Αγία Σοφία: Αποκαλύπτεται σταδιακά το υπόγειο δίκτυο σηράγγων κάτω από τον ιστορικό ναό – Στο φως έξι στοές

YouTube thumbnail

Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα
στα αποτελέσματα αναζήτησης

Πρόσθεσε το formedia.gr στη Google

Ένας άγνωστος κόσμος αποκαλύπτεται σταδιακά κάτω από την Αγία Σοφία, στην Κωνσταντινούπολη, όπου έχει εντοπιστεί εκτεταμένο υπόγειο πέρασμα, με στοές και σήραγγες, μήκους 9 χιλιομέτρων. Η καταγραφή σηράγγων που χρονολογούνται πριν από περίπου 1.600 χρόνια είχε ανακοινωθεί από τον Φεβρουάριο του 2026.

Οι έως τώρα εργασίες αποκατάστασης του ιστορικού μνημείου έφεραν στο φως έξι υπόγειους χώρους και εννέα σήραγγες. Τον Σεπτέμβριο ο τούρκος υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού, Μεχμέτ Νουρί Ερσόι, είχε δηλώσει ότι μόλις ολοκληρωθούν οι εργασίες θα μπορέσει να αξιολογηθεί το άνοιγμα κατάλληλων και ασφαλών τμημάτων για τους επισκέπτες. Ήδη έχουν καθαριστεί 420 μέτρα υπόγειων σηράγγων, με τις τουρκικές αρχές να εξετάζουν το ενδεχόμενο να ανοίξουν κάποιες για το κοινό, προσφέροντας μια νέα ματιά στην ιστορία της βυζαντινής Κωνσταντινούπολης.

Οι στοές, τα αρχαία δίκτυα ύδρευσης και τα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα που αποκαλύφθηκαν ενδέχεται να ανάγονται σε εποχή προγενέστερη της ανέγερσης του σημερινού ναού τον 6ο αιώνα. Ήδη έχουν καθαριστεί 420 μέτρα υπόγειων σηράγγων.

Το μέγεθος και τη σημασία των εργασιών παρουσίασε ο Ερσόι κατεβαίνοντας ο ίδιος στις υπόγειες εγκαταστάσεις της Αγίας Σοφίας, συνοδευόμενος από επιστήμονες που συμμετέχουν στο πρόγραμμα αποκατάστασης. Εικόνες από το επιβλητικό υπόγειο δίκτυο παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά, από το CNN Türk.

Κατά τις εργασίες αποκατάστασης στην Αγία Σοφία, έχουν καθαριστεί 420 μέτρα υπόγειων σηράγγων

YouTube thumbnail

Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε ο τούρκος υπουργός, από δύο τμήματα του ναού – τον Κήπο του Βεζίρη και τον Δυτικό Κήπο – έχουν απομακρυνθεί σχεδόν 3.000 τόνοι υλικών επιχωμάτωσης. Οι εργασίες αποτελούν μέρος του εκτεταμένου προγράμματος συντήρησης και αποκατάστασης της Αγίας Σοφίας, το οποίο οι τουρκικές αρχές χαρακτηρίζουν ως το μεγαλύτερο της περιόδου της Τουρκικής Δημοκρατίας.

Αγία Σοφία: Τα ευρήματα

Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα εντοπίζεται σε υπόγεια ταφική κατασκευή, γνωστή ως υπόσκαφος ταφικός χώρος ή υπόγειο ταφικό μνημείο (hypogeum), στην περιοχή του Κήπου του Βεζίρη. Εκεί, οι εργασίες καθαρισμού και ανασκαφής αποκάλυψαν αρχιτεκτονικά στρώματα σε μεγαλύτερο βάθος από το μέχρι πρότινος γνωστό επίπεδο του δαπέδου.

Οι επιστήμονες εξετάζουν το ενδεχόμενο να ανήκουν σε περίοδο προγενέστερη του σημερινού οικοδομήματος της Αγίας Σοφίας. Όπως εξήγησε ο Ερσόι, οι εργασίες προχώρησαν 1,5 μέτρο κάτω από το επίπεδο του δαπέδου που ήταν καλυμμένο με λάσπη, αποκαλύπτοντας ίχνη παλαιότερης οικοδομικής φάσης.

Η διαπίστωση αυτή παρουσιάζει ιδιαίτερο ιστορικό ενδιαφέρον, καθώς ο σημερινός ναός της Αγίας Σοφίας οικοδομήθηκε επί αυτοκράτορα Ιουστινιανού, μεταξύ 532 και 537, στη θέση παλαιότερων χριστιανικών ναών. Προς το παρόν, ωστόσο, δεν έχει ανακοινωθεί ασφαλής χρονολόγηση των νέων καταλοίπων. Η εκτίμηση ότι είναι αρχαιότερα από τον σημερινό ναό παραμένει αντικείμενο επιστημονικής διερεύνησης.

Στον Δυτικό Κήπο της Αγίας Σοφίας έχουν εντοπιστεί οι έξι διαφορετικοί υπόγειοι χώροι, οι οποίοι συνδέονται με εννέα σήραγγες. Σύμφωνα με τον υπουργό, τρεις από τους χώρους αυτούς αποτελούσαν πιθανότατα υπόγεια τμήματα του παλαιού αιθρίου, δηλαδή της αυλής που συνδεόταν με το συγκρότημα του ναού. Οι έρευνες συνεχίζονται και σε άλλους χώρους, ορισμένοι από τους οποίους έχουν τη μορφή επιμήκων διαδρόμων, πλάτους 4 – 4,8 μέτρων.

Από τις εννέα σήραγγες, οι επτά έχουν ήδη καθαριστεί από τις επιχωματώσεις, ενώ στις υπόλοιπες δύο πραγματοποιούνται εργασίες αποτύπωσης και τεκμηρίωσης. Η μεγαλύτερη σήραγγα έχει μήκος 180 μέτρα και παρουσιάζει ιδιαίτερο αρχαιολογικό ενδιαφέρον, καθώς οι επιστήμονες εξετάζουν το ενδεχόμενο να συνδέεται με τη λεγόμενη Ρωμαϊκή Οδό της Κωνσταντινούπολης.

Η στοά αυτή εκτείνεται παράλληλα προς την πρόσοψη της Αγίας Σοφίας, από την περιοχή μπροστά στη Μεντρεσέ του Φατίχ προς το σημείο εισόδου των επισκεπτών, με κλίση περίπου 3%. Η πιθανή σύνδεσή της με το ιστορικό οδικό δίκτυο της βυζαντινής πρωτεύουσας αποτελεί ακόμα ένα πεδίο έρευνας, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει επιβεβαιωθεί ο ακριβής αρχικός της ρόλος.

Το κρυμμένο δίκτυο ύδρευσης

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των επιστημόνων, οι υπόγειες σήραγγες της Αγίας Σοφίας αποτελούσαν μέρος ενός ευρύτερου συστήματος διαχείρισης των υδάτων της ιστορικής Κωνσταντινούπολης. Ορισμένα τμήματα φαίνεται ότι εξυπηρετούσαν τη διανομή νερού και την απομάκρυνση των ομβρίων υδάτων, λειτουργίες απαραίτητες για την προστασία και την καθημερινή χρήση ενός τόσο μεγάλου οικοδομικού συγκροτήματος.

Η αποκάλυψή τους προσφέρει τη δυνατότητα να μελετηθούν καλύτερα οι τεχνικές υποδομές που αναπτύχθηκαν γύρω από την Αγία Σοφία κατά τις διαφορετικές περιόδους της ιστορίας της.

Οι εργασίες δεν περιορίζονται στον καθαρισμό των σηράγγων. Περιλαμβάνουν την αποκατάσταση των θόλων, τη στερέωση των τοιχοποιιών και την ενίσχυση τμημάτων που έχουν υποστεί φθορές. Σε έναν από τους υπόγειους χώρους, μήκους 56 μέτρων, έχουν ήδη αποκατασταθεί δομικές βλάβες σε τμήμα 18 μέτρων. Σε άλλες σήραγγες πραγματοποιούνται ενισχύσεις με ανοξείδωτα μεταλλικά στοιχεία, ώστε να διασφαλιστεί η στατική τους επάρκεια.

Ο Μεχμέτ Ερσόι ανακοίνωσε ότι σχεδιάζεται η εκπόνηση ειδικής μελέτης παρουσίασης των υπόγειων κατασκευών, με βασικές προϋποθέσεις την προστασία του μνημείου και την ασφάλεια των επισκεπτών. Δεν έχει προσδιοριστεί ακόμα ποια τμήματα θα μπορούσαν να ανοίξουν ούτε έχει ανακοινωθεί χρονοδιάγραμμα.

Ένα ακόμη ζήτημα που εξετάζουν οι ειδικοί είναι η δυνατότητα αξιοποίησης του υπόγειου δικτύου για τη βελτίωση του αερισμού του μνημείου. Σύμφωνα με τις τεχνικές εκτιμήσεις που παρουσίασε ο υπουργός, το υφιστάμενο υπόγειο άνοιγμα μπορεί να καλύψει μόλις το 3,6% των αναγκών αερισμού της Αγίας Σοφίας. Οι μελλοντικές μελέτες θα εξετάσουν κατά πόσον ορισμένες από τις ιστορικές στοές θα μπορούσαν να συμβάλουν σε ένα σύγχρονο σύστημα παροχής νωπού αέρα, χωρίς να αλλοιωθεί η αρχιτεκτονική φυσιογνωμία τους.

Η Αγία Σοφία, που δεσπόζει επί σχεδόν δεκαπέντε αιώνες στον ιστορικό πυρήνα της Κωνσταντινούπολης, εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο αρχαιολογικής και αρχιτεκτονικής έρευνας. Οι νέες έρευνες στρέφουν πλέον την προσοχή και στα λιγότερο γνωστά τμήματα του μνημείου, κάτω από το επίπεδο του εδάφους, εκεί όπου οι διαφορετικές οικοδομικές φάσεις και οι υποδομές της παλιάς Κωνσταντινούπολης διατηρούνται σε μεγάλο βαθμό αθέατες.

Πηγή: in.gr

Facebook
Twitter
Telegram
WhatsApp
Email

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ