Θα ξεπεράσουν τις 460.000 οι νέοι που θα βρεθούν για πρώτη φορά πίσω από το παραβάν και θα ρίξουν την ψήφο τους στην κάλπη στις επερχόμενες εκλογές – ή, για την ακρίβεια, αυτοί που θα έχουν το δικαίωμα να το κάνουν, καθώς θα έχουν συμπληρώσει πλέον τα 17, καθώς έχουν γεννηθεί μεταξύ της 1ης Ιανουαρίου 2007 και της 31ης Δεκεμβρίου 2010.
Πρόκειται, ουσιαστικά, γι’ αυτά τα παιδιά που ήρθαν στον κόσμο όταν η παγκόσμια οικονομική κρίση είχε ήδη αρχίσει να κάνει αισθητή την παρουσία της στην Ελλάδα, με το 2010 να αποτελεί την ξεκίνημα μιας «Οδύσσειας» χωρίς τέλος για τη χώρα. Σύμφωνα, δε, με τη «μόδα» που θέλει να κατατάσσουμε τους ανθρώπους αναλόγως με το έτος γέννησής τους, τα παιδιά που γεννήθηκαν το 2010 είναι τα πρώτα της «Γενιάς Αλφα», ενώ όσα γεννήθηκαν έως το 2009 ανήκουν στη «Γενιά Ζ».
Το σίγουρο, σε κάθε περίπτωση, είναι πως η ψήφος τους αποτελεί αίνιγμα για όλους, καθώς δεν υπάρχει προηγούμενο εκλογικό αποτύπωμά τους. Ετσι, δεν «συσπειρώνονται», δεν «αποσυσπειρώνονται», ούτε και μετακινούνται.
Ο… μύθος θέλει να απέχουν μαζικά ή και να ακολουθούν τυφλά τις επιλογές των γονιών τους. Ωστόσο, τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των ερευνών δεν συμφωνούν απόλυτα με αυτήν την εικόνα. Πράγματι, η συμμετοχή των νεότερων ψηφοφόρων στις εκλογές είναι χαμηλότερη από ό,τι στις μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες, όμως η «μεταβίβαση» της ψήφου από τους γονείς στα παιδιά μοιάζει να έχει σχεδόν εξαφανιστεί.
«Η αυτονόμηση των νέων ψηφοφόρων είναι μεγαλύτερη σήμερα από ό,τι παλαιότερα, καθώς η διαγενεακή μεταβιβασιμότητα της ψήφου είναι πλέον πολύ περιορισμένη, ήδη από τη δεκαετία του 1990», λέει στα «ΝΕΑ» ο διευθυντής ερευνών της εταιρείας δημοσκοπήσεων GPO, Αντώνης Παπαργύρης. Οπως εξηγεί, η οικογένεια και ο τόπος κατοικίας έχουν υποχωρήσει σημαντικά ως παράγοντες που επηρεάζουν την ψήφο τα τελευταία χρόνια. «Παράλληλα, όμως, έχουν υποχωρήσει και η πολιτική-ιδεολογική και κομματική ταύτιση», προσθέτει και τοποθετεί σε αυτό το πλαίσιο την αυξημένη αποχή στους νέους, που σύμφωνα με ευρωπαϊκές έρευνες υπολογίζεται πως είναι κατά περίπου 20 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερη σε σύγκριση με το υπόλοιπο εκλογικό σώμα.
Ο ρόλος της αντισυστημικότητας
«Οι νέοι δεν έχουν ταυτίσεις, προσαρτήσεις ή εξαρτήσεις, δεν θεωρούν ότι η πολιτική μπορεί να δώσει λύσεις στα προβλήματα που τους αφορούν», εκτιμά ο Αντώνης Παπαργύρης. Ταυτόχρονα, η ψήφος των νεότερων έχει γίνει πιο «ορθολογιστική», ο καθένας ψηφίζει δηλαδή ανάλογα με το τι θεωρεί καλύτερο για τον ίδιο. «Παλιότερα, οι νεότερες γενιές ήταν πιο ιδεολογικές και λιγότερο υλιστικές στον τρόπο που ψήφιζαν. Πλέον έχουν προσχωρήσει στο στρατόπεδο της υλιστικής ψήφου», σημειώνει ο διευθυντής ερευνών της GPO.
Σε ό,τι αφορά τα κόμματα που επιλέγουν οι νέοι ψηφοφόροι, ο ίδιος επισημαίνει ότι το στοιχείο της λεγόμενης «αντισυστημικότητας» της ψήφου είναι αρκετά έντονο. «Κόμματα όπως η Πλεύση Ελευθερίας, η Ελπίδα για τη Δημοκρατία (Μαρία Καρυστιανού) και το ΚΚΕ υπερεκπροσωπούνται» λέει και σπεύδει να προσθέσει ότι παρατηρείται σημαντική διαφοροποίηση μεταξύ των ανδρών και των γυναικών της χαμηλότερες ηλικιακής κατηγορίας (17-24). «Οι νέες γυναίκες πηγαίνουν περισσότερο σε αριστερόστροφα κόμματα, ενώ στους άνδρες βρίσκει συχνά πάτημα η Ακροδεξιά», επισημαίνει. Διευκρινίζει, δε, ότι σημαντικός είναι και ο ρόλος του μορφωτικού επιπέδου: «Οι άνδρες δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης των ηλικιών 17-24 είναι το κοινό του Κασιδιάρη».
Ο διευθυντής ερευνών της GPO συμπεραίνει ότι οι σημερινοί νέοι διαφέρουν από τις προηγούμενες γενιές. «Δεν υπάρχουν οι κοινές ιδέες και τα οράματα που υπήρχαν παλαιότερα, το νεολαιίστικο κίνημα δεν έχει δύναμη και ακόμα και οι παρατάξεις στα πανεπιστήμια έχουν χάσει τα μαζικά χαρακτηριστικά που είχαν – σήμερα συμμετέχουν πραγματικά μόνο όσοι προσπαθούν να εμπλακούν στην πολιτική» τονίζει. Πάντως, αυτό δεν είναι ελληνικό φαινόμενο, αλλά έχει ξεκινήσει από άλλες χώρες της Ευρώπης τις προηγούμενες δεκαετίες.
Εξαίρεση αποτέλεσε η περίοδος 2012-2015, εν μέσω κρίσης. «Το 2015 πολιτικοποιήθηκαν όλοι, αλλά ήταν μια παρένθεση», τονίζει και σημειώνει ότι ο ΣΥΡΙΖΑ της εποχής είχε καταφέρει να εκφράσει ειδικά τους νέους εκείνης της περιόδου. Σήμερα, όμως, ο Αλέξης Τσίπρας, που τότε ηγούνταν του ΣΥΡΙΖΑ, δεν κάνει πλέον «γκελ» στις νέες γενιές, προσθέτει κατηγορηματικά.
«Ψηφίζοντας νιώθω πως συνεισφέρω στη χώρα που ζω»
Τέσσερις νέοι που θα ψηφίσουν για πρώτη φορά το 2027 μιλούν στα «ΝΕΑ» για την πρώτη τους επαφή με την κάλπη: την ευθύνη της επιλογής, τον ρόλο της οικογένειας και των φίλων, την επιρροή των social media και το αν πιστεύουν ότι η ψήφος τους μπορεί τελικά να κάνει τη διαφορά.
Η Νάγια Τσ., που γεννήθηκε το 2009, δεν αντιμετωπίζει την πρώτη συμμετοχή στις εκλογές ως μια τυπική διαδικασία. «Επιθυμώ να συμμετέχω», λέει, αναγνωρίζοντας το βάρος της επιλογής. «Θεωρώ ότι είναι σημαντική η ευθύνη που έχει κάθε ψηφοφόρος και γι’ αυτό δεν πιστεύω ότι είναι μια επιλογή που πρέπει να κάνουμε ελαφρά τη καρδία». Η ίδια δεν θεωρεί ότι η άποψή της διαμορφώνεται εύκολα από όσα ακούει γύρω της. Ούτε από την οικογένεια και τους φίλους ούτε από τα μέσα ενημέρωσης και κοινωνικής δικτύωσης. «Με την εμπειρία που έχω μέχρι αυτή τη στιγμή ως μέλος της κοινωνίας, έχω σχηματίσει κάποιες πεποιθήσεις. Δεν μπορώ να πω ότι επηρεάζομαι ιδιαίτερα από τις πολιτικές απόψεις των άλλων».
Οπως λέει, περισσότερο μετρά για εκείνη η καθημερινότητά της. «Για μένα βαρύτητα έχουν αυτά που βλέπω γύρω μου στην κοινωνία και από αυτά σχηματίζω άποψη». Δεν θεωρεί ότι μία ψήφος μπορεί να αλλάξει την πορεία μιας ολόκληρης χώρας. Παρ’ όλα αυτά, στέκεται στη συλλογική ευθύνη της νέας γενιάς: «Ολοι εμείς οι νέοι ψηφοφόροι πρέπει να επιλέξουμε συνετά για το μέλλον μας αλλά και το μέλλον της χώρας».
Από τη μεριά του, ο γεννηθείς το 2010 Γιώργος Κ. δεν έχει ακόμα καταλήξει – και δεν προσπαθεί να το κρύψει. «Αισθάνομαι κάπως αδιάφορα. Δεν έχω καταλήξει ακόμα στο τι θα επιλέξω και αυτό είναι που με προβληματίζει». Η οικογένεια και οι φίλοι, όπως λέει, δεν αποτελούν καθοριστικό παράγοντα για την απόφασή του. Δεν αποκλείει, όμως, να επηρεαστεί από τα social media. «Αλλά δεν νομίζω ότι θα βασίζεται η τελική μου απόφαση στο τι ακούω από αυτά», προσθέτει. Η δική του στάση αποτυπώνει μια συχνά παραγνωρισμένη διάσταση της πρώτης ψήφου. Δεν έχει τον ενθουσιασμό ή τη βεβαιότητα που εκφράζουν άλλοι «πρωτάρηδες», αλλά την αναζήτηση.
Για τον Θεμιστοκλή Κ., ο οποίος γεννήθηκε το 2009, το σημαντικότερο είναι η ίδια η πράξη της συμμετοχής. Γνωρίζει ότι η ψήφος του από μόνη της δεν πρόκειται να ανατρέψει τα δεδομένα. Αυτό, όμως, δεν την κάνει για εκείνον ασήμαντη. «Ξέρω πως με τη δική μου ψήφο δεν πρόκειται να αλλάξω πολλά. Ωστόσο, ψηφίζοντας νιώθω πως συνεισφέρω στη χώρα που ζω και βοηθάω να περάσει η άποψή μου». Ακόμη και στην περίπτωση που κανένα κόμμα δεν τον εκφράζει απόλυτα, δηλώνει ότι θα επέλεγε αυτό που βρίσκεται πιο κοντά στις πεποιθήσεις του. Για εκείνον, η αποχή δεν είναι απάντηση.
Σε αντίθεση δε με τον Γιώργο και τη Νάγια, αναγνωρίζει πολύ πιο έντονα τον ρόλο που μπορεί να παίξουν οι άνθρωποι γύρω του αλλά και το ψηφιακό περιβάλλον. «Προφανώς η απόφαση που θα πάρω εγώ ή κάποιος άλλος που είναι στην ίδια θέση με εμένα δεν είναι κάτι που δημιουργείται από μόνο του, αλλά χτίζεται από την επιρροή των συναναστροφών μου και ειδικά στις μέρες μας από τα social media».
Εχει επηρεαστεί, όπως παραδέχεται, από τους συνομηλίκους του και την οικογένειά του, ακόμη και σε ζητήματα στα οποία διαφωνεί κάθετα μαζί τους. Και εδώ βρίσκεται για εκείνον το «κλειδί»: η έκθεση σε διαφορετικές απόψεις. «Πιστεύω πως ο μόνος τρόπος για να αναπτύξει κάποιος μια πολύπλευρη άποψη είναι να ακούσει κάθε πλευρά και να δει αντικειμενικά ποια είναι η σωστή».
Τέλος, η Ρωξάνα Τσ. (2010) αντιμετωπίζει την πρώτη της ψήφο ως έναν τρόπο να αποκτήσει η ίδια φωνή. «Θα ήθελα να πάω στην κάλπη για να μπορέσω να εκφράσω την άποψή μου». Ο καταιγισμός των πληροφοριών από οικογένεια, φίλους, αλλά και social media δεν την αφήνουν ανεπηρέαστη. Απαντώντας σε αυτή τη συνθήκη, βάζει έναν ακόμη παράγοντα στην εξίσωση: την ανάγκη να ελέγχει την πληροφορία. «Η οικογένεια και οι φίλοι μπορούν να επηρεάσουν την απόφασή μου με τις συζητήσεις, όπως και τα social. Γι’ αυτό πρέπει να ελέγχω τις πληροφορίες που βλέπω». Για τη ίδια, πάντως, υπάρχει κάτι ακόμη που μοιάζει να έχει ήδη ξεκαθαρίσει: η ατομική ψήφος έχει σημασία. «Πιστεύω ότι η ψήφος του κάθε πολίτη μπορεί να επηρεάσει το εκλογικό αποτέλεσμα».
Πηγή: tanea.gr
