του Κώστα Κατίκου
Κούρεμα χρεών με τη διαδικασία της παραγραφής μπορούν να πετύχουν δεκάδες χιλιάδες οφειλέτες του ΕΦΚΑ. Η παραγραφή οφειλών αίρει τα βάρη που ανάγονται πέραν της 10ετίας, ελαφρύνοντας τον λογαριασμό των χρεών που θα πρέπει να αποπληρωθούν στο μέλλον. Ωστόσο αυτή η ελάφρυνση μπορεί να στερήσει από τους οφειλέτες και χρόνο ασφάλισης, καθώς οι οφειλές συνδέονται με ατομικές εισφορές και με συντάξιμο χρόνο.
Το Capital επεξεργάστηκε και δημοσιεύει έναν ενημερωτικό οδηγό ερωτήσεων και απαντήσεων με όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν ελεύθεροι επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενοι, καθώς και εργοδότες, για το πότε και πώς παραγράφονται χρέη του παρελθόντος.
Για την παραγραφή οφειλών προς τα Ταμεία ισχύουν τα εξής:
1. Πότε παραγράφεται η αξίωση του ΕΦΚΑ για την είσπραξη των οφειλών από μη καταβληθείσες ασφαλιστικές εισφορές;
Από 12/5/2016 έως 31/12/2025, η αξίωση του ΕΦΚΑ για την είσπραξη των οφειλών από ασφαλιστικές εισφορές υποχρεωτικής ασφάλισης με τις επιβαρύνσεις τους παραγράφεται μετά την παρέλευση 10ετίας. Η αξίωση του ΕΦΚΑ για την είσπραξη των οφειλών από ασφαλιστέα εργασία ή υπηρεσία που θα παρασχεθεί μετά την 1η/1/2026 θα παραγράφεται μετά την παρέλευση 5ετίας.
2. Πώς γίνεται η παραγραφή οφειλών από ασφαλιστικές εισφορές πέραν της 10ετίας για τους αυτοαπασχολούμενους;
Για την παραγραφή οφειλόμενων ασφαλιστικών εισφορών μη μισθωτών ασφαλισμένων (ελ. επαγγελματιών, αυτοαπασχολούμενων, αγροτών) πέραν της 10ετίας, απαιτείται έλεγχος των προϋποθέσεων από την Τοπική Διεύθυνση στην οποία ανήκουν. Θα ελεγχθεί η συμπλήρωση του χρόνου παραγραφής (10ετία), λαμβάνοντας υπόψη τυχόν γεγονότα αναστολής ή διακοπής της παραγραφής (π.χ. ρύθμιση οφειλής, καταβολή έναντι οφειλής, ατομική ειδοποίηση). Για τη διενέργεια του ανωτέρω ελέγχου οι οφειλέτες μπορούν να υποβάλουν αίτηση και υπεύθυνη δήλωση περί ελέγχου των προϋποθέσεων και συναίνεσης στην παραγραφή οφειλών σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 4997/22, αναφέροντας την οφειλή που θέλουν να παραγραφεί (φορέας, οφειλόμενα χρονικά διαστήματα, κλάδοι ασφάλισης).
3. Ποιοι είναι οι κυριότεροι λόγοι διακοπής της παραγραφής;
Οι λόγοι που διακόπτουν την παραγραφή και στην ουσία μηδενίζουν το διάστημα που προηγήθηκε είναι: α) η κατάσχεση από τον ΕΦΚΑ κινητών/ακινήτων περιουσιακών στοιχείων ή τραπεζικού λογαριασμού. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση κατάσχεσης που έχει επιβληθεί κατά συνυπόχρεου για τις οφειλές, β) ο προσδιορισμός προγράμματος πλειστηριασμού για την εκποίηση των κατασχεθέντων περιουσιακών στοιχείων με επίσπευση του ΕΦΚΑ, γ) η κοινοποίηση από τον ΕΦΚΑ Ατομικής Ειδοποίησης (ισχύει από 1/1/2015), δ) η υποβολή αίτησης υπαγωγής των οφειλών σε καθεστώς ρύθμισης, καθώς και κάθε καταβολή δόσεων ρύθμισης ή και άλλων ποσών εκτός ρύθμισης έναντι των οφειλών. Οι ενέργειες αυτές θεωρούνται ως πράξεις αναγνώρισης από τον οφειλέτη της αξίωσης του ΕΦΚΑ, ε) η κήρυξη του οφειλέτη σε κατάσταση πτώχευσης.
4. Πότε αναστέλλεται η παραγραφή των οφειλών και πόσο διαρκεί;
Η παραγραφή αναστέλλεται: α) με ματαίωση πράξεων αναγκαστικής είσπραξης των οφειλών και διαρκεί ένα έτος, β) με άσκηση ανακοπής από την πλευρά του οφειλέτη κατά της ταμειακής βεβαίωσης αυτών ή κατά πράξεων αναγκαστικής εκτέλεσης και η αναστολή διαρκεί από την κατάθεση της ανακοπής στο δικαστήριο μέχρι και την κοινοποίηση στον ΕΦΚΑ της τελεσίδικης δικαστικής απόφασης και δεν λήγει πριν από την πάροδο έτους από την κοινοποίηση της δικαστικής απόφασης, γ) με άσκηση προσφυγής από τον οφειλέτη κατά των καταλογιστικών πράξεων με τις οποίες βεβαιώθηκαν οι οφειλές και διαρκεί έως ένα έτος από την κοινοποίηση της δικαστικής απόφασης στον ΕΦΚΑ.
5. Εφόσον παραγραφούν οι οφειλές από ασφαλιστικές εισφορές, θα υπάρχουν και επιπτώσεις μελλοντικά στη συνταξιοδότηση;
Εφόσον παραγραφούν οφειλές από ασφαλιστικές εισφορές, ο χρόνος ασφάλισης που αντιστοιχεί σε αυτές τις εισφορές δεν υπολογίζεται τόσο για τη θεμελίωση όσο και για την προσαύξηση της σύνταξης. Ωστόσο ο οφειλέτης δικαιούται να ζητήσει τον συνυπολογισμό μέρους της οφειλής που έχει παραγραφεί για να συνταξιοδοτηθεί, υποβάλλοντας σχετική αίτηση το αργότερο έως την ημερομηνία της αίτησης συνταξιοδότησης. Στις περιπτώσεις αυτές καταβάλλεται το σύνολο των οφειλών για τον μη παραγεγραμμένο χρόνο ασφάλισης που ζητείται να συνυπολογιστεί για τη συνταξιοδότηση.
6. Επιστρέφονται χρήματα που εκ παραδρομής πληρώθηκαν για οφειλή που παραγράφηκε;
Στην περίπτωση που ένας οφειλέτης εξοφλήσει μέρος του χρέους που έχει παραγραφεί, δεν θα πάρει πίσω τα ποσά που έχουν καταβληθεί για την εξόφληση παραγεγραμμένων οφειλών, καθώς δεν προβλέπεται η επιστροφή τους σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 6 του Ν. 4997/2022 και του άρθρου 274 του Αστικού Κώδικα.
Πώς γίνεται η παραγραφή στην πράξη
Ο χρόνος παραγραφής των οφειλών από ασφαλιστικές εισφορές είναι ενιαίος και αρχίζει από την πρώτη ημέρα του επόμενου έτους εκείνου εντός του οποίου παρασχέθηκε η ασφαλιστέα εργασία ή η υπηρεσία. Για παράδειγμα, σε οφειλόμενες εισφορές χρονικής περιόδου 5/2005, ως έναρξη του χρόνου παραγραφής λαμβάνεται υπ’ όψιν η 1η/1/2006.
Η παραγραφή των οφειλών διακόπτεται εάν συμβούν ορισμένα γεγονότα που προβλέπονται από τον νόμο (ειδοποίηση οφειλέτη, ρύθμιση κ.λπ.). Μετά τη διακοπή ξεκινά νέος χρόνος 10ετούς παραγραφής (ή 5ετούς παραγραφής μετά την 1η/1/2026).
Για παράδειγμα, μια οφειλή από μη καταβληθείσες ασφαλιστικές εισφορές για τη χρονική περίοδο ασφάλισης από 1/1/2007 έως και 31/12/2007, η οποία προσδιορίστηκε από τον ΕΦΚΑ το 2017, παραγράφεται την 1η/1/2018. Αν όμως έχει μεσολαβήσει διακοπτικό γεγονός (ειδοποίηση του οφειλέτη κ.λπ) ή αν ρυθμίστηκε η οφειλή πριν από την 1η/1/2018, η οφειλή δεν έχει παραγραφεί. Μπορεί να έχει περάσει δεκαετία από τη χρονική περίοδο που δημιουργήθηκε, αλλά, επειδή προηγήθηκε ειδοποίηση ή επειδή η οφειλή ρυθμίστηκε το 2017, ο χρόνος της παραγραφής ανανεώθηκε για μία δεκαετία ακόμα, μέχρι το 2027.
Πηγή: capital.gr
