Του Χάρη Φλουδόπουλου
Νέο θεσμικό πλαίσιο για την πρόσβαση των data centers στον ηλεκτρικό χώρο ετοιμάζει η κυβέρνηση, επιχειρώντας να προλάβει τη δημιουργία μιας νέας “φούσκας” αιτημάτων σύνδεσης, αντίστοιχης με εκείνη που είχε παρατηρηθεί στο παρελθόν στις ΑΠΕ. Η βασική κατεύθυνση είναι ο διαθέσιμος ηλεκτρικός χώρος να κατευθύνεται κατά προτεραιότητα σε πραγματικές και ώριμες επενδύσεις και να αποφεύγεται η δέσμευση πολύτιμης δυναμικότητας του συστήματος από projects τα οποία βρίσκονται μόνο στα χαρτιά.
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η πρωτοβουλία βρίσκεται ήδη σε προχωρημένο στάδιο επεξεργασίας και στόχος είναι το νέο πλαίσιο να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση μέσα στον Σεπτέμβριο. Η ανάγκη παρέμβασης συνδέεται με τον πολύ μεγάλο αριθμό αιτημάτων που έχουν αρχίσει να υποβάλλονται στους διαχειριστές για νέα data centers, σε μια περίοδο κατά την οποία ανάλογη εικόνα καταγράφεται σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές, εάν το σύνολο των σχεδιαζόμενων επενδύσεων υλοποιούνταν και συνδεόταν στο ηλεκτρικό σύστημα, οι απαιτήσεις σε ισχύ θα ήταν εξαιρετικά μεγάλες. Για τον λόγο αυτό η κυβέρνηση θέλει να παρέμβει εγκαίρως, πριν δεσμευτούν αρκετά GW ηλεκτρικού χώρου, ώστε να δημιουργηθεί ένας μηχανισμός που θα “ξεσκαρτάρει” τα ώριμα projects από τα επενδυτικά σχέδια αμφίβολης πιθανότητας υλοποίησης.
Το “φίλτρο” για τα πραγματικά projects
Κεντρικός άξονας της υπό επεξεργασία ρύθμισης θα είναι, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η απόδειξη της πραγματικής επενδυτικής ωριμότητας. Η λογική είναι να μην μπορεί ένας ενδιαφερόμενος να δεσμεύει, για παράδειγμα, εκατοντάδες MW σε έναν υποσταθμό χωρίς να διαθέτει ένα πραγματικό και προχωρημένο επενδυτικό σχέδιο.
Η κυβέρνηση επιδιώκει με αυτόν τον τρόπο να αποφύγει την επανάληψη προβλημάτων που εμφανίστηκαν στην ανάπτυξη των ΑΠΕ, όταν η συσσώρευση αιτημάτων και αδειών για έργα που τελικά δεν προχωρούσαν περιόρισε τον διαθέσιμο ηλεκτρικό χώρο για επενδύσεις που είχαν μεγαλύτερες πιθανότητες υλοποίησης.
Το πλαίσιο δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί. Κυβερνητικές πηγές αναφέρουν ότι έχουν εξεταστεί διαφορετικά μοντέλα που εφαρμόζονται ή συζητούνται στο εξωτερικό, καθώς η εκρηκτική αύξηση των αναγκών των data centers αποτελεί πλέον πανευρωπαϊκό ζήτημα για τα ηλεκτρικά συστήματα.
Μεταξύ των παραδειγμάτων που έχουν εξεταστεί είναι και το ιδιαίτερα αυστηρό ισπανικό μοντέλο, το οποίο συνδέει την κατανάλωση των data centers όχι μόνο με την ύπαρξη PPAs αλλά και με τον χρονικό συγχρονισμό παραγωγής και κατανάλωσης πράσινης ενέργειας. Ωστόσο, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, μια τόσο αυστηρή προϋπόθεση θεωρείται δύσκολη και ιδιαίτερα δαπανηρή για να εφαρμοστεί αυτούσια στην ελληνική αγορά.
Δημόσια διαβούλευση μέσα στον Σεπτέμβριο
Η τελική αρχιτεκτονική της ρύθμισης θα προκύψει και μέσα από τη διαβούλευση με την αγορά. Η κυβερνητική προσέγγιση είναι να διαμορφωθεί αρχικά ένα επαρκώς επεξεργασμένο πλαίσιο και στη συνέχεια να τεθεί δημόσια σε επενδυτές και ενδιαφερόμενους φορείς.
Στην προετοιμασία έχουν αξιοποιηθεί αναλύσεις από άλλες ευρωπαϊκές αγορές αλλά και σχετικές μελέτες για τις επιπτώσεις των data centers στο ηλεκτρικό σύστημα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται και πρόσφατη μελέτη που εκπονήθηκε για λογαριασμό του ΑΔΜΗΕ.
Το ζητούμενο είναι να δημιουργηθεί ένα μόνιμο και ευέλικτο πλαίσιο και όχι μια αποσπασματική λύση για το σημερινό κύμα επενδυτικού ενδιαφέροντος. Η χωροθέτηση των data centers, οι ανάγκες ηλεκτροδότησης και η διαθεσιμότητα δικτύων αποτελούν δυναμικές παραμέτρους και για αυτό η κυβέρνηση δεν προκρίνει μια λογική που θα υποδεικνύει απλώς συγκεκριμένες περιοχές στις οποίες μπορούν ή δεν μπορούν να εγκατασταθούν οι επενδύσεις.
Το μεγάλο ενδιαφέρον και το project της ΔΕΗ
Οι κυβερνητικές παρεμβάσεις αποκτούν ιδιαίτερη σημασία καθώς το ενδιαφέρον για την εγκατάσταση data centers στην Ελλάδα εμφανίζεται έντονο, ακολουθώντας τη διεθνή έκρηξη επενδύσεων που προκαλούν το cloud και κυρίως η τεχνητή νοημοσύνη. Ταυτόχρονα, οι πολύ υψηλές απαιτήσεις ηλεκτρικής ισχύος μετατρέπουν την πρόσβαση στο δίκτυο και την εξασφάλιση ενέργειας σε καθοριστικούς παράγοντες για την επιλογή του τόπου εγκατάστασης.
Σε αυτό το περιβάλλον ξεχωρίζει το mega data center που σχεδιάζει η ΔΕΗ στη Δυτική Μακεδονία, όπου οι συζητήσεις με κορυφαίους διεθνείς hyperscalers έχουν πλέον ωριμάσει σημαντικά. Η πρώτη φάση του project προβλέπει ισχύ 300 MW, με στόχο να τεθεί σε λειτουργία στα τέλη του 2028. Η ΔΕΗ έχει ήδη προχωρήσει στην προμήθεια βασικού εξοπλισμού, ώστε να διατηρήσει το χρονοδιάγραμμα ανεξάρτητα από τον χρόνο στον οποίο θα ολοκληρωθούν οι εμπορικές διαπραγματεύσεις.
Οι συνομιλίες, μάλιστα, δεν περιορίζονται πλέον στα αρχικά 300 MW αλλά επεκτείνονται στα διαφορετικά σενάρια ανάπτυξης του data center έως το 1 GW. Η πρώτη συμφωνία εκτιμάται ότι θα αφορά την αρχική φάση των 300 MW, ενώ η επέκταση θα αποτελέσει αντικείμενο επόμενης συμφωνίας. Σύμφωνα με όσα έχει γνωστοποιήσει η διοίκηση της ΔΕΗ, το ενδιαφέρον των hyperscalers για την προοπτική επέκτασης έως το 1 GW έχει ενισχυθεί αισθητά.
Πρόκειται για σύνθετες διαπραγματεύσεις, καθώς στο τραπέζι δεν βρίσκεται μόνο η μίσθωση ή αξιοποίηση της υποδομής του data center. Οι συνομιλίες αφορούν ένα ευρύτερο πακέτο συμφωνιών, που περιλαμβάνει μακροχρόνια PPAs για την ενεργειακή τροφοδοσία, συμβάσεις προμήθειας εξοπλισμού και τον συνολικό τεχνικό σχεδιασμό της επένδυσης.
Η ωρίμανση του project της ΔΕΗ στη Δυτική Μακεδονία και το ευρύτερο ενδιαφέρον που καταγράφεται για νέες επενδύσεις επιταχύνουν πλέον και τις κυβερνητικές αποφάσεις. Το στοίχημα είναι διπλό: η Ελλάδα να αξιοποιήσει το ισχυρό επενδυτικό κύμα των data centers, χωρίς όμως να επιτρέψει να δεσμευτεί μαζικά ηλεκτρικός χώρος από projects που δεν διαθέτουν την απαιτούμενη ωριμότητα και τελικά μπορεί να μην κατασκευαστούν ποτέ.
Θα πρέπει να αναφερθεί τέλος ότι τα έργα που προωθεί η ΔΕΗ σχεδιάζεται να είναι behind the meter δηλαδή να ηλεκτροδοτούνται εκτός δικτύου από μονάδες που θα αναπτυχθούν στην περιοχή ειδικά για την τροφοδοσία των data center που θα κατασκευαστούν.
Πηγή: capital.gr
