Σαράντα χρόνια μετά την καταστροφή στο Τσερνόμπιλ, η παγκόσμια στάση απέναντι στην πυρηνική ενέργεια φαίνεται να αλλάζει ξανά. Το ατύχημα του 1986 είχε ενισχύσει τους φόβους και επιβράδυνε σημαντικά την ανάπτυξη της πυρηνικής τεχνολογίας, ιδιαίτερα στην Ευρώπη.
Σήμερα όμως, η διεθνής κοινότητα δείχνει να επιστρέφει δυναμικά σε αυτήν τη μορφή ενέργειας, με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή να λειτουργεί ως επιταχυντής των εξελίξεων.
Περισσότεροι από 400 πυρηνικοί αντιδραστήρες λειτουργούν σε 31 χώρες, ενώ περίπου 70 ακόμη βρίσκονται υπό κατασκευή, σύμφωνα με το Reuters. Η πυρηνική ενέργεια καλύπτει περίπου το 10% της παγκόσμιας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, αντιστοιχώντας σχεδόν στο ένα τέταρτο των πηγών χαμηλών εκπομπών άνθρακα.
Τα τελευταία χρόνια, οι αντιδραστήρες έχουν βελτιωθεί σημαντικά, ενσωματώνοντας περισσότερα συστήματα ασφαλείας και μειώνοντας το κόστος κατασκευής και λειτουργίας. Αν και καταστροφές όπως το Τσερνόμπιλ και η Φουκουσίμα το 2011 περιόρισαν τη διάθεση για επενδύσεις στον τομέα, πολλοί ειδικοί θεωρούν εδώ και καιρό πιθανή την επιστροφή της πυρηνικής ενέργειας.
Ο εκτελεστικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, Φατίχ Μπιρόλ, εμφανίζεται βέβαιος: «Είμαι 100% σίγουρος ότι η πυρηνική ενέργεια επιστρέφει», τονίζοντας ότι θεωρείται πλέον ένα ασφαλές σύστημα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, με ισχυρή δυναμική σε Αμερική, Ευρώπη και Ασία.
Ηγετικός ρόλος ΗΠΑ και Κίνας
Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν ο μεγαλύτερος παραγωγός πυρηνικής ενέργειας παγκοσμίως, με 94 αντιδραστήρες που καλύπτουν περίπου το 30% της συνολικής παραγωγής. Η Ουάσιγκτον σχεδιάζει μάλιστα να τετραπλασιάσει την πυρηνική της ισχύ έως το 2050.
Από την πλευρά της, η Κίνα διαθέτει 61 αντιδραστήρες και ηγείται παγκοσμίως στην κατασκευή νέων μονάδων, με σχεδόν 40 υπό κατασκευή, στοχεύοντας να ξεπεράσει τις ΗΠΑ.
Η Ευρώπη επανεξετάζει τη στάση της
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει πλέον ότι η απομάκρυνση από την πυρηνική ενέργεια υπήρξε στρατηγικό λάθος, ενώ πλέον η πυρηνική ενέργεια αντιμετωπίζεται ως μέρος της «καθαρής» ενεργειακής μετάβασης, μαζί με τις ανανεώσιμες πηγές.
Το 1990, η πυρηνική ενέργεια κάλυπτε περίπου το ένα τρίτο της ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρώπης· σήμερα το ποσοστό αυτό ανέρχεται μόνο στο 15% περίπου, με την Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν να παραδέχεται ότι η εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα τη θέτει σε μειονεκτική θέση.
«Πιστεύω ότι ήταν στρατηγικό λάθος εκ μέρους της Ευρώπης να γυρίσει την πλάτη σε μια αξιόπιστη και οικονομικά προσιτή πηγή ενέργειας με χαμηλές εκπομπές», δήλωσε πρόσφατα. «Τα τελευταία χρόνια, παρατηρούμε μια παγκόσμια αναβίωση της πυρηνικής ενέργειας. Και η Ευρώπη θέλει να συμμετέχει σε αυτήν».
Σημαντικό ρόλο στο μέλλον αναμένεται να παίξουν οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες (SMRs), οι οποίοι θεωρούνται πιο ευέλικτοι, οικονομικοί και ταχύτεροι στην κατασκευή, με πιθανή λειτουργία στις αρχές της δεκαετίας του 2030.
Ωστόσο, οι ευρωπαϊκές χώρες παραμένουν διχασμένες: η Γαλλία, η Σουηδία και η Φινλανδία στηρίζουν έντονα την πυρηνική ενέργεια, ενώ η Γερμανία, η Αυστρία και η Ιταλία την έχουν εγκαταλείψει.
Σε μια σημαντική αλλαγή πολιτικής πέρυσι, το Βέλγιο κατάργησε έναν νόμο που απαιτούσε το κλείσιμο των αντιδραστήρων του και παρέτεινε τη διάρκεια ζωής τους. Η Ισπανία, από την άλλη πλευρά, εξακολουθεί να σχεδιάζει τη σταδιακή κατάργηση της πυρηνικής της δυναμικότητας και το κλείσιμο των επτά αντιδραστήρων που βρίσκονται σε λειτουργία μεταξύ του 2027 και του 2035.
Η Γαλλία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα πυρηνικής υπερδύναμης, με 57 αντιδραστήρες που καλύπτουν περίπου το 70% της ηλεκτρικής της ενέργειας. Ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν έχει ήδη ανακοινώσει την κατασκευή έξι νέων αντιδραστήρων, στο πλαίσιο της ενεργειακής ανεξαρτησίας και της μείωσης των εκπομπών.
Η πανδημία του COVID-19, σε συνδυασμό με την κρίση εφοδιασμού με φυσικό αέριο που προκάλεσε η σύγκρουση στην Ουκρανία, «αποκάλυψε τα όρια της αξιοποίησης της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και την εξάρτηση της Ευρώπης από το φυσικό αέριο», δήλωσε ο Νικολά Γκόλντμπεργκ, εταίρος της εταιρείας συμβούλων Colombus Consulting με έδρα το Παρίσι.
«Ως εκ τούτου, η Γαλλία επιβεβαίωσε τη στρατηγική της για τη διατήρηση των υφιστάμενων πυρηνικών σταθμών της, κάτι που σημαίνει την παράταση της διάρκειας ζωής τους όσο το δυνατόν περισσότερο», πρόσθεσε.
Αντίθετα, η Γερμανία έκλεισε τους τελευταίους τρεις αντιδραστήρες της το 2023, ολοκληρώνοντας μια πολιτική αποπυρηνικοποίησης που διήρκεσε δεκαετίες. Παρά κάποιες συζητήσεις για επιστροφή μέσω νέων τεχνολογιών, η απόφαση θεωρείται πλέον μη αναστρέψιμη.
Επέκταση του πυρηνικού τομέα της Ρωσίας και εξαγωγή αντιδραστήρων
Η Ρωσία επεκτείνει επιθετικά την πυρηνική της ισχύ, τόσο στο εσωτερικό όσο και διεθνώς. Διαθέτει 34 αντιδραστήρες και κατασκευάζει 20 ακόμη σε Ευρώπη, Αφρική, Ασία και Μέση Ανατολή, ενώ προωθεί και καινοτόμες λύσεις όπως πλωτές μονάδες.
Παράλληλα, χώρες όπως η Ιαπωνία επανεκκινούν αντιδραστήρες μετά τη Φουκουσίμα, ενώ η Αφρική αρχίζει να εξερευνά την τεχνολογία, με έργα σε εξέλιξη στην Αίγυπτο.
Το αποτύπωμα του Τσερνόμπιλ παραμένει
Η έκρηξη στον αντιδραστήρα 4 του Τσερνόμπιλ στις 26 Απριλίου 1986 μόλυνε μεγάλες περιοχές και σκόρπισε ραδιενέργεια σε όλη την Ευρώπη. Σήμερα, η Ουκρανία εξακολουθεί να βασίζεται στην πυρηνική ενέργεια για περίπου το ήμισυ της ηλεκτροπαραγωγής της, ιδιαίτερα μετά τη ρωσική εισβολή το 2022.
Η παγκόσμια «αναγέννηση» της πυρηνικής ενέργειας, σύμφωνα με τον επικεφαλής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας, Ραφαέλ Γκρόσι, αντικατοπτρίζει την αυξανόμενη ανάγκη για αξιόπιστη και χαμηλών εκπομπών ηλεκτρική ενέργεια, ικανή να καλύψει τη συνεχώς αυξανόμενη ζήτηση. Παρά τις αντιδράσεις και τους κινδύνους, η πυρηνική ενέργεια επιστρέφει στο επίκεντρο της παγκόσμιας ενεργειακής στρατηγικής.
Πηγή: in.gr
