Οι πρωτεύουσες της ΕΕ προετοιμάζονται διακριτικά για το πώς θα πρέπει να αντιδράσει η Ένωση σε περίπτωση μεγάλης υβριδικής επίθεσης που θα έχει ως αποτέλεσμα τον θάνατο αρκετών πολιτών — ένα ενδεχόμενο που φαίνεται όλο και πιο πιθανό, σύμφωνα με πέντε διπλωμάτες και αξιωματούχους της ΕΕ.
Ωστόσο, οι προσπάθειες προετοιμασίας αναδεικνύουν διαφωνίες σχετικά με το μέγεθος του ρόλου που πρέπει να διαδραματίσει η ΕΕ σε θέματα ασφάλειας, καθώς και ως προς το κατά πόσον οι προσπάθειες της Ένωσης αλληλεπικαλύπτονται με εκείνες του ΝΑΤΟ.
Σύμφωνα με το POLITICO, η συζητήσεις σχετικά με ένα εφιαλτικό σενάριο επίθεσης πραγματοποιήθηκαν τις τελευταίες εβδομάδες μεταξύ των πρεσβευτών της ΕΕ και από τις 27 χώρες, οι οποίοι συγκεντρώθηκαν σε «περιορισμένη σύνθεση», δηλαδή χωρίς τηλέφωνα ή βοηθούς.
Οι συζητήσεις εντάθηκαν μετά την ανακάλυψη ενός drone γεμάτου εκρηκτικά στο αεροδρόμιο της Λειψίας τον Αύγουστο, ανέφεραν οι διπλωμάτες και οι αξιωματούχοι, στους οποίους παραχωρήθηκε ανωνυμία προκειμένου να συζητήσουν τις εμπιστευτικές ανταλλαγές απόψεων.
Αλλεπάλληλα περιστατικά
Ενώ η ΕΕ συζητά τέτοια σενάρια εδώ και χρόνια — έχοντας παρουσιάσει μια «υβριδική εργαλειοθήκη» με στόχο τον συντονισμό των αντιδράσεων σε κυβερνοεπιθέσεις, παρεμβάσεις στις εκλογές και δολιοφθορές — οι τελευταίες συζητήσεις επικεντρώθηκαν στον κίνδυνο σοβαρότερων επιθέσεων που θα μπορούσαν να προκαλέσουν απώλειες μεγάλης κλίμακας.
Δύο διπλωμάτες ανέφεραν ότι μια συνάντηση των πρεσβευτών της ΕΕ την περασμένη Τετάρτη επικεντρώθηκε συγκεκριμένα σε τέτοια παραδείγματα.
Από την πλήρη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η ΕΕ υποστηρίζει ότι η Μόσχα έχει εντείνει μια εκστρατεία κυβερνοεπιθέσεων, σαμποτάζ και άλλων μυστικών επιχειρήσεων σε ολόκληρη την Ένωση.
«Οι ευρωπαϊκές δημοκρατίες αντιμετωπίζουν έναν αυξανόμενο αριθμό απειλών», δήλωσε ο Ευρωπαίος Επίτροπος Δικαιοσύνης Μάικλ ΜακΓκράθ στο POLITICO.
«Ενισχύουμε την ικανότητά μας να προβλέπουμε και να εντοπίζουμε απειλές, να βελτιώνουμε την έγκαιρη προειδοποίηση και να διασφαλίζουμε ότι η Ευρώπη μπορεί να ανταποκριθεί γρήγορα και συλλογικά όταν δοκιμάζεται η δημοκρατική μας ανθεκτικότητα».
Οι συζητήσεις μεταξύ διπλωματών και υπουργών της ΕΕ επικεντρώθηκαν στην αποστολή ομάδων έκτακτης ανάγκης, στην αποδέσμευση κονδυλίων της ΕΕ για τη βοήθεια του πληγέντος κράτους, καθώς και στον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να επικοινωνούν οι ηγέτες των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, ανέφερε ένας αξιωματούχος της ΕΕ.
«Πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι για κάτι σοβαρό», δήλωσε ένας ανώτερος διπλωμάτης της ΕΕ. «Δυστυχώς, η Λειψία μας έδειξε ότι ένα πολύ σοβαρό περιστατικό, κάτι που προκαλεί πολλαπλά θύματα, δεν είναι απίθανο».
Ένας δεύτερος αξιωματούχος της ΕΕ πρόσθεσε: «Δεδομένης της έκτασης και της κλίμακας της ρωσικής δράσης, είναι αναπόφευκτο να υπάρξουν θύματα αργά ή γρήγορα. Είναι καθαρή τύχη που δεν έχουν σημειωθεί ακόμη».
German Chancellor Merz: “We are witnessing Russia’s war against Europe, not only against Ukraine, but also against us. August 4 was an armed attack on the airport in Leipzig, exclusively coming from Russia.”
Shouldn’t he be a bit more cautious? Such baseless claims may draw inappropriate historical parallels.
— Margarita Simonyan (@M_Simonyan) October 7, 2026
«Πολύ συγκεχυμένη κατάσταση»
Η Ένωση βρίσκεται σε αναταραχή από τις σχεδόν καθημερινές αναφορές για τις λεγόμενες υβριδικές επιθέσεις — έναν όρο που χρησιμοποιείται από την ΕΕ και το ΝΑΤΟ για να περιγράψει ανατρεπτικές δραστηριότητες που δεν φτάνουν το όριο μιας άμεσης πολεμικής ενέργειας. Την Τρίτη, αρκετοί ναύτες κηρύχθηκαν αγνοούμενοι αφού το πλοίο τους βυθίστηκε από drones στη Μαύρη Θάλασσα, σύμφωνα με βουλγαρικούς αξιωματούχους.
Αυτό ακολούθησε το περιστατικό στο αεροδρόμιο της Λειψίας, μια ύποπτη πυρκαγιά σε πολωνικό σταθμό επίγειας σύνδεσης που διαχειρίζεται τις επικοινωνίες του Starlink, καθώς και ένα σχέδιο τοποθέτησης εμπρηστικών μηχανισμών σε εμπορικούς κόμβους μεταφορών σε όλη την ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο, παράλληλα με τις τακτικές παραβιάσεις του εναερίου χώρου.
«Είναι απολύτως προφανές ότι, καθώς η Ρωσία χρησιμοποιεί όλο και πιο θανατηφόρα μέσα για να δοκιμάσει την ετοιμότητα και την προθυμία μας να λάβουμε αντίμετρα, κάποια στιγμή θα υπάρξουν απώλειες», δήλωσε η Τεία Τιλικάινεν, διευθύντρια του Ευρωπαϊκού Κέντρου Αριστείας για την Αντιμετώπιση Υβριδικών Απειλών. «Κάποια στιγμή, σκόπιμα ή ακούσια, αυτό είναι που θα συμβεί.»
Εάν σκοτωθούν αρκετοί πολίτες κρατών μελών της ΕΕ ή του ΝΑΤΟ σε κάτι που θα μοιάζει με επίθεση, η πίεση για ανάληψη δράσης θα είναι συντριπτική και για τους δύο θεσμούς. «Φοβόμαστε πολύ ότι σε κάποιο σημείο θα χαθεί η ζωή ενός συμμάχου», δήλωσε ένας διπλωμάτης του ΝΑΤΟ, γεγονός που θα καταστήσει «πολύ υψηλή» την πίεση για ανάληψη δράσης.
Ωστόσο, οι συζητήσεις σε επίπεδο ΕΕ προκαλούν κριτική από ορισμένες πρωτεύουσες, οι οποίες υποστηρίζουν ότι η ΕΕ υπερβαίνει τον ρόλο της στον τομέα της ασφάλειας και ενδεχομένως επικαλύπτει τις βασικές λειτουργίες του ΝΑΤΟ, της διατλαντικής συμμαχίας που στηρίζει την ευρωπαϊκή ασφάλεια εδώ και 80 χρόνια.
«Υπάρχει κίνδυνος να δημιουργηθεί μεγάλη σύγχυση στους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων σε όλα τα επίπεδα», δήλωσε η Οάνα Λουνγκέσκου, διακεκριμένη ερευνήτρια στο RUSI και πρώην εκπρόσωπος Τύπου του ΝΑΤΟ.
«Εάν υπάρχει σύγχυση ή αλληλεπικάλυψη, αυτό ενδέχεται να επιβραδύνει τη διαδικασία λήψης αποφάσεων, κάτι που έχει συνέπειες, καθώς ο χρόνος είναι πάντα κρίσιμος παράγοντας».
Ένα άλλο πρόβλημα είναι η έλλειψη ασφαλών επικοινωνιών στην ΕΕ και η υποψία ότι ευαίσθητες πληροφορίες που ανταλλάσσονται κατά τη διάρκεια συναντήσεων των πρεσβευτών ενδέχεται να διαρρεύσουν, όπως ανέφεραν αρκετοί διπλωμάτες.
Οι αναφορές ότι ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Ουγγαρίας μοιράστηκε το περιεχόμενο συνομιλιών σε επίπεδο ηγετών με τον Ρώσο ομόλογό του δεν έκαναν παρά να εντείνουν αυτές τις ανησυχίες, οδηγώντας τις πρωτεύουσες να περιορίσουν τις πραγματικά ευαίσθητες πληροφορίες στα πλαίσια του ΝΑΤΟ.
«Η κυβέρνησή μου είναι πολύ επιφυλακτική όσον αφορά την ανταλλαγή ευαίσθητων πληροφοριών στο Coreper ή ακόμη και στην αίθουσα των ηγετών», δήλωσε ένας διπλωμάτης από κράτος της ανατολικής πτέρυγας. «Είτε καταλήγουν στα μέσα ενημέρωσης είτε πηγαίνουν κατευθείαν στη Μόσχα».
A British war-game show simulating a Russian attack has drawn a nuclear warning from Moscow. Across Europe, governments are quietly stepping up for possible Russian threats, from hybrid attacks to mass-casualty planning. But why?
Al Jazeera’s Zeina Al Qawasmi explains. https://t.co/QcfBhqEeDV
— Al Jazeera English (@AJEnglish) October 6, 2026
Επικαλυπτόμενα πρωτόκολλα
Η αντίδραση αυτή συμπίπτει με τις προσπάθειες της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, να ενισχύσει τα διαπιστευτήρια της Ένωσης στον τομέα της ασφάλειας.
Στην τελευταία ομιλία της για την «Κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης» στο Στρασβούργο, η πρώην υπουργός Άμυνας της Γερμανίας πρότεινε ένα «πρωτόκολλο έκτακτης ανάγκης για την ασφάλεια», προκειμένου να βοηθήσει τα κράτη μέλη της ΕΕ να συντονιστούν ακριβώς σε ένα τέτοιο σενάριο. Το πρωτόκολλο, μαζί με την πρόταση της φον ντερ Λάιεν για τη δημιουργία ενός «Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφαλείας», αναμένεται να συμπεριληφθεί σε μια ιστορική «Ευρωπαϊκή Στρατηγική Ασφάλειας» που θα δημοσιευθεί στις αρχές Νοεμβρίου, σύμφωνα με δύο διπλωμάτες.
Ωστόσο, αρκετοί διπλωμάτες εξέφρασαν αντιρρήσεις, υποστηρίζοντας ότι η εφαρμογή αυτών των πρωτοβουλιών θα χρειαστεί μήνες και ενδέχεται να οδηγήσει σε αλληλεπικάλυψη λειτουργιών που ήδη υπάρχουν εντός της ΕΕ.
Αντί να δημιουργούνται νέες δομές που προσθέτουν πολυπλοκότητα, ένας ανώτερος εθνικός διπλωμάτης δήλωσε ότι η ΕΕ θα πρέπει να επικεντρωθεί περισσότερο στα εργαλεία αντιμετώπισης κρίσεων που ήδη διαθέτει.
«Νιώθουμε μεγάλη αμηχανία σχετικά με [το] πρωτόκολλο έκτακτης ανάγκης για την ασφάλεια», δήλωσε ο διπλωμάτης. «Διαθέτουμε ήδη μηχανισμούς. Σε περίπτωση κρίσης, έχουμε την Ολοκληρωμένη Πολιτική Αντίδραση (IPCR), η οποία λειτούργησε πολύ καλά κατά τη διάρκεια της πανδημίας και άλλων κρίσεων.»
BBC’s Rosenberg: Do you admit that Russia is waging a covert hybrid war against European countries?
Lavrov: Are you referring to when we destroy the drones and missiles that Britain and continental Europe supply to Ukraine, which are then fired at us? Is that what you mean by hybrid war?
— Margarita Simonyan (@M_Simonyan) September 29, 2026
Ο Πούτιν δεν ενδιαφέρεται
Η IPCR, η οποία θεσπίστηκε στο πλαίσιο της Συνθήκης της Λισαβόνας, επιτρέπει στον κάτοχο της εκ περιτροπής προεδρίας της ΕΕ, κατόπιν αιτήματος μιας πληγείσας χώρας, να συγκαλεί έκτακτες συνεδριάσεις με τη συμμετοχή εμπειρογνωμόνων από το ΝΑΤΟ, τον ΟΗΕ ή άλλους διεθνείς οργανισμούς.
Σε περίπτωση μεγάλης υβριδικής επίθεσης, η ευθύνη για τη λήψη απόφασης σχετικά με την καλύτερη πορεία δράσης παραμένει στην πληγείσα χώρα.
Η Γαλλία ενεργοποίησε το Άρθρο 42.7 της ΕΕ μετά τις επιθέσεις στο «Bataclan» το 2015, σηματοδοτώντας τη μοναδική φορά που έχει επικαλεστεί η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής.
Ωστόσο, η Λουνγκέσκου σημείωσε ότι αυτή ήταν μια «πολιτική απόφαση» του Παρισιού, η οποία δεν οδήγησε σε σημαντικές εκδηλώσεις αμοιβαίας συνδρομής πέρα από τον συντονισμό των ερευνών για την τρομοκρατία μεταξύ Γαλλίας και Βελγίου.
Για να αποφευχθεί η σύγχυση σχετικά με το ποιος αναλαμβάνει τι κατά τη διάρκεια ενός συμβάντος με μαζικές απώλειες, η Λουνγκέσκου ανέφερε ότι και οι δύο πλευρές θα πρέπει να καταμερίσουν τα καθήκοντα: το ΝΑΤΟ να χειρίζεται την ανταλλαγή πληροφοριών και τη στρατιωτική αποτροπή, ενώ η ΕΕ να επικεντρώνεται στην πολιτική αντίδραση.
Για την Τιιλικαίνεν, οι προσπάθειες της ΕΕ για τον συντονισμό των αντιδράσεων σε υβριδικές επιθέσεις είναι χρήσιμες — εντός ορίων. Ωστόσο, σημείωσε ότι «δεν είναι συγκρίσιμες με τα μέτρα ανθεκτικότητας σε εθνικό επίπεδο», όπως η προσέγγιση της «ολοκληρωμένης ασφάλειας» της Φινλανδίας.
Η Λουνγκέσκου τόνισε επίσης ότι η Μόσχα δεν κάνει διάκριση μεταξύ των δύο οργανισμών. «Ειλικρινά, ο [Ρώσος Πρόεδρος Βλαντιμίρ] Πούτιν δεν ενδιαφέρεται αν οι αποφάσεις λαμβάνονται από το Coreper 2 ή το NAC», πρόσθεσε, αναφερόμενη στις συνεδριάσεις των πρεσβευτών της ΕΕ ή στο όργανο λήψης αποφάσεων του ΝΑΤΟ.
«Δεν σκέφτεται έτσι η Μόσχα.»
Πηγή: in.gr
