Η Ηλιάνα Παπαμίχου μιλά για τις προκλήσεις στον δημόσιο τομέα, τη νησιωτικότητα, την υποστελέχωση και το μέλλον των πόλεων σε μια εποχή κρίσεων και ανακατατάξεων
Σε μια περίοδο όπου οι φυσικές καταστροφές, η κλιματική κρίση και οι αυξανόμενες ανάγκες των κοινωνιών φέρνουν τις δημόσιες υποδομές στο προσκήνιο, ο ρόλος των μηχανικών του Δημοσίου αναδεικνύεται πιο κρίσιμος από ποτέ. Πίσω από κάθε έργο, κάθε αποκατάσταση, κάθε σχεδιασμό πόλης, βρίσκονται επιστήμονες που καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα σε περιορισμένους πόρους, αυξημένες ευθύνες και ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο θεσμικό πλαίσιο.
Η Ηλιάνα Παπαμίχου, Πρόεδρος της ΕΜΔΥΔΑΣ Μαγνησίας και ενεργό μέλος της τεχνικής κοινότητας, καταθέτει μια ειλικρινή και ουσιαστική μαρτυρία για τις πραγματικές συνθήκες εργασίας των μηχανικών στον δημόσιο τομέα. Μέσα από την εμπειρία της, αναδεικνύονται οι προκλήσεις της υποστελέχωσης, οι ιδιαιτερότητες της νησιωτικότητας, η διαχείριση κρίσεων, αλλά και τα μεγάλα ερωτήματα για το μέλλον των πόλεων και των υποδομών στην Ελλάδα.
Η συνέντευξη που ακολουθεί δεν αποτυπώνει μόνο μια επαγγελματική διαδρομή, αλλά διαμορφώνει και μια συνολική οπτική για το πώς μπορεί να οικοδομηθεί ένας πιο ανθεκτικός, βιώσιμος και λειτουργικός δημόσιος χώρος.
Συνέντευξη στην Εννη Λεβέντη από την «Πολιτεία Θεσσαλών» Κυριακή του Πάσχα 12 Απριλίου 2026
Ποιες ήταν οι μεγαλύτερες προκλήσεις που συναντήσατε στην επαγγελματική σας πορεία ως μηχανικός στον δημόσιο τομέα;
Ο μηχανικός του Δημοσίου έχει έναν διττό ρόλο: από τη μία στο γραφείο, όπου καλείται να εκπονεί μελέτες, να διαχειρίζεται αδειοδοτήσεις, διαγωνισμούς και πληρωμές, και από την άλλη στο πεδίο, όπου επιβλέπει έργα, συντάσσει επιμετρήσεις, ελέγχει υποδομές και εγκαταστάσεις.
Στην πρώτη περίπτωση, οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετώπισα συνδέονται κυρίως με τις ελλείψεις προσωπικού, καθότι πάντα, στα 17 χρόνια εργασίας μου έπρεπε να κάνω τη δουλειά που θα έκαναν 3 ή 4 ή και περισσότεροι υπάλληλοι. Και πάντα, εντός συγκεκριμένων χρονοδιαγραμμάτων, με συνέπεια, με υπευθυνότητα, χωρίς να επιτρέπονται λάθη και καθυστερήσεις. Παράλληλα, η συνεχής αλλαγή του θεσμικού πλαισίου απαιτεί διαρκή ενημέρωση και προσαρμογή.
Από την άλλη πλευρά, στο πεδίο, το 2017, μια πρωτόγνωρη χιονόπτωση στα νησιά των Σποράδων, που κράτησε αν θυμάμαι καλά 5 ημέρες, μας έφερε για πρώτη φορά αντιμέτωπους με την ανάγκη να σωθούν συμπολίτες μας που αποκλείστηκαν σε απομακρυσμένα σημεία, να καθαριστούν δρόμοι, να συντονιστούν οι αποχιονισμοί, να γίνουν οι ενέργειες για τις πληρωμές των χειριστών μηχανημάτων. Και όλα έπρεπε να γίνουν άμεσα, χωρίς καθυστερήσεις. Πιο πρόσφατα, το 2023 οι θεομηνίες Danielκαι Elias, αποτέλεσαν μια ακόμα πρόκληση για τις τεχνικές υπηρεσίες της Μαγνησίας. Όχι μόνο σε επίπεδο καταγραφής των ζημιών και προσωρινής αποκατάστασης των υποδομών, αλλά και σε επίπεδο καταγραφής των ζημιών και εκτίμησης των αποζημιώσεων οικοσκευής και επιχειρήσεων. Και μέχρι σήμερα, οι υπηρεσίες, όπως το βλέπω και το ζω στον χώρο εργασίας μου, δεν έχουν επιστρέψει σε κανονικούς ρυθμούς.
Ως Πρόεδρος της ΕΜΔΥΔΑΣ Μαγνησίας, οφείλω να τονίσω ότι χωρίς ουσιαστική ενίσχυση σε προσωπικό και πόρους, δεν μπορεί να υπάρξει ούτε ασφάλεια έργων ούτε πραγματική ανάπτυξη.
Τα επαγγέλματα που θεωρούνταν παραδοσιακά ανδροκρατούμενα αποτελούν πλέον πεδίο δράσης και για τις γυναίκες. Θεωρείτε ότι ο χώρος των δημοσίων έργων εξακολουθεί να έχει τέτοια χαρακτηριστικά;
Να σας πω την αλήθεια, όχι. Τόσο στα Πολυτεχνεία της χώρας μας, όσο και στους χώρους εργασίας, η αναλογία ανδρών – γυναικών είναι πλέον 50-50, οπότε θα έλεγα ότι δεν υπάρχουν πλέον για τις γυναίκες στερεότυπα και δυσκολίες. Μπορεί να υπάρχει η εντύπωση ότι λόγω της φύσης του επαγγέλματος και των απαιτήσεων του πεδίου ο χώρος των δημοσίων έργων είναι ανδροκρατούμενος, αλλά στην πράξη, όπως το βλέπω και το αντιλαμβάνομαι στον χώρο εργασίας μου, αυτό δεν ισχύει. Οι γυναίκες συμμετέχουν εξίσου, διεκδικούν και κατακτούν θέσεις ευθύνης, αποδεικνύουν καθημερινά την επάρκεια και τον επαγγελματισμό τους. Για το θέμα αυτό, θα μπορέσουμε μελλοντικά να πούμε περισσότερα, καθότι θα έχω και εγώ περισσότερα στοιχεία λόγω της συμμετοχής μου στην Ομάδα Εργασίας που έχει συσταθεί από την Πανελλήνια Ομοσπονδία Μηχανικών του Δημοσίου και έχει ως αντικείμενο τις «Γυναίκες Μηχανικούς».
Έχετε εργαστεί και σε νησί των Σποράδων. Ποιες ήταν οι βασικές δυσκολίες που αντιμετωπίσατε στις συνθήκες διαβίωσης και εργασίας;
Η ζωή σε ένα νησί, ακόμα και των Σποράδων, που αντικειμενικά δεν θεωρούνται δυσπρόσιτα, από την άποψη ότι έχουν καθημερινή ακτοπλοϊκή σύνδεση με τον Βόλο, δεν εμπεριέχει αυτά που στα αστικά κέντρα θεωρούμε «αυτονόητα». Δεν είναι αυτονόητο, για παράδειγμα, ότι το απόγευμα, μετά τη δουλειά σου μπορείς να επισκεφτείς κάποιον γιατρό για κάποιο θέμα υγείας που έχεις. Δεν είναι αυτονόητο ότι μπορεί το παιδί σου να το δει παιδίατρος οποιαδήποτε στιγμή χρειαστείς. Δεν είναι αυτονόητο ότι μπορείς να πας στην αγορά, να αγοράσεις ρούχα ή παπούτσια, που τα έχεις ανάγκη. Όλα πρέπει να τα προγραμματίζεις αρκετό καιρό πριν, ώστε να μην βρεθείς προ εκπλήξεως. Δεν είναι αυτονόητο ότι θα υπάρχει φρέσκο γάλα στο ψυγείο του σουπερμάρκετ κάθε μέρα. Ή τα φάρμακα που χρειάζεσαι από το φαρμακείο. Γιατί ο καιρός μπορεί να είναι «κακός» και το καράβι να μην δέσει. Τα «αυτονόητα» της πόλης, στα νησιά δεν είναι «αυτονόητα». Αυτονόητο στα μικρά νησιά είναι ότι το σπίτι σου θα έχει δεξαμενή αποθήκευσης βρόχινου νερού, γιατί ειδικά τους καλοκαιρινούς μήνες, η παροχή νερού δεν είναι δεδομένη σε καθημερινή βάση. Έζησα στην Αλόννησο, για δέκα περίπου χρόνια και δεν το μετανιώνω σε καμία περίπτωση. Τόσο η ζωή εκεί, όσο και εργασία μου, στην Τεχνική Υπηρεσία του Δήμου, ήταν μεγάλο «σχολείο». Και ήταν δέκα χρόνια πολύ δημιουργικά, τόσο σε επίπεδο προσωπικό – οικογενειακό, όσο και σε επίπεδο επαγγελματικό, αφού υλοποιήσαμε πάρα πολλά έργα, άλλα μικρά και άλλα μεγάλα, που βελτίωσαν αισθητά την ποιότητα ζωής των κατοίκων. Επιπλέον, εκεί αποκτήσαμε καλούς φίλους και κουμπάρους, προσωπικές σχέσεις που κρατάνε ακόμα. Πραγματικά, θαυμάζω τους ανθρώπους που επιλέγουν να ζήσουν σε μικρά και απομονωμένα μέρη. Γιατί η απόφαση αυτή, απαιτεί αυτοπεποίθηση και πίστη στις ικανότητες μας, αισιοδοξία και τύχη.
Η εμπειρία της νησιωτικότητας επηρέασε τον τρόπο που προσεγγίζετε σήμερα τον σχεδιασμό έργων και υποδομών;
Ναι, με έχει επηρεάσει σε σημαντικό βαθμό. Κυρίως, μου έχει προσφέρει μια βαθιά κατανόηση των ιδιαιτεροτήτων που αντιμετωπίζουν οι νησιωτικές περιοχές, όπως η γεωγραφική απομόνωση, το αυξημένο κόστος μεταφοράς υλικών, η εποχικότητα, η έλλειψη καταρτισμένου τεχνικού προσωπικού και οι περιορισμένοι πόροι. Αυτές οι συνθήκες επιβάλλουν έναν σχεδιασμό πιο ευέλικτο, ανθεκτικό και προσαρμοσμένο στις τοπικές ανάγκες και συνθήκες δίνονταςβάρος στη βιωσιμότητα, τη λειτουργικότητα και την όσο το δυνατό απλούστερη και μακροχρόνια συντήρηση των έργων. Λαμβάνεται πάντα υπόψη η έλλειψη καταρτισμένου τεχνικού προσωπικού που θα μπορούσε να απασχοληθεί στη λειτουργία έργων όπως για παράδειγμα μια Εγκατάσταση Επεξεργασίας Νερού ή Λυμάτων ή οι μονάδες αφαλάτωσης. Έτσι, αναδεικνύεται η σημασία της σωστής ιεράρχησης προτεραιοτήτων, τόσο στον προγραμματισμό νέων έργων όσο και στη σύνταξη των απαραίτητων μελετών, με στόχο την αξιοποίηση κάθε διαθέσιμου χρηματοδοτικού εργαλείου.
Από το 2024 είστε η πρώτη γυναίκα πρόεδρος της ΕΜΔΥΔΑΣ Μαγνησίας. Τι σημαίνει προσωπικά για εσάς αυτή η επιλογή των συναδέλφων σας;
Η επιλογή των συναδέλφων μου στις πρόσφατες εκλογές, στις οποίες η συμμετοχή ήταν πρωτόγνωρη και άγγιξε το 80%, με τιμά ιδιαίτερα. Η κατάκτηση της πρώτης σε σταυροδοσίαθέσης αποτέλεσε για μένα μια μεγάλη και, ομολογώ, απροσδόκητη χαρά, δεδομένου ότι είχα διατελέσει μόλις για μία τριετία Γενική Γραμματέας στο προηγούμενο Διοικητικό Συμβούλιο και δεν διέθετα ιδιαίτερη εμπειρία σε αντίστοιχες θέσεις.Ταυτόχρονα, από την πρώτη στιγμή το εξέλαβα ως μια μεγάλη ευθύνη, ώστε με συνέπεια και δυναμικότητα να μπορέσω να ανταποκριθώ ουσιαστικά στα ζητήματα που μας απασχολούν.Το γεγονός ότι είμαι η πρώτη γυναίκα σε αυτή τη θέση έχει και τον δικό του συμβολισμό. Ωστόσο, για μένα το πιο σημαντικό είναι να αποδείξουμε στην πράξη ότι η συλλογική δουλειά, η συνέπεια και η υπευθυνότητα, μπορούν να φέρουν ουσιαστικά αποτελέσματα για όλους. Το Διοικητικό Συμβούλιο είναι επταμελές -τρεις γυναίκες και τέσσερις άνδρες- και είναι ιδιαίτερα θετικό ότι υπάρχει πολύ καλή συνεργασία και σύμπνοια μεταξύ μας.
Ποιος είναι ο ρόλος της ΕΜΔΥΔΑΣ και πόσο σημαντική είναι η παρουσία των μηχανικών του Δημοσίου στη λειτουργία των τοπικών φορέων;
Η ΕΜΔΥΔΑΣ Μαγνησίας είναι ένα πρωτοβάθμιο συλλογικό όργανο, με συνδικαλιστικό αλλά και επιστημονικό χαρακτήρα, στο οποίο συμμετέχουν οι Διπλωματούχοι Μηχανικοί, απόφοιτοι δηλαδή Πολυτεχνικών Σχολών, που εργάζονται στις δημόσιες υπηρεσίες του νομού μας. Στην Μαγνησία είναι εγγεγραμμένα περίπου 155 μέλη, που εργάζονται στους Δήμους, στην Περιφέρεια, στο Νοσοκομείο, στο Πανεπιστήμιο, στην Κτηματική Υπηρεσία, στις υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού, στη Χημική Υπηρεσία, στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, στον ΟΑΕΔ, στον ΕΟΤ, στην Επιθεώρηση Εργασίας. Συνολικά, στην Πανελλήνια Ομοσπονδία της ΕΜΔΥΔΑΣ είναι εγγεγραμμένοι 8.000 περίπου Διπλωματούχοι Μηχανικοί.
Η παρουσία των μηχανικών του Δημοσίουείναι αναμφίβολα καθοριστική για την εύρυθμη λειτουργία όλων των τοπικών φορέων και εν γένει της κοινωνίας. Ο πολίτης θα πρέπει να αισθάνεται ασφαλής και να ζει σε ένα περιβάλλον καθαρό και βιώσιμο. Από τον προσεισμικό έλεγχο και τις υποδομές μέχρι την πολεοδομία, την περιβαλλοντική διαχείριση και την πολιτική προστασία, οι μηχανικοί αποτελούν βασικό πυλώνα του κράτους και διασφαλίζουν το δημόσιο, κοινωφελές συμφέρον, τη νομιμότητα, την ασφάλεια και την ποιότητα των παρεμβάσεων. Παράλληλα, συμβάλλουν ουσιαστικά στην αξιοποίηση χρηματοδοτικών εργαλείων και στην αναπτυξιακή προοπτική των τοπικών κοινωνιών.
Η υπεράσπιση των μηχανικών του δημοσίου και του έργου που επιτελούν, μέσω του συλλογικού μας οργάνου, δεν είναι ένα ζήτημα«συντεχνιακό». Είναι ζήτημα δημόσιας ασφάλειας, ποιότητας ζωής και προστασίας του περιβάλλοντος και του κοινωνικού συνόλου.
Υπάρχουν επαρκείς τεχνικές υπηρεσίες και ανθρώπινο δυναμικό στους δήμους και τους δημόσιους οργανισμούς;
Η υποστελέχωση των δημόσιων υπηρεσιών σε Μηχανικούς δεν απλώς δραματική, Είναι πλέον επικίνδυνη. Οι συνθήκες αμοιβών και ευθυνών αποτρέπουν νέους Μηχανικούς από το να επιλέξουν τη δημόσια διοίκηση. Δεν είναι τυχαίο ότι ακόμη και ο Πρόεδρος του ΑΣΕΠ αναγνώρισε πρόσφατα πως οι μηχανικοί συγκαταλέγονται στις «αντιδημοφιλείς» ειδικότητες, λόγω της μεγάλης απόκλισης αποδοχών μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Μετά την ολοκλήρωση πρόσφατων διαγωνισμών του ΑΣΕΠ, καταγράφεται άρνηση ανάληψης θέσης στο Δημόσιο από επιτυχόντες Μηχανικούς σε ποσοστά που αγγίζουν και ξεπερνούν το 70%. Οι χαμηλές αμοιβές, γύρω στα 870 ευρώ για έναν νεοδιόριστο μηχανικό, και 12 μισθούς -δεν υπάρχουν δώρα και επιδόματα αδείας, έχουν καταργηθεί- σε συνδυασμό με τις αυξημένες ποινικές και επαγγελματικές ευθύνες, δημιουργούν ένα ασφυκτικό πλαίσιο.
Υπάρχουν δήμοι στην Μαγνησία, όπου δεν υπάρχουν στελεχωμένες τεχνικές υπηρεσίες. Στον Δήμο Αλοννήσου για παράδειγμα, δεν υπάρχει κανένας μηχανικός, στην Σκόπελο η μοναδική διπλωματούχος συνάδελφος είναι σε άδεια άνευ αποδοχών ενώστην Σκιάθο υπηρετεί ένας διπλωματούχος μηχανικός. Στον Δήμο Ζαγοράς – Μουρεσίου πρόσφατα προσλήφθηκε μία Μηχανολόγος Μηχανικός και οι μόνιμοι μηχανικοί έγιναν δύο. Στο Νοσοκομείο Βόλου, στην Τεχνική Υπηρεσία, υπάρχει μόνο μία διπλωματούχος. Όπως εύκολα αντιλαμβάνεται κανείς, με τέτοιους αριθμούς υπαλλήλων είναι πρακτικά αδύνατο να υλοποιηθούν έργα, να ελεγχθούν εγκαταστάσεις και να ανταποκριθούν οι φορείς στις απαιτήσεις της καθημερινότητας και των έκτακτων συνθηκών.
Πάγιες θέσεις και διεκδικήσεις της ΕΜΔΥΔΑΣ τα τελευταία χρόνια αποτελούν η ουσιαστική ενίσχυση των υπηρεσιών με προσλήψεις μόνιμου προσωπικού. Για να γίνουν, όμως οι προσλήψεις, θα πρέπει να υπάρξει και ένα ελκυστικό για τον Μηχανικό πλαίσιο αποδοχών. Ζητάμε την καθιέρωση κλαδικού μισθολογίου και πραγματικές αυξήσεις, που να ανταποκρίνονται στα αυξημένα και απαιτητικά καθήκοντά μας. Ζητάμε αποζημιώσεις για τις συμμετοχές μας σε επιτροπές και συμβούλια, τα οποία είναι πρόσθετα των βασικών καθηκόντων μας.
Ως Πρόεδρος της Ειδικής Επιτροπής Επικινδύνως Ετοιμόρροπων Κτιρίων, ποιες είναι οι συχνότερες περιπτώσεις που καλείστε να διαχειριστείτε;
Η Ειδική αυτή Επιτροπή είναι επταμελής και αποτελείται από μηχανικούς, δημοσίους υπαλλήλους και ιδιώτες, εκπροσώπους του Τεχνικού Επιμελητηρίου. Εξετάζει περιπτώσεις κτιρίων για τα οποία έχει συνταχθεί Έκθεση Αυτοψίας από την Πολεοδομία, έχουν χαρακτηριστεί ως επικινδύνως ετοιμόρροπα και είναι είτε προγενέστερα των τελευταίων 100 ετών είτε βρίσκονται σε προστατευόμενο περιβάλλον, όπως σε ιστορικό τόπο, σε τόπο ιδιαίτερου φυσικού κάλλους —όπως είναι το Πήλιο με τους οικισμούς του— σε αρχαιολογικό χώρο ή πλησίον μνημείου.
Η πλειονότητα των κτιρίων που έχουμε εξετάσει μέχρι στιγμής βρίσκεται πράγματι σε πολύ κακή κατάσταση και δεν επιδέχεται αποκατάστασης, στερέωσης ή συντήρησης, με αποτέλεσμα να έχουμε γνωμοδοτήσει υπέρ της κατεδάφισης.Σε ορισμένες περιπτώσεις, το ιδιοκτησιακό καθεστώς είναι τόσο περίπλοκο, ώστε καθίσταται εξαιρετικά δύσκολο, έως και αδύνατο, να διατυπωθούν προτάσεις αποκατάστασης και να αναληφθεί το σχετικό κόστος από τους ιδιοκτήτες.
Αφού μου δίνετε, όμως, την ευκαιρία να μιλήσω για αυτή την επιτροπή, θα ήθελανα σημειώσω ότι οι μηχανικοί, εκτός των βασικών τους καθηκόντων, τα οποία ασκούν στην υπηρεσία στην οποία προσλήφθηκαν, ορίζονται σε διάφορες επιτροπές, όπως αυτή των ετοιμόρροπων και σε συμβούλια, όπως είναι τα Συμβούλια Αρχιτεκτονικές, τα ΣΥΠΟΘΑ, τα τεχνικά συμβούλια, κ.α., συχνά από άλλους δημόσιους φορείς, εκτός της υπηρεσίας τους, στην προκειμένη περίπτωση από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση. Η συμμετοχή στις επιτροπές αυτές και στα διάφορα συμβούλια, γίνεται χωρίς επιπλέον αμοιβή, αφαιρεί χρόνο από την άσκηση των βασικών καθηκόντων τους, τους επιφορτίζει μόνο με ευθύνες και επιπλέον αρμοδιότητες, για τις οποίες ούτε αξιολογούνται ούτε αποτελούν μέρος της στοχοθεσίας του φορέα τους.
Στην πράξη, πρόκειται για μια δυσανάλογη επιβάρυνση των μηχανικών, με πρόσθετες ευθύνες που δεν αναγνωρίζονται ούτε υπηρεσιακά ούτε οικονομικά.
Πόσο δύσκολη είναι η ισορροπία ανάμεσα στη διατήρηση της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς και στην ασφάλεια των πολιτών;
Η ισορροπία ανάμεσα στη διατήρηση της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς και την ασφάλεια των πολιτών είναι μια σύνθετη εξίσωση. Από τη μία πλευρά, τα παλαιά κτίρια αποτελούν σημαντικό κομμάτι της ταυτότητας και της ιστορίας κάθε τόπου. Από την άλλη, όταν ένα κτίριο είναι επικινδύνως ετοιμόρροπο, η προστασία της ανθρώπινης ζωής είναι αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα. Στόχος είναι, όπου είναι τεχνικά και οικονομικά εφικτό, να προχωράμε σε αποκατάσταση και διατήρηση. Όταν όμως αυτό δεν είναι δυνατό, η κατεδάφιση αποτελεί αναγκαία επιλογή.Αυτό που λείπει είναι τα κατάλληλα χρηματοδοτικά εργαλεία και οι μηχανισμοί στήριξης των ιδιοκτητών, ώστε να μπορούν να διασώσουν τα κτίριά τους πριν φτάσουν σε οριακό σημείο.
Στο Β’ Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής Μαγνησίας & Σποράδων εξετάζονται παρεμβάσεις σε προστατευόμενα περιβάλλοντα. Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις σε παραδοσιακούς οικισμούς όπως το Πήλιο;
Σε παραδοσιακούς οικισμούς όπως το Πήλιο, οι παρεμβάσεις σε προστατευόμενα περιβάλλοντα συνοδεύονται από ένα σύνολο σύνθετων προκλήσεων, οι οποίες σχετίζονται τόσο με την προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς όσο και με τις σύγχρονες ανάγκες.
Αρχικά, βασική πρόκληση αποτελεί η ισορροπία μεταξύ διατήρησης και εξέλιξης. Οι παραδοσιακοί οικισμοί διαθέτουν έντονη αρχιτεκτονική ταυτότητα, η οποία πρέπει να διαφυλαχθεί, ενώ παράλληλα οι χρήστες των κτιρίων έχουν σύγχρονες απαιτήσεις άνεσης, λειτουργικότητας και ενεργειακής απόδοσης.
Σημαντικό ζήτημα είναι επίσης οι μορφολογικοί και τυπολογικοί περιορισμοί που έχουν θεσπιστεί από την πολιτεία, ήδη από το 1980, με Προεδρικό Διάταγμα, με σκοπό την προστασία του τοπίου και της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής. Η υποχρεωτική χρήση συγκεκριμένων υλικών, όπως ξύλινα κουφώματα, παραδοσιακά εξώφυλλα, πλάκες Πηλίου ή κεραμίδια και συγκεκριμένες χρωματικές επιλογές, περιορίζει σε έναν βαθμό την ελευθερία σχεδιασμού και απαιτεί εξειδικευμένη γνώση από τον μελετητή.
Επιπλέον, πρόκληση αποτελεί η ενσωμάτωση σύγχρονων τεχνολογιών (όπως ενεργειακές αναβαθμίσεις ή νέα συστήματα εγκαταστάσεων), με τρόπο που να μην αλλοιώνεται ο παραδοσιακός χαρακτήρας των κτιρίων.Ένα ακόμη σημαντικό ζήτημα είναι η διαχείριση αυθαίρετων κατασκευών, όπου καλείται η διοίκηση να εξισορροπήσει τη νομιμοποίηση με την προστασία της φυσιογνωμίας των οικισμών.
Τέλος, σε διοικητικό επίπεδο, σημαντική πρόκληση αποτελεί η λειτουργία των Συμβουλίων Αρχιτεκτονικής. Μάλιστα, για τον νομό Μαγνησίας και τις Σποράδες έχουν συσταθεί, ήδη από το 2022, δύο Συμβούλια. Ο μεγάλος όγκος αιτημάτων —που περιλαμβάνει από μικρής κλίμακας εργασίες έως νέες κατασκευές και τακτοποιήσεις αυθαιρέτων— σε συνδυασμό με τη στελέχωση των Συμβουλίων από μηχανικούς που ασκούν παράλληλα και άλλα καθήκοντα, οδηγεί συχνά σε καθυστερήσεις στην εξέταση των υποθέσεων.
Σε κάθε περίπτωση, επειδή η περίπτωση του Πηλίου και των παραδοσιακών του οικισμών είναι ιδιαίτερα ξεχωριστή και με δεδομένο το κοινό ενδιαφέρον για τη διατήρηση της φυσιογνωμίας των οικισμών, με τα αρχοντικά και τα παραδοσιακά κτίσματα, θα συμβούλευα κάθε ιδιοκτήτη που θέλει να κάνει εργασίες στο ακίνητό του, να απευθυνθεί πρώτα σε Διπλωματούχο Μηχανικό που να γνωρίζει τις ειδικές απαιτήσεις που συντρέχουν για την περιοχή.
Χρειάζεται η Θεσσαλία έναν νέο συνολικό χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό;
Είναι σαφές ότι όχι μόνο η Θεσσαλία, αλλά συνολικά η χώρα χρειάζεται έναν επικαιροποιημένο χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό.Προς αυτή την κατεύθυνση, βρίσκεται σε εξέλιξη η εκπόνηση των Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων, τα οποία αναμένεται να ολοκληρωθούν εντός του 2026και να καθορίσουν αυστηρά τους νέους όρους δόμησης, τις επεκτάσεις οικισμών και τις περιοχές προστασίας. Η πραγματική πρόκληση δεν είναι απλώς να σχεδιάσουμε εκ νέου, αλλά να σχεδιάσουμε διαφορετικά: με βάση την ανθεκτικότητα, τη φέρουσα ικανότητα και τη συμβατότητα των χρήσεων γης με το φυσικό περιβάλλον, λαμβάνοντας υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής και το genius loci. Ο χώρος δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται μονοδιάστατα ως χώρος εκμετάλλευσης, στο όνομα της «ανάπτυξης».
Ο Βόλος διαθέτει σημαντικά αλλά εγκαταλελειμμένα κτίρια, όπως η γνωστή «Κίτρινη Αποθήκη». Υπάρχει σχεδιασμός για την αξιοποίηση τέτοιων κτιρίων;
Η «Κίτρινη Αποθήκη», όπως και το «Κτίριο Καπνού» επί της οδού Ανθ. Γαζή, αλλά και άλλα εγκαταλελειμμένα κτίρια στον Βόλο έχουν σημαντική ιστορική, πολεοδομική και αρχιτεκτονική αξία. Τέτοιου είδους κελύφη μπορούν να μετατραπούν σε ζωντανούς χώρους για πολιτισμό, εκπαίδευση ή κοινωνικές δραστηριότητες. Άλλωστε, η αποκατάσταση και η επανάχρηση ιστορικών κτιρίων συμβάλλει στη διατήρηση και στη συνέχιση της ύπαρξής τους. Αν εγκαταλειφθούν πλήρως, στο τέλος χάνονται. Για την Κίτρινη Αποθήκη υπάρχει μελέτη για τη μετατροπή της σε Κέντρο Καινοτομίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Το έργο ξεκίνησε το 2019, ωστόσο η σύμβαση διαλύθηκε και παραμένει άγνωστο το τί μέλλει γενέσθαι. Για το Κτίριο Καπνού, το οποίο ανήκει ιδιοκτησιακά στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και έχει παραχωρηθεί στην Περιφέρειας Θεσσαλίας για 99 χρόνια, προγραμματίζεται να εκπονηθεί νέα μελέτη για τη μετατροπή του σε χώρο πολιτισμού και ιστορίας. Προθέσεις και σχεδιασμός υπάρχει, το θέμα είναι να υπάρχουν και τα απαραίτητα χρηματοδοτικά εργαλεία, ώστε να εκπονηθούν οι μελέτες και να υλοποιηθούν τα έργα.
Τι θα συμβουλεύατε έναν νέο ή μια νέα μηχανικό που επιθυμεί να εργαστεί στον δημόσιο τομέα;
Θα ήθελα να είμαι ειλικρινής με τους νέους μηχανικούς που σκέφτονται τον δημόσιο τομέα. Οι εισαγωγικές αποδοχές είναι εξευτελιστικές για επιστήμονες 5ετούς εκπαίδευσης, που διαθέτουν γνώσεις και κατάρτιση σε τεχνικά θέματα και διαθέτουν το πτυχίο και την υπογραφή τους αποκλειστικά στο δημόσιο. Ο εισαγωγικός μισθός είναι περίπου 870 € καθαρά μηνιαίως, χωρίς δώρα και επιδόματα, έχουν καταργηθεί αυτά για το δημόσιο, ενώ ο καταληκτικός μισθός, μετά από 35 χρόνια υπηρεσίας, δεν ξεπερνά τα 30.000 € μεικτά. Σε σύγκριση με χώρες της Δυτικής Ευρώπης, οι μισθοί μας βρίσκονται μόλις στο 30–40% των αντίστοιχων, ενώ συγκριτικά με τον ιδιωτικό τομέα στη χώρα μας, οι αποδοχές είναι περίπου 50–60% χαμηλότερες.
Ταυτόχρονα,οι ευθύνες που απορρέουν από τις θέσεις εργασίας μας είναι τεράστιες. Πολλοί είναι οι συνάδελφοι που διώκονται και σύρονται στις αίθουσες των Δικαστηρίων, ως εξιλαστήρια θύματα, εξαιτίας των διαχρονικών ευθυνών της Πολιτείας, σε όλα τα επίπεδα (έλλειψης συντηρήσεων, πολυνομίας, χρηματοδοτήσεων, υποστελέχωσης).
Παρ’ όλα αυτά, η δουλειά στον δημόσιο τομέα είναι για τους μηχανικούς δημιουργική, προσφέρει τη δυνατότητα να προσφέρεις άμεσα στην κοινωνία, να συμβάλλεις στην ασφάλεια και στις υποδομές της περιοχής σου.
Η συμμετοχή των διπλωματούχων μηχανικών στον δημόσιο τομέα είναι απαραίτητη και κρίσιμη για την κοινωνία, αλλά οι συνθήκες πρέπει να βελτιωθούν άμεσα, ειδικά όσον αφορά τις αποδοχές και την εργασιακή ασφάλεια. Η ΕΜΔΥΔΑΣ υποστηρίζει τους μηχανικούς και διεκδικεί την αναγκαία αποκατάσταση των συνθηκών, ώστε να μπορούν να παραμείνουν και να προσφέρουν στον δημόσιο χώρομε αξιοπρέπεια και υπευθυνότητα.
