Το Κρεμλίνο ανακοίνωσε ότι έχει επιτευχθεί συμφωνία για τη διεξαγωγή τριμερούς συνάντησης μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ, του Βλαντίμιρ Πούτιν και του Σι Τζινπίνγκ στις 19 Νοεμβρίου 2026, στην κινεζική πόλη Σενζέν. Η επικείμενη συνάντηση έχει προκαλέσει συζητήσεις για μια πιθανή «νέα Γιάλτα», με τις αναφορές να παραπέμπουν στην ιστορική διάσκεψη του 1945, κατά την οποία οι ηγέτες των ΗΠΑ, της Βρετανίας και της Σοβιετικής Ένωσης συζήτησαν τη διαμόρφωση της μεταπολεμικής τάξης πραγμάτων.
Η συνάντηση προγραμματίζεται να πραγματοποιηθεί στο περιθώριο της συνόδου της Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC), η οποία θα διεξαχθεί στις 18 και 19 Νοεμβρίου. Νωρίτερα, την πραγματοποίησή της είχε επιβεβαιώσει και ο Λευκός Οίκος, στον απόηχο του σκανδάλου της Nvidia.
Στο επίκεντρο των συνομιλιών αναμένεται να βρεθεί ο έλεγχος και η μείωση των πυρηνικών εξοπλισμών, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους. Η συνάντηση πραγματοποιείται μετά τη λήξη της συμφωνίας New START, η οποία περιόριζε τα στρατηγικά πυρηνικά οπλοστάσια των ΗΠΑ και της Ρωσίας. Ωστόσο, σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά, δεν θεωρείται δεδομένο ότι από την πρώτη αυτή τριμερή συζήτηση θα προκύψει συγκεκριμένη συμφωνία.
Η συζήτηση για μια «νέα Γιάλτα» συνδέεται με την ιστορική διάσκεψη που πραγματοποιήθηκε από τις 4 έως τις 11 Φεβρουαρίου 1945 στην Κριμαία, με τη συμμετοχή του Αμερικανού προέδρου Φράνκλιν Ρούζβελτ, του Βρετανού πρωθυπουργού Ουίνστον Τσόρτσιλ και του Σοβιετικού ηγέτη Ιωσήφ Στάλιν.
Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου πραγματοποιήθηκαν μια σειρά από σημαντικές διεθνείς διασκέψεις μεταξύ των ηγετών και των εκπροσώπων των Συμμάχων, με στόχο τον συντονισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων, τη διαμόρφωση της μεταπολεμικής τάξης πραγμάτων και τη δημιουργία ενός νέου συστήματος διεθνούς ασφάλειας.
Οι σημαντικότερες συμμαχικές διασκέψεις κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο (1941-1945)
Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου πραγματοποιήθηκαν μία σειρά από σημαντικές διεθνείς διασκέψεις μεταξύ των ηγετών και των εκπροσώπων των Συμμάχων, με στόχο τον συντονισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων, τη διαμόρφωση της μεταπολεμικής τάξης πραγμάτων και τη δημιουργία ενός νέου συστήματος διεθνούς ασφάλειας.
Η αρχή έγινε τον Αύγουστο του 1941, με τη Διάσκεψη του Ατλαντικού, η οποία πραγματοποιήθηκε στη Νέα Γη του Καναδά, με τη συμμετοχή του Αμερικανού προέδρου Φραγκλίνου Ρούζβελτ και του Βρετανού πρωθυπουργού Ουίνστον Τσώρτσιλ. Παρότι οι ΗΠΑ δεν είχαν ακόμη εισέλθει επίσημα στον πόλεμο, οι δύο ηγέτες υπέγραψαν τον Χάρτη του Ατλαντικού, θέτοντας τις βασικές αρχές για τον μεταπολεμικό κόσμο, όπως η αυτοδιάθεση των λαών, η ελευθερία του εμπορίου και η αποκήρυξη των εδαφικών προσαρτήσεων.
Ακολούθησε η Πρώτη Διάσκεψη της Ουάσινγκτον, γνωστή και ως «Arcadia», η οποία πραγματοποιήθηκε από τον Δεκέμβριο του 1941 έως τον Ιανουάριο του 1942, λίγο μετά την ιαπωνική επίθεση στο Περλ Χάρμπορ και την είσοδο των ΗΠΑ στον πόλεμο. Σε αυτήν συμμετείχαν ο Ρούζβελτ και ο Τσώρτσιλ, οι οποίοι συμφώνησαν στη στρατηγική «Πρώτα η Ευρώπη», δίνοντας προτεραιότητα στην ήττα της ναζιστικής Γερμανίας έναντι της Ιαπωνίας. Παράλληλα, υπογράφηκε η Διακήρυξη των Ηνωμένων Εθνών από 26 συμμαχικά κράτη, θέτοντας τις βάσεις για τη μελλοντική συνεργασία τους.
Τον Ιανουάριο του 1943 πραγματοποιήθηκε η Διάσκεψη της Καζαμπλάνκα στο Μαρόκο, με τη συμμετοχή του Ρούζβελτ και του Τσώρτσιλ. Ο Στάλιν είχε προσκληθεί, αλλά δεν μπόρεσε να παραστεί λόγω των εξελίξεων στο Ανατολικό Μέτωπο και της μάχης του Στάλινγκραντ. Κατά τη διάρκεια της διάσκεψης αποφασίστηκε η συνέχιση των συμμαχικών επιχειρήσεων στη Μεσόγειο, με επίκεντρο την απόβαση στη Σικελία και την Ιταλία, ενώ διατυπώθηκε επίσημα το δόγμα της «άνευ όρων παράδοσης» των δυνάμεων του Άξονα.
Τον Οκτώβριο του ίδιου έτους πραγματοποιήθηκε η Διάσκεψη της Μόσχας, στην οποία συμμετείχαν οι υπουργοί Εξωτερικών των τριών μεγάλων συμμαχικών δυνάμεων: ο Αμερικανός Κόρντελ Χαλ, ο Βρετανός Άντονι Ίντεν και ο Σοβιετικός Βιατσεσλάβ Μολότοφ. Οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν στη μεταπολεμική διεθνή συνεργασία και στην ανάγκη δημιουργίας ενός νέου διεθνούς οργανισμού για τη διατήρηση της ειρήνης και της ασφάλειας, ο οποίος θα εξελισσόταν στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών.
Τον Νοέμβριο του 1943 πραγματοποιήθηκε η Πρώτη Διάσκεψη του Καΐρου, με τη συμμετοχή του Ρούζβελτ, του Τσώρτσιλ και του Κινέζου ηγέτη Τσιανγκ Κάι-σεκ. Στο επίκεντρο βρέθηκε η εξέλιξη του πολέμου στην Ασία και στον Ειρηνικό, ενώ οι τρεις ηγέτες συμφώνησαν ότι η Ιαπωνία θα έπρεπε να απομακρυνθεί από όλα τα εδάφη που είχε καταλάβει μέσω της στρατιωτικής της επέκτασης.
Λίγο αργότερα, από τον Νοέμβριο έως τον Δεκέμβριο του 1943, πραγματοποιήθηκε στην Τεχεράνη του Ιράν η πρώτη διάσκεψη κορυφής μεταξύ των «Τριών Μεγάλων», δηλαδή του Ρούζβελτ, του Τσώρτσιλ και του Στάλιν. Η Διάσκεψη της Τεχεράνης αποτέλεσε σημαντικό σταθμό στον συμμαχικό σχεδιασμό, καθώς εκεί αποφασίστηκε το άνοιγμα του δεύτερου μετώπου στη Δυτική Ευρώπη, το οποίο πραγματοποιήθηκε τελικά με την απόβαση στη Νορμανδία τον Ιούνιο του 1944. Παράλληλα, η Σοβιετική Ένωση δεσμεύτηκε να εισέλθει στον πόλεμο κατά της Ιαπωνίας μετά την ήττα της Γερμανίας, ενώ ξεκίνησαν οι πρώτες ουσιαστικές συζητήσεις για το μέλλον της Πολωνίας και τη μεταπολεμική διαμόρφωση της Γερμανίας.
Το 1944 συνεχίστηκαν οι διπλωματικές διεργασίες για τη διαμόρφωση της μεταπολεμικής διεθνούς τάξης. Από τον Αύγουστο έως τον Οκτώβριο πραγματοποιήθηκε στην Ουάσινγκτον η Διάσκεψη του Ντάμπαρτον Όουκς, με τη συμμετοχή αντιπροσωπειών των ΗΠΑ, της Μεγάλης Βρετανίας, της Σοβιετικής Ένωσης και της Κίνας. Οι συνομιλίες οδήγησαν στη σύνταξη του προσχεδίου του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ, καθορίζοντας τις βασικές αρχές και τη δομή του μελλοντικού διεθνούς οργανισμού.
Τον Σεπτέμβριο του 1944 πραγματοποιήθηκε στον Καναδά η Δεύτερη Διάσκεψη του Κεμπέκ, με τη συμμετοχή του Ρούζβελτ και του Τσώρτσιλ. Στο επίκεντρο των συνομιλιών βρέθηκαν ζητήματα που αφορούσαν τη μεταπολεμική Γερμανία, τις ζώνες κατοχής και τον συντονισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων στον Ειρηνικό.
Ιδιαίτερη ιστορική σημασία είχε και η Τέταρτη Διάσκεψη της Μόσχας, γνωστή ως «Tolstoy», τον Οκτώβριο του 1944, κατά την οποία συναντήθηκαν ο Τσώρτσιλ και ο Στάλιν. Ο Ρούζβελτ δεν συμμετείχε αυτοπροσώπως και εκπροσωπήθηκε από τον Αμερικανό πρέσβη στη Μόσχα, Άβερελ Χάριμαν. Η διάσκεψη έμεινε γνωστή κυρίως για τη λεγόμενη «Συμφωνία των Ποσοστών», η οποία αποτυπώθηκε σε ένα σημείωμα πάνω σε χαρτοπετσέτα. Μέσω αυτής, οι δύο ηγέτες επιχείρησαν να καθορίσουν άτυπα τις σφαίρες επιρροής στα Βαλκάνια μετά το τέλος του πολέμου. Ιδιαίτερη θέση στη συμφωνία είχε η Ελλάδα, η οποία προβλεπόταν να βρίσκεται κατά 90% υπό βρετανική επιρροή, εξέλιξη που συνδέθηκε άμεσα με τις μεταπολεμικές πολιτικές εξελίξεις και τον ελληνικό Εμφύλιο Πόλεμο.
Όλες αυτές οι διασκέψεις αποτέλεσαν το διπλωματικό και πολιτικό υπόβαθρο για την κορύφωση των διαπραγματεύσεων στη Διάσκεψη της Γιάλτας, τον Φεβρουάριο του 1945, όπου οι ηγέτες των ΗΠΑ, της Μεγάλης Βρετανίας και της Σοβιετικής Ένωσης συζήτησαν τις βασικές παραμέτρους της μεταπολεμικής Ευρώπης και της νέας διεθνούς τάξης.
Η ιστορική αυτή διαδρομή αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον υπό το πρίσμα των σημερινών διεθνών εξελίξεων και των συζητήσεων περί μιας πιθανής «νέας Γιάλτας», καθώς επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα κατά πόσο οι μεγάλες δυνάμεις μπορούν να διαμορφώσουν από κοινού τους κανόνες της διεθνούς ασφάλειας και τις νέες ισορροπίες ισχύος σε έναν πολυπολικό κόσμο με τις αναδυόμενες δυνάμεις να κερδίζουν έδαφος.
Πηγή: tanea.gr
