Της Ελευθερίας Κούρταλη
Η παγκόσμια ανάπτυξη αντέχει παρά το σοκ των τιμών της ενέργειας, ωστόσο τα πραγματικά επιτόκια αυξάνονται και αυτό ενέχει πολλαπλούς κινδύνους, προειδοποιεί η Fitch Ratings, ακολουθώντας το “καμπανάκι” που χτύπησαν ΟΟΣΑ και ΔΝΤ για την εκτόξευση του κόστους δανεισμού και της εξυπηρέτησής του χρέους. Έπειτα από μία παύση λίγων ημέρων, οι πιέσεις στα κρατικά ομόλογα επέστρεψαν ωθώντας σε ένα πολυετή υψηλά τις αποδόσεις σε Γαλλία, Γερμανία και ΗΠΑ, μεταξύ άλλων.
Όπως έχει επισημάνει η Fitch, η εκτόξευση των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων επιτείνει τις δημοσιονομικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν πολλά κράτη. Η μετακύλιση των υψηλότερων αποδόσεων στο πραγματικό κόστος χρηματοδότησης είναι συνήθως σταδιακή, ωστόσο τα υψηλά επίπεδα χρέους ενδέχεται να καταστήσουν τις αγορές πιο ευαίσθητες στην αβεβαιότητα σχετικά με τη δημοσιονομική και τη νομισματική πολιτική, εις βάρος της πιστοληπτικής ικανότητας των κρατών.
Ειδικότερα, όπως σημειώνει ο οίκος, οι προοπτικές της παγκόσμιας νομισματικής πολιτικής έχουν μεταβληθεί σημαντικά. Ο πρόεδρος της Fed, Κέβιν Γουόρς, εγκαινίασε μια πιο αυστηρή (“hawkish”) στάση, η Τράπεζα της Ιαπωνίας επιτάχυνε τη σύσφιξη της πολιτικής της και η ΕΚΤ οδήγησε τα επιτόκια σε ελαφρώς περιοριστικά επίπεδα, προκειμένου να περιορίσει τον κίνδυνο επιδράσεων δεύτερου γύρου από την παρατεταμένη –πέραν των προβλέψεων– μεταβλητότητα των παγκόσμιων τιμών ενέργειας.
“Έχουμε διαπιστώσει μια σημαντική μεταβολή στις προοπτικές για τα πραγματικά επιτόκια πολιτικής κατά την επόμενη διετία, καθώς ένας πρόεδρος με πιο αυστηρή νομισματική στάση ανέλαβε τα ηνία της Fed και οι κεντρικές τράπεζες διεθνώς καταβάλλουν προσπάθειες να διασφαλίσουν ότι δεν θα υπάρξουν επιδράσεις ‘δεύτερου γύρου’ –προερχόμενες από τις απότομες αυξήσεις του κόστους εισροών– παρόμοιες με εκείνες που εκδηλώθηκαν μετά την πανδημία”, τονίζει ο Μπράιαν Κόλτον, επικεφαλής οικονομολόγος του οίκου αξιολόγησης.
Η Fitch αναμένει ότι η Fed θα αυξήσει εκ νέου τα επιτόκια τον Δεκέμβριο και θα τα διατηρήσει στο 4,25% το επόμενο έτος. Αυτό θα σήμαινε ότι τα επιτόκια στα τέλη του 2027 θα είναι κατά 125 μονάδες βάσης υψηλότερα σε σχέση με ότι είχε προβλέψει αρχικά ο οίκος.
Αναμένει επίσης ότι η ΕΚΤ θα αυξήσει τα επιτόκια άλλη μία φορά, τον Οκτώβριο, αλλά – δεδομένου του χαμηλού κινδύνου εμφάνισης δευτερογενών επιδράσεων – εκτιμά ότι οι φετινές αυξήσεις επιτοκίων θα αντιστραφούν το επόμενο έτος, καθώς οι τιμές του πετρελαίου αναμένεται να υποχωρήσουν στα 70 δολάρια ανά βαρέλι, σύμφωνα με το βασικό του σενάριο.
Η προοπτική υψηλότερων πραγματικών επιτοκίων πολιτικής κατά την επόμενη διετία αποτέλεσε βασικό παράγοντα της ανόδου των παγκόσμιων αποδόσεων των ομολόγων. Ωστόσο, ενδέχεται να διαδραμάτισαν ρόλο και παράγοντες προσφοράς και ζήτησης, σημειώνει η Fitch.
Οι παγκόσμιες αποδόσεις των ομολόγων συνεχίζουν να αυξάνονται από τον Ιούνιο, με την απόδοση του 10ετούς αμερικανικού κρατικού ομολόγου να έχει καταγράψει άνοδο 80 μονάδων βάσης από τις αρχές του έτους, ξεπερνώντας το 5% τον Σεπτέμβριο. Η άνοδος των αποδόσεων παρατηρήθηκε σε όλο το φάσμα των λήξεων και είχε παγκόσμιο χαρακτήρα, ενώ —τουλάχιστον στις ΗΠΑ— αντανακλούσε κυρίως τα υψηλότερα πραγματικά επιτόκια, δεδομένου ότι οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό μεσοπρόθεσμου και μακροπρόθεσμου ορίζοντα (οι οποίες προκύπτουν από ομόλογα συνδεδεμένα με τον πληθωρισμό) παρέμειναν σταθερές.
Η Fitch τονίζει πως οι αποδόσεις άρχισαν να αυξάνονται μετά την εκδήλωση της σύγκρουσης ΗΠΑ-Ιράν. Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου ώθησε τις χρηματοπιστωτικές αγορές να επανεκτιμήσουν τις βραχυπρόθεσμες έως μεσοπρόθεσμες προοπτικές για τα επιτόκια πολιτικής της Fed, της ΕΚΤ και της Τράπεζας της Αγγλίας (BoE), με τις αποδόσεις των διετών swaps να σημειώνουν ταχεία άνοδο.
Οι κεντρικές τράπεζες εξέφρασαν άμεσα την ανησυχία τους ότι η απότομη αύξηση των τιμών του πετρελαίου θα μπορούσε να προκαλέσει δευτερογενείς επιπτώσεις– πέραν του αρχικού σοκ στο κόστος των εισροών – και ότι οι αποφάσεις νομισματικής πολιτικής θα έπρεπε να λαμβάνουν υπόψη την ανάγκη θωράκισης έναντι αυτού του κινδύνου. Η αντίδραση αυτή πιθανότατα αντανακλούσε την απρόσμενη ισχύ και την επιμονή του πληθωρισμού μετά την πανδημία, σημειώνει ο οίκος.
Οι αυξήσεις των επιτοκίων από την ΕΚΤ τον Ιούνιο και τον Σεπτέμβριο εστίασαν ιδιαίτερα στον περιορισμό των κινδύνων για δευτερογενείς επιπτώσεις. Οι προσδοκίες για υψηλότερα πραγματικά επιτόκια πολιτικής εδραιώθηκαν κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, λόγω της ομιλίας του Γουόρς στο Jackson Hole (η οποία προμήνυε την αύξηση των επιτοκίων του Σεπτεμβρίου) και της νέας ανόδου των τιμών του πετρελαίου.
Ωστόσο, ορισμένες πτυχές του sell-off στην αγορά ομολόγων υποδηλώνουν ότι ευρύτεροι παράγοντες προσφοράς και ζήτησης ενδέχεται επίσης να συνέβαλαν στην άνοδο των πραγματικών επιτοκίων, πέρα από τη μεταβολή των προοπτικών για τα πραγματικά επιτόκια πολιτικής βραχυπρόθεσμου και μεσοπρόθεσμου ορίζοντα. Οι αποδόσεις έχουν αυξηθεί σε όλο το μήκος της καμπύλης.
Παρόλο που παρατηρήθηκε ένα ήπιο bear flattening –καθώς οι αποδόσεις των διετών τίτλων αυξήθηκαν με τον ταχύτερο ρυθμό– η διαφορά μεταξύ των αποδόσεων των αμερικανικών ομολόγων διετούς και δεκαετούς διάρκειας δεν έχει μεταβληθεί σημαντικά. Επιπλέον, έχουν αυξηθεί και ορισμένοι δείκτες του αμερικανικού “ασφαλίστρου διάρκειας” (term premium) –δηλαδή της πρόσθετης απόδοσης που απαιτούν οι επενδυτές για να διακρατούν ομόλογα μεγαλύτερης διάρκειας, σημειώνει η Fitch.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, τα κράτη με ασθενέστερα δημόσια οικονομικά έχουν γενικά υποαποδώσει σε σχέση με την ευρύτερη αγορά, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι επενδυτές ανησυχούν για το βάρος της μελλοντικής προσφοράς κρατικών ομολόγων, καθώς τα δημοσιονομικά ελλείμματα παραμένουν μεγάλα, προειδοποιεί η Fitch. Αν και οι δείκτες χρέους προς ΑΕΠ αποτυπώνουν το μέγεθος των βαρών του δημόσιου χρέους, το κόστος εξυπηρέτησης αυτού του χρέους σε σχέση με τα κρατικά έσοδα αποτελεί το πιο άμεσο σημείο δημοσιονομικής πίεσης.
Το μαζικό sell-off των κρατικών ομολόγων συνέπεσε επίσης με την αύξηση της έκδοσης εταιρικών ομολόγων επενδυτικής βαθμίδας στις ΗΠΑ φέτος, καθώς οι hyperscalers (τεχνολογικοί κολοσσοί που λειτουργούν και διαχειρίζονται κέντρα δεδομένων) έχουν αυξήσει τον δανεισμό στην αγορά για να χρηματοδοτήσουν σχέδια κεφαλαιουχικών δαπανών τεχνητής νοημοσύνης. Αυτές οι εταιρείες έχουν υψηλή αξιολόγηση, και ανταγωνίζονται στις αγορές τις κυβερνήσεις που βγαίνουν επίσης να δανειστούν, και φυσικά τις κερδίζουν. Ο “παραγκωνισμός” αυτός δεν αποτελούσε πρόβλημα από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση – μάλιστα, η ανησυχία μέχρι πριν από λίγα χρόνια ήταν η έλλειψη ασφαλών περιουσιακών στοιχείων – αλλά τώρα έχει εισέλθει στην αφήγηση της αγοράς, τονίζει η Fitch.
Ο οίκος εκτιμά ότι οι αποδόσεις θα υποχωρήσουν από τα τρέχοντα επίπεδα εάν εξομαλυνθεί το σοκ στις τιμές του πετρελαίου. Πάντως αναθεωρεί προς τα πάνω την πρόβλεψή του για την απόδοση του 10ετούς αμερικανικού κρατικού ομολόγου στο 4,8% για το 2026 και το 2027 – επίπεδα που είχαν καταγραφεί τελευταία φορά πριν από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση.
Πηγή: capital.gr
