Καθώς οι ηγέτες των χωρών-μελών των BRICS έπαιρναν θέσεις στην εξέδρα μπροστά από το συνεδριακό κέντρο Μπαράτ Μαντάπαμ στο Νέο Δελχί για την ομαδική φωτογραφία της 18ης συνόδου κορυφής, υπήρχε μια σχετική αμηχανία και ένα εμφανές κενό ανάμεσά τους.
Ο Ινδός πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι, που στεκόταν στο κέντρο ως προεδρεύων της συνόδου, τους ζήτησε να έρθουν πιο κοντά.
Τράβηξε με μια απότομη κίνηση κοντά του τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, που στεκόταν δίπλα του και ταυτόχρονα άρπαξε το χέρι του Κινέζου προέδρου Σι Τζινπίνγκ, που ήταν στο άλλο του πλευρό.
Όμως δεν κατάφερε να πείσει όλους να υιοθετήσουν αυτή τη συμβολική χειρονομία εγγύτητας και ενότητας.
Μια αντίστοιχη εικόνα κρύβει και η «Διακήρυξη του Νέου Δελχί».
Το έγγραφο των 45 σελίδων και 140 σημείων, που εγκρίθηκε από την πρώτη ημέρα κιόλας της διήμερης συνόδου του Σαββατοκύριακου, αποτελεί το εκτενέστερο κοινό ανακοινωθέν στα χρονικά του μπλοκ.
Εστιάζει στην ενίσχυση του Παγκόσμιου Νότου, στη μεταρρύθμιση διεθνών οργανισμών όπως ο ΟΗΕ και το ΔΝΤ, και στη χρήση τοπικών νομισμάτων για το διμερές εμπόριο.
Αν και εγκρίθηκε ομόφωνα, το τελικό κείμενο της συνόδου των BRICS αντανακλά έντονες εσωτερικές διαφωνίες, διπλωματικούς συμβιβασμούς και αποφυγή ζητημάτων που διχάζουν.
Με το Ιράν, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία να βρίσκονται σε διαφορετικές πλευρές της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, τα κράτη αρκέστηκαν να ζητήσουν «μέγιστη δυνατή αυτοσυγκράτηση» και να εκφράσουν «βαθιά ανησυχία» για τις επιθέσεις σε πολιτικές υποδομές.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν μνημονεύεται καν.
Χωρίς να κατονομάσουν τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ή την ΕΕ, οι χώρες BRICS επέκριναν τους τιμωρητικούς δασμούς και άλλα «μονομερή καταναγκαστικά μέτρα που παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο και τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών».
Ο στόχος δημιουργίας ενός κοινού νομίσματος, εν τω μεταξύ, μπήκε στο «συρτάρι».
Διευρυνόμενο μπλοκ, αντικρουόμενες απόψεις
Υποστηρικτές και αντίπαλοι του μπλοκ των BRICS το παρουσιάζουν ως αντιδυτικό.
Ωστόσο, στη σύνοδο κορυφής στο Νέο Δελχί, ο Ινδός πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι υπογράμμισε ότι η πολυμερής αυτή ομάδα αναδυόμενων οικονομιών δεν στρέφεται εναντίον κανενός.
Δεν έχουν όλοι οι συμμετέχοντες την ίδια γνώμη.
Το μόνο σίγουρο είναι ότι ούτε οι BRICS είναι σήμερα ίδιοι σε σχέση με την ίδρυσή τους προ 20ετίας, αλλά ούτε και ο κόσμος.
Από το 2006 και τις τέσσερις ιδρύτριες χώρες (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα), στο μπλοκ προστέθηκε λίγα χρόνια μετά η Νότια Αφρική, με γεωγραφική εκπροσώπηση του μπλοκ στην αφρικανική ήπειρο.
Από τα μέσα της περασμένης δεκαετίας, άρχισαν να εμφανίζονται τα πρώτα απτά δείγματα αμφισβήτησης της κυριαρχίας του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, με την ίδρυση της Νέας Αναπτυξιακής Τράπεζας (NDB) των BRICS για τη χρηματοδότηση έργων υποδομής, με διαφορετικούς όρους από αυτούς της Δύσης.
Μέσα στην τελευταία διετία, το μπλοκ διευρύνθηκε με την εισδοχή της Αιγύπτου, της Αιθιοπίας, του Ιράν, των ΗΑΕ και της Ινδονησίας.
Στη 18η Σύνοδο Κορυφής στο Νέο Δελχί, η ινδική προεδρία ανέφερε τη συμμετοχή 11 πλήρων μελών -παρότι η Σαουδική Αραβία εξακολουθεί να αξιολογεί την επίσημη ένταξή της- καθώς και 10 χωρών εταίρων από τέσσερις ηπείρους.
Ωστόσο, η διεύρυνση δημιούργησε μια περίπλοκη «γεωμετρία» συμφερόντων, σε έναν μεταβαλλόμενο κόσμο.
Η Ρωσία και το Ιράν -οι χώρες με τις περισσότερες κυρώσεις στην ομάδα- πιέζουν για μια πιο σκληρή στάση απέναντι στη Δύση.
Η Κίνα, σε κλιμακούμενο ανταγωνισμό με τις ΗΠΑ, βλέπει τους BRICS ως γεωπολιτικό φορέα ενός εναλλακτικού οράματος για μια παγκόσμια πολυπολική τάξη.
Η Βραζιλία και η Ινδία (που επιδιώκουν μόνιμες θέσεις στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ) βλέπουν τη Δύση ως εταίρο και τους BRICS περισσότερο ως φόρουμ οικονομικο-πολιτικής συνεργασίας.
Άποψη που συμμερίζονται τα περισσότερα νέα μέλη του μπλοκ.
«Πηγαδάκι» με χαμόγελα μεταξύ του Ινδού πρωθυπουργού Ναρέντρα Μόντι και των προέδρων Κίνας και Ρωσίας, Σι Τζινπίνγκ και Βλαντίμιρ Πούτιν, στη σύνοδο κορυφής των BRICS, στο Νέο Δελχί της Ινδίας, στις 12-13 Σεπτεμβρίου (India’s Press Information Bureau/Handout via REUTERS)
Η επόμενη φάση των BRICS
Ειδικά με τον πόλεμο στο Ιράν, οι ισορροπίες στους κόλπους των BRICS+ έχουν γίνει ακόμη πιο περίπλοκες, όπως συμβαίνει αντίστοιχα στη Δύση.
Η σύνοδος κορυφής στο Νέο Δελχί κατέδειξε για άλλη μια φορά ότι, ενώ η επιρροή τους έχει αυξηθεί με την προσθήκη νέων μελών, η διατήρηση της συνοχής τους είναι κοπιώδης.
Προς επίρρωση ήρθε η συνάντηση, στο περιθώριο της συνόδου, του Ινδού πρωθυπουργού Μόντι και του Κινέζου προέδρου Σι, η πρώτη των δύο ηγετών σε ινδικό έδαφος εδώ και επτά χρόνια.
Σηματοδότησε την προσπάθεια αποκατάστασης των διμερών σχέσεων ανάμεσα στους δύο ασιατικούς οικονομικούς γίγαντες, πυρηνικές δυνάμεις και ανταγωνίστριες χώρες για την ηγεσία στον Παγκόσμιο Νότο -μια βασική δομική αδυναμία των BRICS.
Αν και αποτέλεσε σαφές μήνυμα προς την Ουάσιγκτον, οι σινοϊνδικές διαφορές -από τα σύνορα και τη στρατηγική σχέση της Κίνας με το Πακιστάν, μέχρι το εμπόριο- παραμένουν.
Οι πρόεδροι της Ρωσίας και του Ιράν, εν τω μεταξύ, είχαν άλλη μια ευκαιρία να δείξουν ότι διατηρούν ισχυρούς διπλωματικούς δεσμούς με χώρες εκτός Δύσης.
Το Κρεμλίνο ανακοίνωσε ότι οι Σι και Μόντι είπαν στον Πούτιν ότι είναι έτοιμοι να βοηθήσουν για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, ενώ ο Μασούντ Πεζεσκιάν είχε συνομιλίες με τον διάδοχο του θρόνου του Άμπου Ντάμπι, Σεΐχη Χαλίντ μπιν Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ Αλ Ναχαγιάν.
Αλλά αυτός που έδειχνε να αποκομίζει κέρδη από τη σύνοδο στο Νέο Δελχί δεν ήταν άλλος από τον Κινέζο πρόεδρο, ενώ επίκειται η προγραμματισμένη, κρίσιμη συνάντησή του με τον Ντόναλντ Τραμπ, στον Λευκό Οίκο, στις 24 Σεπτεμβρίου.
Στο τελικό κείμενο της συνόδου κορυφής των BRICS αναγνωρίζεται ρητά η απόφαση της Κίνας να επεκτείνει την εφαρμογή μηδενικών δασμών σε περισσότερες από 50 αφρικανικές χώρες.
O δε Σι παρουσίασε πρωτοβουλίες για δημιουργία Ζώνης Ανοιχτού Κώδικα Τεχνητής Νοημοσύνης και Ειδικής Οικονομικής Ζώνης στο πλαίσιο των BRICS, ενόψει και κινεζικής προεδρίας στο μπλοκ το 2027.
Πηγή: in.gr
