Λέγεται μερικές φορές, και μάλιστα από τον ίδιο τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ότι οι ΗΠΑ και η Κίνα αποτελούν πλέον το «G2», ένα δίδυμο υπερδυνάμεων που καθοδηγεί τον κόσμο. Αυτή είναι μια ζοφερή σκέψη, σύμφωνα με δημοσίευμα του Economist. Η μία χώρα έχει έναν ηγέτη που αντιμετωπίζει τους συμμάχους του σαν…κορόιδα και διαλύει τους θεσμούς που στήριζαν τη παγκόσμια σταθερότητα για δεκαετίες.
Η άλλη έχει ένα αυταρχικό καθεστώς που εκφοβίζει τους γείτονές της και τροφοδοτεί σιωπηλά ξένες συγκρούσεις, τις οποίες όμως θα μπορούσε να βοηθήσει, ώστε να εκτονωθούν. Ακόμα χειρότερα, οι δύο χώρες αντιμετωπίζουν την αμοιβαία σύγκρουσή τους στον τομέα της τεχνολογίας και του εμπορίου ως κινδύνους για την ασφάλεια.
Το διακύβευμα για Ντόναλντ Τραμπ και Σι Τζινπίνγκ
Έτσι, το διακύβευμα θα είναι τεράστιο όταν ο κ. Τραμπ επισκεφθεί τον Σι Τζινπίνγκ, τον ανώτατο ηγέτη της Κίνας, στο Πεκίνο στις 14 και 15 Μαΐου, στην πρώτη από τις τέσσερις προγραμματισμένες συναντήσεις πριν από το τέλος του 2026.
Οι επόμενοι έξι μήνες θα μπορούσαν να διαμορφώσουν τις σχέσεις για χρόνια, με συνέπειες που θα εκτείνονται από την τεχνητή νοημοσύνη (AI) έως τις εφοδιαστικές αλυσίδες και από την Ταϊβάν έως το Ιράν. Οι εντάσεις μεταξύ των δύο κυβερνήσεων είναι τόσο βαθιές που θα ήταν αφελές να περιμένουμε κάποια σημαντική πρόοδο.
Αν διέθεταν περισσότερη ικανότητα και ταπεινότητα, ο κ. Τραμπ και ο κ. Σι θα μπορούσαν να αποτρέψουν τις πιο επιζήμιες συγκρούσεις και να βρουν τομείς όπου θα μπορούσαν να συνεργαστούν προς όφελος όλων. Είναι ανησυχητικό το γεγονός ότι τόσα πολλά θα εξαρτηθούν από τον κ. Τραμπ, ο οποίος έχει ταλαντευτεί μεταξύ του να αποκαλεί τον κ. Σι «αγαπητό φίλο» και «εχθρό».
Οι απόψεις του κ. Σι είναι πιο σταθερές, κάτι που αποτελεί από μόνο του πρόβλημα: είναι πεπεισμένος ότι η Αμερική βρίσκεται σε παρακμή και ότι ο κόσμος πρέπει να υποκύψει στην ανερχόμενη Κίνα.
Οι συνομιλίες στο Πεκίνο θα επικεντρωθούν στο εμπόριο. Για σχεδόν μια δεκαετία, οι δύο χώρες βρίσκονται εγκλωβισμένες σε έναν εμπορικό πόλεμο που ξεκινά και σταματά κατά διαστήματα.
Η Αμερική μπορεί να επιβάλει καταστροφικές κυρώσεις στα προϊόντα υψηλής τεχνολογίας και στις χρηματοοικονομικές ροές
Το ενδεχόμενο της πλήρους ρήξης
Στις αρχές του 2025, μια πλήρης ρήξη φαινόταν αναπόφευκτη, καθώς οι δύο πλευρές αύξησαν αμοιβαία τους δασμούς μεταξύ τους σε ποσοστά άνω του 100%. Έκτοτε, έχουν μειώσει τους δασμούς, σε μια κατάσταση που ορισμένοι αποκαλούν «εκεχειρία», αλλά στην πραγματικότητα αποτελεί αδιέξοδο αμοιβαίας αδυναμίας. Η Κίνα μπορεί να στραγγαλίσει την παγκόσμια βιομηχανία περιορίζοντας την πρόσβαση σε σπάνιες γαίες·
Η Αμερική μπορεί να επιβάλει καταστροφικές κυρώσεις στα προϊόντα υψηλής τεχνολογίας και στις χρηματοοικονομικές ροές. Αυτή η αδιέξοδη κατάσταση είναι ασταθής. Καθώς η Αμερική προσπαθεί να σπάσει την κυριαρχία της Κίνας στις σπάνιες γαίες, η Κίνα στηρίζει την παραγωγή ημιαγωγών και προσπαθεί να απελευθερωθεί από το δολάριο. Προς το παρόν, ένα καλό αποτέλεσμα από τη Σύνοδο Κορυφής θα ήταν οι δύο πλευρές να υποσχεθούν ότι θα είναι προβλέψιμες.
Η Κίνα μπορεί να στραγγαλίσει την παγκόσμια βιομηχανία περιορίζοντας την πρόσβαση σε σπάνιες γαίες
Το λάθος του Τραμπ
Η λάθος πεποίθηση του κ. Τραμπ στους δασμούς καθιστά τις μειώσεις μη ρεαλιστικές, αλλά η διατήρησή τους στα τρέχοντα επίπεδα θα επέτρεπε τουλάχιστον στις επιχειρήσεις να συνεχίσουν τις δραστηριότητές τους. Οι Αμερικανοί επιθυμούν τη σύσταση Επιτροπής Εμπορίου για τη διαχείριση του εμπορίου μεταξύ των δύο χωρών. Αυτό θα ήταν δύσκολο και δεν θα συνέβαλε ουσιαστικά στην εκ νέου βιομηχανοποίηση της Αμερικής.
Ένας μηχανισμός τακτικού διαλόγου θα ήταν προτιμότερος. Ένας προφανής κίνδυνος είναι η εσφαλμένη εκτίμηση. Αμερικανοί αξιωματούχοι στον τομέα του εμπορίου διερευνούν την υπερβάλλουσα βιομηχανική παραγωγική ικανότητα και την καταναγκαστική εργασία στην Κίνα, κάτι που μπορεί να αποτελέσει δικαιολογία για την επιβολή υψηλότερων δασμών εντός των επόμενων μηνών.
Στις 2 Μαΐου η Κίνα έθεσε σε εφαρμογή ένα «μέτρο αποκλεισμού» που απειλεί με οικονομικές κυρώσεις τις επιχειρήσεις που συμμορφώνονται με ορισμένες αμερικανικές κυρώσεις. Η Κίνα έχει επίσης απειλήσει να κυνηγήσει εταιρείες που μεταφέρουν τις αλυσίδες εφοδιασμού τους σε άλλες χώρες, ακριβώς αυτό που προτρέπει η Αμερική.
Οι Κινέζοι διαβλέπουν μια ευκαιρία στην απρόβλεπτη συμπεριφορά του Αμερικανού προέδρου
Τεστ συμμόρφωσης από το Πεκίνο
Το Πεκίνο βάζει σε εφαρμογή έτσι ένα τεστ συμμόρφωσης που δεν βασίζεται στο δίκαιο, αλλά στην εξουσία. Οι διεθνείς ηγέτες πρέπει να επιλέξουν ποια κυβέρνηση φοβούνται περισσότερο. Οι Αμερικανοί διαπραγματευτές έχουν επικεντρώσει τις προετοιμασίες της Συνόδου Κορυφής στο εμπόριο και όχι στην ασφάλεια.
Ωστόσο, οι Κινέζοι διαβλέπουν μια ευκαιρία στην απρόβλεπτη συμπεριφορά του Αμερικανού προέδρου. Ίσως έχουν δίκιο. Όπως οι Κινέζοι σύμβουλοι φοβούνται να αντιταχθούν στον κ. Σι, έτσι και οι αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου υποχωρούν στον κ. Τραμπ σε όλα τα θέματα που αφορούν την Κίνα, συμπεριλαμβανομένης της Ταϊβάν. Και εκεί ακριβώς ο κ. Τραμπ μπορεί να πιστεύει ότι μπορεί να κατευνάσει τα πνεύματα υιοθετώντας μια πιο ήπια στάση.
Η τρέχουσα κατάσταση λειτουργεί, ακόμα κι αν ο κ. Σι δεν θα το παραδεχόταν ποτέ: η Ταϊβάν είναι ευημερούσα, η Κίνα ανερχόμενη, η Ασία ως επί το πλείστον ειρηνική
Η Ταϊβάν και η διπλωματία
Κινέζοι αξιωματούχοι υπαινίσσονται ότι όσο περισσότερο υποχωρεί στο θέμα της Ταϊβάν, τόσο περισσότερες παραχωρήσεις θα κάνει η Κίνα στο εμπόριο. Ελπίζουν ότι θα μειώσει τις πωλήσεις όπλων στο νησί ή θα δηλώσει ότι είναι κατά της ανεξαρτησίας της Ταϊβάν. Δεν πρέπει να τσιμπήσει το δόλωμα. Θα ήταν λάθος να προδώσει έναν δημοκρατικό εταίρο και είναι απερίσκεπτο να θέσει σε κίνδυνο τον βασικό κατασκευαστή μικροτσίπ στον κόσμο.
Εξάλλου, η τρέχουσα κατάσταση λειτουργεί, ακόμα κι αν ο κ. Σι δεν θα το παραδεχόταν ποτέ: η Ταϊβάν είναι ευημερούσα, η Κίνα ανερχόμενη, η Ασία ως επί το πλείστον ειρηνική. Επιπλέον, ο κόσμος αντιμετωπίζει άλλα επείγοντα ζητήματα ασφάλειας. Η επίθεση της Αμερικής στο Ιράν ήταν στρατηγικό σφάλμα, και η Κίνα αρκείται να την αφήνει να θερίσει ό,τι έσπειρε.
Η Κίνα έχει πλέον αρχίσει να ασχολείται με τη διπλωματία, συναντώντας τον υπουργό Εξωτερικών του Ιράν αυτή την εβδομάδα. Θα έπρεπε να πιέσει το ιρανικό καθεστώς να διαπραγματευτεί ή να το δελεάσει να εγκαταλείψει το πυρηνικό του πρόγραμμα προσφέροντάς του εγγυήσεις ασφάλειας, αλλά η… αλλεργία της σε ξένα προβλήματα την εμποδίζει.
Ο ρόλος του Πούτιν
Και όποια ηθική υπεροχή κι αν πιστεύει η Κίνα ότι διαθέτει όσον αφορά το Ιράν, υπονομεύεται από τον ρόλο της που επιτρέπει στον Βλαντιμίρ Πούτιν να πολεμά στην Ουκρανία, αγοράζοντας ρωσικό φυσικό αέριο, ενώ πουλά τεχνολογία διπλής χρήσης. Ο κ. Τραμπ θα πρέπει να πιέσει τον κ. Σι να ασκήσει την επιρροή του στη Μόσχα για να συμβάλει στον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Αντ’ αυτού, το θέμα αυτό θα απουσιάζει σχεδόν εντελώς από τις συζητήσεις τους. Οι αληθινοί πολιτικοί θα έβρισκαν επίσης πολλά άλλα θέματα να αντιμετωπίσουν. Οι αμερικανικές και κινεζικές εταιρείες βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της τεχνητής νοημοσύνης.
Οι κυβερνήσεις τους θα πρέπει, επομένως, να αναλάβουν ηγετικό ρόλο όσον αφορά τους κινδύνους που ενέχει, όπως η βιοασφάλεια. Το κλίμα, που κάποτε αποτελούσε έναν σπάνιο τομέα συνεργασίας, θα αποτελέσει τυφλό σημείο, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ αποφεύγει κάθε πολιτική σχετικά με την υπερθέρμανση του πλανήτη. Και η κοινή δράση για την πρόληψη πανδημιών, που κάποτε ήταν ρουτίνα, έχει δυσκολέψει, επειδή η Κίνα δεν δέχεται ερωτήσεις σχετικά με το αν ο ιός της COVID-19 διέρρευσε από εργαστήριο στη Γουχάν.
Νοσταλγία για τον Ψυχρό Πόλεμο
Οι υπερδυνάμεις δεν χρειάζεται να είναι «φιλικές μεταξύ τους» για να συζητήσουν όλα αυτά. Στο αποκορύφωμα του Ψυχρού Πολέμου, οι ΗΠΑ και η Σοβιετική Ένωση κατέληξαν σε συμφωνίες σχετικά με τα πυρηνικά όπλα, την διαστημική έρευνα, τα σύνορα στην Ευρώπη και την έρευνα για τον καρκίνο. Οι εμπορικοί δεσμοί των ΗΠΑ με την Κίνα είναι πολύ στενότεροι από ό,τι ήταν ποτέ οι δεσμοί τους με τους Σοβιετικούς.
Δυστυχώς και οι δύο ηγέτες πιστεύουν ότι η συνεργασία είναι μια παγίδα στην οποία η άλλη πλευρά θα μπορούσε να τους επιβάλει κανόνες. Αυτή η λογική θέτει ως προτεραιότητα την κυριαρχία και όχι τα παγκόσμια δημόσια αγαθά. Έτσι, η Σύνοδος Κορυφής πιθανότατα δεν θα αποφέρει τίποτα πέρα από αναγκαστικά χαμόγελα. Μια τέτοια έλλειψη φιλοδοξίας είναι ανησυχητική. Σύμβουλοι και από τις δύο πλευρές υποστηρίζουν ότι τουλάχιστον συζητούν, όμως για να διατηρηθεί η συνεργασία πέρα από την κυβέρνηση Τραμπ, χρειάζονται αποτελέσματα.
Αντ’ αυτού, το μόνο πράγμα που κρατά τις ΗΠΑ και την Κίνα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων είναι ο φόβος για την οικονομική ζημιά που μπορεί η μία να προκαλέσει στην άλλη. Το G2 δεν ηγείται του κόσμου, αλλά μάλλον τον κρατά όμηρο.
Πηγή: ot.gr
Πηγή: in.gr
