Του Χάρη Φλουδόπουλου
Σε μια περίοδο κατά την οποία το ενεργειακό κόστος παραμένει η βασική παράμετρος ανταγωνιστικότητας για τη βαριά βιομηχανία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στέλνει σαφές μήνυμα για στοχευμένες παρεμβάσεις στήριξης.
Συγκεκριμένα οι Βρυξέλλες ενέκριναν τα σχέδια ενίσχυσης ενεργοβόρων επιχειρήσεων σε Γερμανία, Βουλγαρία και Σλοβενία, συνολικού ύψους άνω των 4,2 δισ. ευρώ, σηματοδοτώντας μια ευρύτερη μετατόπιση πολιτικής, με στόχο να προστατευθεί η ευρωπαϊκή βιομηχανική βάση εν μέσω υψηλών τιμών ενέργειας και αυξανόμενου διεθνούς ανταγωνισμού.
Για την Ελλάδα, η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς επιβεβαιώνει ότι τα αιτήματα της βιομηχανίας για μείωση του ενεργειακού κόστους μπορούν να ενταχθούν σε ένα εγκεκριμένο ευρωπαϊκό πλαίσιο, χωρίς να εγείρονται ζητήματα συμβατότητας με τους κανόνες ανταγωνισμού.
Τα χαρακτηριστικά των παρεμβάσεων
Τα τρία σχήματα που έλαβαν το “πράσινο φως” έχουν κοινό στόχο την προσωρινή μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας για τους πλέον εκτεθειμένους κλάδους, αλλά διαφοροποιούνται ως προς τον μηχανισμό εφαρμογής.
Η Γερμανία ενεργοποιεί το μεγαλύτερο πρόγραμμα, ύψους 3,8 δισ. ευρώ, με ορίζοντα έως το 2028, επιλέγοντας ένα σύστημα εκ των υστέρων αποζημίωσης, βάσει πραγματικών στοιχείων κατανάλωσης και τιμών χονδρικής.
Η Βουλγαρία, με προϋπολογισμό 334 εκατ. ευρώ, υιοθετεί πιο άμεση προσέγγιση, ενσωματώνοντας τη στήριξη στους λογαριασμούς ρεύματος μέσω των προμηθευτών. Το σχήμα της έχει ήδη τεθεί σε εφαρμογή από τα μέσα του 2025.
Η Σλοβενία, με σαφώς μικρότερο δημοσιονομικό αποτύπωμα, επιλέγει ένα υβριδικό μοντέλο, με πληρωμές δύο φορές ετησίως.
Κοινός παρονομαστής είναι ότι οι ενισχύσεις κατευθύνονται σε κλάδους με υψηλή ένταση ηλεκτρικής ενέργειας, έντονη έκθεση στον διεθνή ανταγωνισμό και υπαρκτό κίνδυνο μεταφοράς παραγωγής εκτός Ευρώπης.
Η Επιτροπή θέτει σαφές πλαίσιο ώστε τα μέτρα να λειτουργούν ως γέφυρα και όχι ως μόνιμη επιδότηση.
Καταρχάς, η τελική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας που προκύπτει μετά την ενίσχυση δεν μπορεί να υποχωρεί κάτω από τα 50 ευρώ/MWh. Παράλληλα, η διάρκεια των μέτρων περιορίζεται σε τρία έτη, στοιχείο που υπογραμμίζει τον προσωρινό χαρακτήρα της παρέμβασης.
Το πλέον κρίσιμο, ωστόσο, είναι η υποχρέωση των επιχειρήσεων να κατευθύνουν τουλάχιστον το 50% της ενίσχυσης σε επενδύσεις απανθρακοποίησης, είτε μέσω εξηλεκτρισμού, είτε μέσω ενεργειακής αποδοτικότητας, είτε μέσω νέων τεχνολογιών.
Με τον τρόπο αυτό, η Κομισιόν επιχειρεί να συνδέσει άμεσα τη βραχυπρόθεσμη ανακούφιση με τη μακροπρόθεσμη μετάβαση σε ένα μοντέλο χαμηλών εκπομπών.
Το νέο εργαλείο: CISAF
Η έγκριση των συγκεκριμένων σχημάτων βασίζεται στο νέο πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων, το Clean Industrial Deal State Aid Framework (CISAF), που υιοθετήθηκε τον Ιούνιο του 2025.
Το CISAF συνιστά τον βασικό μηχανισμό με τον οποίο η ΕΕ επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο αντικρουόμενους στόχους: από τη μία την επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης και από την άλλη τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
Στο πλαίσιο αυτό, προβλέπεται ρητά η δυνατότητα προσωρινής επιδότησης του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας για ενεργοβόρες επιχειρήσεις, προκειμένου να αποτραπεί η αποβιομηχάνιση πριν αποδώσουν οι επενδύσεις σε ΑΠΕ και καθαρές τεχνολογίες.
Η ελληνική διάσταση
Η απόφαση της Κομισιόν έρχεται σε μια χρονική συγκυρία όπου η συζήτηση για το ενεργειακό κόστος της βιομηχανίας στην Ελλάδα βρίσκεται σε εξέλιξη παρά τα μέτρα που ανακοίνωσε η κυβέρνηση και τα οποία αν και στη σωστή κατεύθυνση δε λύνουν το ενεργειακό πρόβλημα της παραγωγής.
Οι εγχώριες επιχειρήσεις επισημαίνουν ότι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν υψηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας σε σχέση με ανταγωνιστές τους σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια ανάπτυξης και επενδύσεων.
Ωστόσο, μετά τις εγκρίσεις σε μεγάλες και μικρότερες οικονομίες, καθίσταται σαφές ότι το εργαλείο μπορεί να εφαρμοστεί σε ευρεία κλίμακα, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται οι όροι.
Στο φόντο η νέα κρίση
Η συγκυρία αποκτά πρόσθετη βαρύτητα λόγω της νέας ενεργειακής αναταραχής που προκαλούν οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη προχωρήσει σε διαβούλευση με τα κράτη-μέλη για τη δημιουργία ενός πρόσθετου προσωρινού πλαισίου κρίσης, που θα συμπληρώνει το CISAF και θα επιτρέπει ακόμη πιο ευέλικτες παρεμβάσεις. Και είναι σαφές ότι η κίνηση αυτή αποτυπώνει την ανησυχία ότι οι υψηλές τιμές ενέργειας μπορεί να έχουν μεγαλύτερη διάρκεια από ό,τι αρχικά εκτιμάτο, εντείνοντας τις πιέσεις στη βιομηχανία.
Πηγή: capital.gr
