Από τις 23 Ιουνίου 2016, και το δημοψήφισμα που οδήγησε στο Brexit, έχουν περάσει δέκα χρόνια και μερικοί μήνες. Στις Βρυξέλλες, στη σύνοδο κορυφής, οι ηγέτες της Βρετανίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δήλωσαν ότι κατέληξαν σε μια «αμοιβαία επωφελή» συμφωνία, η οποία ο Βρετανός πρωθυπουργός θα αξιοποιήσει για να φέρει το Λονδίνο πιο κοντά στην ΕΕ.
Μόλις πριν από μερικές ημέρες, ο Άντι Μπέρναμ, στην ομιλία του υποσχέθηκε μια σχέση με τις Βρυξέλλες «πιο κοντά σε αυτό που ήθελαν» οι Βρετανοί πολίτες. Και τόνισε ότι το Brexit «ήταν αυτό που ήθελαν οι εχθροί μας». Και τόνισε το κόστος της απόφασης φυγής. Στις Βρυξέλλες φαίνεται ότι χαράχθηκε ένα μονοπάτι –που σίγουρα δεν θα είναι εύκολο.
UK Prime Minister Andy Burnham:
We’re 10 years on from Brexit, but I think we can all confidently say the agreement that we’ve reached together is a win-win.
People can see the status quo isn’t working. It’s not good enough for Britain.
They want a better deal than the hard Brexit we ended up with, and today together we have delivered that better deal.
— Clash Report (@clashreport) November 20, 2026
Μια win-win συμφωνία μετά το Brexit
Μετά τη σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες, ο Άντι Μπέρναμ και η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν μίλησαν για μια συμφωνία που αλλάζει τις σχέσεις ΕΕ-Βρετανίας.
REUTERS/Hannah McKay/Pool
Οι συμφωνίες που υπογράφηκαν στις Βρυξέλλες αφορούν τις εξαγωγές τροφίμων και γεωργικών προϊόντων, το σύστημα εμπορίας εκπομπών ρύπων, καθώς και ένα πρόγραμμα κινητικότητας νέων. Αυτό, θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για περίπου 100.000 νέους Ευρωπαίους ώστε να εργαστούν προσωρινά στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Ο Άντι Μπέρναμ δήλωσε ότι «είναι μια καλή μέρα για τη Βρετανία και είναι μια καλή μέρα για την Ευρώπη», χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία-«ορόσημο». Βάζει τέλος σε «μια δεκαετία διολίσθησης και διχασμού, αποκαθιστώντας τους δεσμούς με παλιούς φίλους», πρόσθεσε.
Από την πλευρά της, η πρόεδρος της Κομισιόν αναφέρθηκε σε ένα «σημείο καμπής» στις σχέσεις ΕΕ-Βρετανίας μετά το Brexit. Επίσης, προσδιόρισε μια σειρά από τομείς για περαιτέρω συνεργασία. Αυτοί είναι η οικονομική ασφάλεια, οι αμυντικές ικανότητες, η τεχνητή νοημοσύνη και η παράνομη μετανάστευση.
Εκεί κρύβονται και κάποια σημεία τριβής. Όπως η προθεσμία έξι μηνών για την επίτευξη συμφωνίας σχετικά με τις απαιτήσεις της ΕΕ για μείωση των διδάκτρων για φοιτητές από κράτη μέλη που σπουδάζουν σε βρετανικά πανεπιστήμια. Ο εκπρόσωπος της βρετανικής κυβέρνησης δήλωσε ότι οι συνομιλίες θα συνεχιστούν «σε ορισμένους τομείς».
Μια δύσκολη επανεκκίνηση
Η κυβέρνηση των Εργατικών στη Βρετανία κληρονόμησε το Brexit από τους Συντηρητικούς προκατόχους της. Και ενώ και ο Κιρ Στάρμερ είχε κάνει ανοίγματα προς τις Βρυξέλλες, ο διάδοχός του, Άντι Μπέρναμ είναι σαφώς πιο τολμηρός. Και σε λόγια και σε έργα.
Η συζήτηση για το Brexit, ωστόσο, είναι ζήτημα με έντονη πολιτική φόρτιση, που είχε προκαλέσει διχασμό στη βρετανική κοινωνία. Και τα δεξιά κόμματα αντιτίθενται σθεναρά στην ανατροπή του αποτελέσματος του δημοψηφίσματος του 2016 και στην αποκατάσταση στενότερων δεσμών με την Ευρώπη.
Ο Άντι Μπέρναμ –και στελέχη της κυβέρνησής του- δήλωσε ότι θα ήθελε να δει τη Βρετανία να επανεντάσσεται στο μπλοκ. Ωστόσο, απέκλεισε αυτό το ενδεχόμενο για την τρέχουσα κοινοβουλευτική περίοδο. Όπως απέκλεισε και την παραβίαση των «κόκκινων γραμμών» του κόμματός του, όπως αυτές διατυπώθηκαν στο προεκλογικό πρόγραμμα του 2024. Αυτές αφορούν την επιστροφή στην ενιαία αγορά ή την τελωνειακή ένωση, καθώς και την αποκατάσταση της ελεύθερης κυκλοφορίας.

REUTERS/Hannah McKay/Pool
Τώρα, έχει υποσχεθεί να φέρει τη συμφωνία στο κοινοβούλιο και δεσμεύτηκε για την έναρξη συνομιλιών με την ΕΕ «σχετικά με τις επιλογές για τη μακροπρόθεσμη σχέση μας».
Ένα πολύ ακριβό Brexit
Η έξοδος από την ΕΕ, παρά τις υποσχέσεις των υποστηρικτών του Brexit, ότι θα απογείωνε την οικονομία, κόστισε ακριβά στους Βρετανούς. Ο Άντι Μπέρναμ είπε ότι «κάποιο τομείς πράγματι ωφελήθηκαν, ωστόσο άλλοι επλήγησαν πολύ σοβαρά».
Οι οικονομολόγοι συμφωνούν ότι το Brexit ανέκοψε τις προοπτικές οικονομικής ανάπτυξης της χώρας. Η απώλεια παραγωγής εκτιμάται από 2% έως και 8%. Ο Κιρ Στάρμερ είχε υποσχεθεί να «κάνει το Brexit να λειτουργήσει», μέσω της διαπραγμάτευσης περιορισμένων συμφωνιών και της εναρμόνισης ορισμένων κανονισμών με την ΕΕ, ώστε να αμβλυνθούν τα εμπόδια στο εμπόριο.
Ωστόσο, αυτή η τεχνοκρατική και επιφυλακτική προσέγγιση του Στάρμερ, γενικό χαρακτηριστικό της πολιτικής του σε όλους τους τομείς, δεν απέδωσε. Και ο Άντι Μπέρναμ πρέπει να χτίσει σε όσα του άφησε ο προκάτοχός του. Στον οποίο αναγνώρισε ότι έκανε πολλή και σοβαρή δουλειά.
Σύμφωνα με τον βουλευτή Νικ Τόμας-Σίμοντς, υπουργό Ευρωπαϊκών Υποθέσεων επί Στάρμερ, που μίλησε στο CNN, η συμφωνία είχε «ολοκληρωθεί κατά 90%» όταν ανέλαβε η ομάδα του Μπέρναμ.

REUTERS/Yves Herman
Πόσο μακριά πάει η «επανεκκίνηση»
Κάποιοι πάντως βλέπουν στον Άντι Μπέρναμ πιο έντονη ρητορική, από ουσία. Όπως ο Άναντ Μένον, καθηγητής στο King’s College του Λονδίνου και διευθυντής της δεξαμενής σκέψης «UK in a Changing Europe».
«Η μόνη διαφορά έγκειται στον τρόπο με τον οποίο μιλάμε για το μέλλον, καθώς και στο γεγονός ότι ο Μπέρναμ αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο επανένταξης», ανέφερε. «Όσο περισσότερο γίνεται λόγος για επανένταξη, τόσο πιο περίπλοκο καθίσταται, όπως είναι προφανές, ένα τέτοιο εγχείρημα. Δεν γνωρίζω ποια είναι η ακριβής θέση του Μπέρναμ επ’ αυτού».
Και επισήμανε ότι για να υπάρξουν περαιτέρω αλλαγές στις σχέσεις Βρετανίας-ΕΕ, η βρετανική κυβέρνηση προχωρήσει σε συμβιβασμούς όσον αφορά τις «κόκκινες γραμμές» της.
Αυτό, όπως επισημαίνει το CNN, θυμίζει μια δήλωσε του Μισέλ Μπαρνιέ, του διαπραγματευτής της ΕΕ για το Brexit. Είπε ότι η Βρετανία δεν μπορεί να «επιλέγει κατά το δοκούν» τα στοιχεία της ενιαίας αγοράς που θέλει.
Ο ίδιος ο Άντι Μπέρναμ προφανώς γνωρίζει τι συμβαίνει. Και παραδέχθηκε ότι η συμφωνία αποτελεί «πιθανότατα το όριο του τι μπορούμε να επιτύχουμε κατά τη διάρκεια της παρούσας κοινοβουλευτικής περιόδου».
Η αντίδραση της Δεξιάς
Αυτό που σίγουρα πέτυχε ο Άντι Μπέρναμ είναι να δώσει τροφή για πολιτική συζήτηση. Ήδη, δύο ομάδες εκστρατείας που στήριξαν το Brexit, ανασυγκροτήθηκαν με σκοπό να αντιταχθούν σε οποιαδήποτε προσπάθεια επανένταξης στην ΕΕ.
Η ηγέτιδα των Τόρις, Κέμι Μπάντενοκ, κατηγόρησε τον Μπέρναμ ότι «δεν έχει διδαχθεί από τα μαθήματα του παρελθόντος». Και υποστήριξε ότι «τα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η χώρα δεν έχουν καμία σχέση με το αν βρισκόμαστε εντός ή εκτός της ΕΕ». Ενώ ο εμπνευστής και αρχιτέκτονας του Brexit, Νάιτζελ Φάρατζ δήλωσε ότι ο Άντι Μπέρναμ «δεν διαθέτει εντολή» για να διαπραγματευτεί στενότερους δεσμούς με τις Βρυξέλλες.
🚨 BREAKING: Andy Burnham announces the EU deal in Brussels
“This agreement is in tune with public opinion in the UK” https://t.co/ddVUBxYPZk
— Politics UK (@PolitlcsUK) November 20, 2026
Ωστόσο, αναλυτές εκτιμούν ότι η πολιτική της υπόσχεσης για επανένταξη στην ΕΕ θα μπορούσε, στην πραγματικότητα, να αποβεί ευνοϊκή για τον Άντι Μπέρναμ. Μιλώντας στο CNN, η Μόργκαν Τζόουνς, αναπληρώτρια διευθύντρια της Persuasion UK, ενός οργανισμού που διεξάγει έρευνες κοινής γνώμης, είπε:
«Αν υπήρχε αύριο η επιλογή επανένταξης με τους όρους του 2016, αυτή θα τύγχανε ευρείας αποδοχής». Και εξήγησε ότι η προοπτική αυτή ελκύει επίσης τις διάφορες κατηγορίες ψηφοφόρων που θα χρειάζονταν οι Εργατικοί προκειμένου να εξασφαλίσουν κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Ωστόσο, το ίδιο δεν μπορεί να ειπωθεί για τη διαδικασία υλοποίησης μιας τέτοιας κίνησης, συμπλήρωσε. «Διαπιστώσαμε ότι οι πολίτες αποθαρρύνονται από την προοπτική συνεισφοράς στον κοινό προϋπολογισμό ή από οποιαδήποτε πιθανότητα ένταξης στο ευρώ, αλλά και από την ίδια τη διαδικασία – υπάρχει σημαντική κόπωση των ψηφοφόρων όσον αφορά αυτό το θέμα».
Τα «τραύματα» του Brexit
Μέχρι στιγμής, η «επανεκκίνηση» έχει αποφέρει ελάχιστα απτά αποτελέσματα, πέρα από μια συμφωνία για την επανένταξη της Βρετανίας στο πρόγραμμα ανταλλαγής φοιτητών Erasmus. Σύμφωνα με τον Βρετανό πρωθυπουργό, αυτές οι συμφωνίες θα μπορούσαν να προσθέσουν έως και 0,5% του ΑΕΠ στη βρετανική οικονομία και να άρουν τα γραφειοκρατικά εμπόδια για τους εξαγωγείς τροφίμων.
Ο αρμόδιος για ευρωπαϊκά θέματα υπουργός, Χάμις Φάλκονερ, εξήγησε ωστόσο ότι η εφαρμογή τους θα αναγκάσει τη χώρα να αποδέχεται τους κανονισμούς της ΕΕ για τα προϊόντα, χωρίς να έχει τη δυνατότητα να τους διαμορφώνει.
Η δήλωση αυτή απηχεί το παλιό και γνωστό δίλημμα: εθνική κυριαρχία έναντι εμπορίου χωρίς εμπόδια. Αυτό που όρισε και την εκστρατεία πριν από το δημοψήφισμα του Brexit. Και τα «τραύματα» που προκάλεσε ο διχασμός εκείνης της εποχής. Και στην ΕΕ, η οποία κάτι έχασε με την αποχώρηση της Βρετανίας.
Και η επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Κάγια Κάλας, προειδοποίησε ότι τυχόν μελλοντικές διαπραγματεύσεις «δεν θα είναι τόσο εύκολες».
• Με στοιχεία από CNN, The Telegraph
Πηγή: in.gr





