*Του Πρέσβη Ελτσίν Αμιρμπάγιοφ, Εκπροσώπου του Προέδρου της Δημοκρατίας του Αζερμπαϊτζάν για Ειδικές Αποστολές
Λίγο περισσότερο από έναν χρόνο πριν, το Αζερμπαϊτζάν και η Αρμενία έκαναν ένα ιστορικό βήμα στην Ουάσιγκτον. Μονογράφοντας το κείμενο της συμφωνίας ειρήνης και υπογράφοντας την Κοινή Διακήρυξη της Ουάσιγκτον, οι ηγεσίες και των δύο χωρών διατύπωσαν ένα όραμα για ένα μέλλον που δεν θα δεσμεύεται πλέον από τις συγκρούσεις του παρελθόντος. Ελπίζουμε ότι πολύ σύντομα το εναπομείναν εμπόδιο θα απομακρυνθεί, ώστε να μπορέσουν τα μέρη να υπογράψουν τη συμφωνία ειρήνης και να κωδικοποιήσουν την ειρήνη.
Έκτοτε, η περιοχή μας ζει σε συνθήκες de facto ειρήνης: οι στρατιωτικές κλιμακώσεις έχουν σταματήσει, ο διάλογος συνεχίζεται, οι εμπορικές αλληλεπιδράσεις έχουν ξεκινήσει και τα έργα περιφερειακής συνδεσιμότητας προχωρούν.
Ωστόσο, παραμένει μια θεμελιώδης πρόκληση. Παρόλο που οι πυροβολισμοί έχουν σταματήσει, οι νάρκες ξηράς παραμένουν.
Η ειρήνη δεν μπορεί να θεωρηθεί ολοκληρωμένη όσο οι φυσικές συνέπειες του πολέμου συνεχίζουν να απειλούν ζωές, να μπλοκάρουν την οικονομική δραστηριότητα και να καθυστερούν την επιστροφή των εκτοπισμένων πληθυσμών. Η ειρήνη δεν δημιουργείται μόνο με πολιτικές υπογραφές· πρέπει να γίνει ορατή και βιώσιμη στο πεδίο. Στο Αζερμπαϊτζάν, ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια σε αυτή την ορατότητα βρίσκεται μόλις κάτω από το έδαφος.
Από το τέλος του πολέμου του 2020, 437 άνθρωποι στο Αζερμπαϊτζάν έχουν σκοτωθεί ή τραυματιστεί από νάρκες ξηράς. Κάθε θύμα δεν είναι μόνο μια ατομική ανθρώπινη τραγωδία, αλλά και ένα ψυχολογικό πλήγμα για τις κοινότητες και μια διαρκής υπενθύμιση ότι η κληρονομιά του πολέμου δεν έχει αφεθεί εντελώς πίσω μας.
Αυτό δεν είναι ένα μικρό, απομονωμένο πρόβλημα. Πάνω από το 13% της επικράτειας του Αζερμπαϊτζάν έχει μολυνθεί από νάρκες και ανέκρηκτα πυρομαχικά. Σχεδόν έξι χρόνια μετά τη λήξη του πολέμου, το 75% αυτής της μολυσμένης γης παραμένει ανεκκαθάριστο. Καθώς το Αζερμπαϊτζάν αναλαμβάνει μία από τις μεγαλύτερες προσπάθειες μετα-συγκρουσιακής ανασυγκρότησης στην περιοχή —ανακατασκευάζοντας πόλεις, δρόμους, σχολεία και νοσοκομεία— βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια απλή αλήθεια: δεν μπορείς να αναδιοργανώσεις μια κοινότητα αν δεν καθαρίσεις πρώτα με ασφάλεια το έδαφος κάτω από αυτήν.
Για τον λόγο αυτό, η ανθρωπιστική αποναρκοθέτηση δεν αποτελεί πλέον απλώς ένα ανθρωπιστικό ζήτημα· είναι ένας ζωτικός πυλώνας για την οικοδόμηση της ειρήνης και την περιφερειακή ανάκαμψη.
Σήμερα, περίπου το 95% της χρηματοδότησης για τη δράση κατά των ναρκών προέρχεται απευθείας από τον κρατικό προϋπολογισμό του Αζερμπαϊτζάν, με τη διεθνή υποστήριξη να αντιπροσωπεύει μόλις το 5%. Για να μετατραπεί η δράση κατά των ναρκών από κατάλοιπο του πολέμου σε εργαλείο διαρκούς ειρήνης, η ισορροπία αυτή πρέπει να αλλάξει μέσω μιας ισχυρότερης διεθνούς εταιρικής σχέσης σε τέσσερις βασικούς τομείς:
• Ένταξη της δράσης κατά των ναρκών στην ατζέντα της ειρήνης: Όταν συζητάμε για τη σταθερότητα στον Νότιο Καύκασο, η εκκαθάριση των υλικών καταλοίπων του πολέμου πρέπει να αντιμετωπίζεται, παράλληλα με τα σύνορα και το εμπόριο, ως επένδυση στη βιώσιμη ειρήνη.
• Προβλέψιμη διεθνής χρηματοδότηση: Η μετάβαση πέρα από την προσωρινή ή έκτακτη βοήθεια προς πολυετή πλαίσια χρηματοδότησης επιτρέπει τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, την επένδυση σε εξοπλισμό και την ταχύτερη εκκαθάριση.
• Τεχνολογικές συνεργασίες: Η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης, των drones, των δορυφορικών εικόνων και των προηγμένων χαρτογραφήσεων μπορεί να αυξήσει δραματικά τόσο την ταχύτητα όσο και την ασφάλεια των προσπαθειών αποναρκοθέτησης.
• Οικοδόμηση εμπιστοσύνης: Η απομάκρυνση των καταλοίπων του πολέμου προσφέρει έναν πρακτικό χώρο για ανθρωπιστική συνεργασία που σώζει ζωές και καλλιεργεί την εμπιστοσύνη, ακόμη και όταν οι ευρύτερες πολιτικές συζητήσεις παραμένουν ευαίσθητες.
Μια νάρκη ξηράς έχει σχεδιαστεί για να σταματά την πρόοδο, να κρατά τη γη μη παραγωγική και να διατηρεί τον φόβο. Η αποναρκοθέτηση κάνει ακριβώς το αντίθετο: ανοίγει δρόμους, επανασυνδέει κοινότητες και αποκαθιστά τη φυσιολογική ζωή. Κάθε εκκαθαρισμένο στρέμμα είναι ένα κομμάτι υποδομής ειρήνης.
Το Αζερμπαϊτζάν και η Αρμενία έχουν μια μοναδική ευκαιρία να γυρίσουν σελίδα στον Νότιο Καύκασο. Όμως, για να είναι η ειρήνη βιώσιμη και μη αναστρέψιμη, η επόμενη γενιά πρέπει να κληρονομήσει ένα τοπίο απαλλαγμένο από νάρκες — τόσο στο έδαφος όσο και στο υφιστάμενο πολιτικό και νομικό πλαίσιο. Η ειρήνη πρέπει να είναι κάτι πάνω στο οποίο οι άνθρωποι μπορούν να περπατήσουν, να ζήσουν, να χτίσουν και να το παραδώσουν στα παιδιά τους.
Πηγή: tanea.gr
