθεματικού νομίσματος είναι απίθανο να αμφισβητηθεί σοβαρά στο προβλέψιμο μέλλον.
Το πλήρες working paper είναι εδώ στα αγγλικά: https://www.dept.aueb.gr/sites/default/files/WP%2005_2026_Alogoskoufis.pdf
O Γιώργος Αλογοσκούφης είναι Ομότιμος Καθηγητής Οικονομικής Επιστήμης στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών
Πηγή: ot.gr
