Δώδεκα άνθρωποι φιλοξενούνται σήμερα στον Ξενώνα Μεταβατικής Φιλοξενίας Αστέγων του Δήμου Βόλου, με τρεις από αυτούς να έχουν συμπληρώσει το 67ο έτος της ηλικίας τους. Η εικόνα αυτή αναδεικνύει ένα ευρύτερο ζήτημα που βρίσκεται πλέον στην καθημερινότητα των κοινωνικών υπηρεσιών: την αστεγία και τη στεγαστική επισφάλεια στην τρίτη ηλικία.
Το θέμα έρχεται στο προσκήνιο με αφορμή την ημερίδα «Γηράσκω… Ασφαλώς», που διοργανώνει την Παρασκευή ο Ξενώνας Μεταβατικής Φιλοξενίας Αστέγων του Δήμου Βόλου. Στόχος της διοργάνωσης είναι να ανοίξει η συζήτηση όχι μόνο για τους ανθρώπους που βρίσκονται στον δρόμο, αλλά και για εκείνους που διαθέτουν κατοικία χωρίς όμως να μπορούν να εξασφαλίσουν αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης.
Η πραγματικότητα που περιγράφουν στην ΕΡΤ Βόλου, η αντιδήμαρχος Κοινωνικής Μέριμνας – Αλληλεγγύης – Ισότητας και Διαχείρισης Κοινωνικών Κέντρων του Δήμου Βόλου, Παρασκευή Στάθη – Αναγνώστου και η συντονίστρια και κοινωνική λειτουργός του Ξενώνα, Βησσαρία Θεοδωροπούλου είναι σαφής: η αστεγία δεν είναι πάντα ορατή και η απώλεια της στέγης δεν αποτελεί απαραίτητα την αρχή, αλλά συχνά το αποτέλεσμα μιας μακράς πορείας οικονομικού και κοινωνικού αποκλεισμού.
Έξι μήνες η φιλοξενία
Οπως τόνισε η κ. Θεοδωροπούλου, ο Ξενώνας Μεταβατικής Φιλοξενίας Αστέγων λειτουργεί στον Βόλο από το 2012 και απευθύνεται σε ανθρώπους ηλικίας από 18 έως 67 ετών που αντιμετωπίζουν πρόβλημα στέγασης. Σήμερα φιλοξενεί 12 ανθρώπους, ενώ η δυναμικότητα της δομής είναι μεγαλύτερη. Η φιλοξενία έχει μεταβατικό χαρακτήρα και διαρκεί αρχικά έξι μήνες.
Εφόσον διαπιστωθεί ότι ο φιλοξενούμενος χρειάζεται περισσότερο χρόνο υποστήριξης, μπορεί να δοθεί παράταση για ακόμη έξι μήνες, με ανώτατο συνολικό διάστημα τον έναν χρόνο. Στόχος είναι να δοθεί στον άνθρωπο ο απαραίτητος χρόνος για να σταθεροποιήσει τη ζωή του, να λάβει κοινωνική και συμβουλευτική υποστήριξη και, όπου είναι δυνατόν, να προχωρήσει σε εργασιακή επανένταξη.
Η ίδια η λειτουργία της δομής, ωστόσο, δείχνει ότι το ζήτημα είναι πολύ μεγαλύτερο από τον αριθμό των ανθρώπων που βρίσκονται σήμερα σε ένα κρεβάτι του Ξενώνα.
Η αστεγία δεν σημαίνει απαραίτητα δρόμος
«Άστεγος δεν είναι μόνο αυτός που βρίσκεται στον δρόμο», ανέφερε στην ΕΡΤ Βόλου η αντιδήμαρχος, Παρασκευή Αναγνώστου. Ένας άνθρωπος μπορεί να έχει κατοικία, αλλά να μην έχει ρεύμα, νερό ή θέρμανση. Μπορεί να έχει ένα σπίτι, αλλά το εισόδημά του να μην επαρκεί για να το διατηρήσει σε συνθήκες στοιχειώδους αξιοπρέπειας.
Το πρόβλημα – τονίζει η ίδια – γίνεται εντονότερο στην τρίτη ηλικία, όταν η απώλεια εισοδήματος, η χαμηλή σύνταξη, η απουσία οικογενειακού δικτύου και η δυσκολία πρόσβασης στις υπηρεσίες συνδυάζονται. Για τις κοινωνικές υπηρεσίες, επομένως, η έννοια της αστεγίας δεν εξαντλείται στην απουσία μιας κατοικίας. Περιλαμβάνει και την αδυναμία ενός ανθρώπου να έχει πραγματικά ασφαλή και αξιοπρεπή στέγαση.
Από σπίτι σε σπίτι χωρίς μόνιμη στέγη
Μια από τις λιγότερο ορατές μορφές αστεγίας είναι αυτή της προσωρινής φιλοξενίας. Όπως εξηγεί η κοινωνική λειτουργός και συντονίστρια του Ξενώνα, Βησσαρία Θεοδωροπούλου, ένας άνθρωπος μπορεί να χάσει την εργασία και την κατοικία του και στη συνέχεια να μετακινείται από σπίτι σε σπίτι, φιλοξενούμενος κάθε φορά για ένα διάστημα από φίλους ή συγγενείς. Δεν βρίσκεται στον δρόμο. Δεν έχει όμως ούτε σταθερή κατοικία. Αυτές οι περιπτώσεις, όπως επισημαίνει, συχνά δεν αναγνωρίζονται από την κοινωνία ως μορφές αστεγίας, γεγονός που καθιστά δυσκολότερη την έγκαιρη παρέμβαση.
Ποιοι φτάνουν στον Ξενώνα
Συμφωνα με την κ. Θεοδωροπούλου, το προφίλ των ανθρώπων που έχουν περάσει από τη δομή δεν είναι ενιαίο. Υπάρχουν άνθρωποι μορφωμένοι, με επαγγελματική και κοινωνική διαδρομή, οι οποίοι κάποια στιγμή βρέθηκαν αντιμέτωποι με συνθήκες που δεν μπορούσαν πλέον να διαχειριστούν.
Προβλήματα ψυχικής υγείας, οικογενειακή απομόνωση, κοινωνικός αποκλεισμός και οικονομικές δυσκολίες είναι μεταξύ των παραγόντων που μπορεί να οδηγήσουν στη στεγαστική επισφάλεια. Η αστεγία, επομένως, δεν αποτελεί πάντα μια ξαφνική κατάσταση. Μπορεί να είναι το τελευταίο στάδιο μιας διαδικασίας κατά την οποία ένας άνθρωπος χάνει σταδιακά τα στηρίγματά του.
Το ηλικιακό όριο των 67 ετών αναδεικνύει ένα κενό
Το γεγονός ότι τρεις από τους σημερινούς φιλοξενούμενους του Ξενώνα Μεταβατικής Φιλοξενίας Αστέγων του Δήμου Βόλου είναι 67 ετών φέρνει στο προσκήνιο και το ζήτημα του τι συμβαίνει μετά το συγκεκριμένο ηλικιακό όριο.
“Ο Ξενώνας είναι σχεδιασμένος ως μεταβατική δομή, με σημαντικό στόχο την εργασιακή επανένταξη. Για έναν άνθρωπο μεγαλύτερης ηλικίας, όμως, η εργασία δεν μπορεί να αποτελεί πάντα το επόμενο βήμα” τονίζει η κ. Αναγνώστου, θέτοντας την ανάγκη να εξεταστεί ένα ευρύτερο πλαίσιο προστασίας για ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας που βρίσκονται σε στεγαστική επισφάλεια, ακόμη και όταν δεν χαρακτηρίζονται τυπικά ως άστεγοι.
Η δυσκολία πρόσβασης στις υπηρεσίες είναι ένα ακόμη ζήτημα. Η ψηφιοποίηση της καθημερινότητας μπορεί να αποτελεί σημαντικό εμπόδιο για ηλικιωμένους που δεν έχουν την απαραίτητη εξοικείωση ή δεν διαθέτουν κάποιον άνθρωπο να τους βοηθήσει.
Όσο περνούν τα χρόνια, τόσο δυσκολεύει η επιστροφή
Η παρατεταμένη αστεγία δεν επηρεάζει μόνο τη στέγαση. Επηρεάζει την εργασία, τις κοινωνικές σχέσεις και την καθημερινή επαφή με τις υπηρεσίες. Όπως εξηγεί η κ. Θεοδωροπούλου, όσο περισσότερο ένας άνθρωπος βρίσκεται σε κατάσταση αστεγίας, τόσο δυσκολότερη γίνεται η επιστροφή του σε μια σταθερή ζωή. Ακόμη δε, και η άρνηση βοήθειας χρειάζεται – όπως λέει – να αντιμετωπίζεται με προσοχή. “Ένας άνθρωπος που έχει μείνει για χρόνια εκτός κοινωνικού και θεσμικού πλαισίου μπορεί να μην είναι πλέον σε θέση να αναζητήσει μόνος του βοήθεια. Γι’ αυτό οι άνθρωποι της δομής μιλαμε για την ανάγκη πρόληψης και έγκαιρης παρέμβασης, πριν η στεγαστική δυσκολία εξελιχθεί σε χρόνια αστεγία” αναφέρει η κ. Θεοδωροπούλου.
«Να κοιτάξουμε λίγο καλύτερα τη γειτονιά μας»
Η ίδια, επισημαίνει πως σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση του προβλήματος μπορούν να διαδραματίσουν και οι πολίτες. Γιατί οι κοινωνικές υπηρεσίες δέχονται ενημερώσεις για ανθρώπους που βρίσκονται στον δρόμο, το ζητούμενο, ωστόσο, είναι να εντοπίζονται και οι λιγότερο εμφανείς περιπτώσεις: Ο ηλικιωμένος που ζει χωρίς θέρμανση, ο άνθρωπος που δεν μπορεί να πληρώσει το ρεύμα, εκείνος που φιλοξενείται προσωρινά από γνωστούς επειδή έχασε το σπίτι του.
www.ertnews.gr
Πηγή: ertnews.gr
