ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ: 15.05
Του Χάρη Φλουδόπουλου
Έναν οδικό χάρτη παρεμβάσεων σε ολόκληρη την αλυσίδα διαμόρφωσης του λογαριασμού ηλεκτρικού ρεύματος, με στόχο τη μείωση κατά 30% της τελικής τιμής που πληρώνουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις μέσα στην επόμενη τριετία, παρουσίασε η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Όπως ξεκαθαρίστηκε κατά την παρουσίαση από τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου και τον υφυπουργό Νίκο Τσάφο, ο στόχος του 30% δεν αφορά μόνο τη χονδρεμπορική αγορά αλλά την τελική τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής, με σημείο αναφοράς τη μέση τιμή των 237,8 ευρώ/MWh του πρώτου εξαμήνου, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat.
Η κυβερνητική στρατηγική στηρίζεται στην εκτίμηση ότι το κόστος του ηλεκτρισμού δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με επιδοτήσεις όταν οι τιμές ανεβαίνουν. Αντίθετα, επιχειρείται παρέμβαση σε όλα τα επιμέρους κόστη που συνθέτουν τον λογαριασμό: από τη χονδρική και τις ΑΠΕ έως τις ΥΚΩ, τις απώλειες του δικτύου, τις ρευματοκλοπές, τις ληξιπρόθεσμες οφειλές και το κόστος προμήθειας.
Ο πήχης, όπως τόνισε ο κ. Παπασταύρου, τοποθετείται στη μείωση κατά 30% σε ορίζοντα τριετίας, με το ΥΠΕΝ να χαρακτηρίζει το σχέδιο όχι επιδοματικό ή προσωρινό, αλλά ένα πρόγραμμα μόνιμων διαρθρωτικών αλλαγών.
Περισσότερες ΑΠΕ και αποθήκευση
Πρώτος πυλώνας είναι η περαιτέρω διείσδυση των ΑΠΕ, καθώς σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν υπάρχει ήδη σαφής συσχέτιση ανάμεσα στην υψηλή παραγωγή πράσινης ενέργειας και στις χαμηλότερες τιμές στη χονδρεμπορική αγορά.
Συγκεκριμένα, κατά τους τελευταίους οκτώ μήνες, στις περιόδους υψηλής διείσδυσης των ΑΠΕ η μέση χονδρεμπορική τιμή διαμορφώθηκε περίπου στα 73 ευρώ/MWh, κατά 27% χαμηλότερα, ενώ στις περιόδους χαμηλότερης συμμετοχής των ΑΠΕ οι τιμές έφθασαν περίπου στα 127 ευρώ/MWh.
Το “κλειδί” για να μεταφερθεί η φθηνή παραγωγή των μεσημεριανών ωρών στις ακριβές βραδινές ώρες είναι η αποθήκευση. Για τον σκοπό αυτό έχουν διατεθεί 400 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και επιπλέον 200 εκατ. ευρώ μέσω της ρήτρας διαφυγής. Στόχος είναι η εγκατεστημένη ισχύς αποθήκευσης να φθάσει το 1 GW έως το τέλος του 2026 και το 1,5 GW στα μέσα του 2027, με περαιτέρω σημαντική αύξηση τα επόμενα χρόνια.
Διασυνδέσεις και μείωση των ΥΚΩ
Δεύτερο μεγάλο μέτωπο είναι οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις των νησιών, οι οποίες εκτιμάται ότι θα περιορίσουν δραστικά το κόστος των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας.
Σήμερα η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στα μη διασυνδεδεμένα νησιά είναι πολύ ακριβότερη λόγω της χρήσης πετρελαίου και του κόστους των εκπομπών. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, το κόστος μπορεί να φθάνει περίπου στα 300 ευρώ/MWh έναντι 150 ευρώ/MWh στο διασυνδεδεμένο σύστημα, με την πρόσθετη επιβάρυνση να ανέρχεται συνολικά σε περίπου 1,2 δισ. ευρώ και να καλύπτεται μέσω των ΥΚΩ.
Μετά τη διασύνδεση της Κρήτης και των Κυκλάδων ακολουθούν τα Δωδεκάνησα και το Βόρειο Αιγαίο, ενώ το συνολικό πρόγραμμα των διασυνδέσεων υπολογίζεται σε περίπου 7 δισ. ευρώ.
Η εξοικονόμηση αυτή επιτρέπει και την παρέμβαση που έχει ήδη εξαγγελθεί στις ΥΚΩ. Μετά τη μείωση κατά 50% για τη βιομηχανία, ακολουθούν οι οικιακοί καταναλωτές. Στην πρώτη κλίμακα κατανάλωσης, έως τις 1.600 kWh, η χρέωση των ΥΚΩ μειώνεται από 6,9 σε 3,45 ευρώ, ενώ ο κρατικός προϋπολογισμός θα καλύψει με 200 εκατ. ευρώ το έλλειμμα που έχει συσσωρευθεί στον σχετικό λογαριασμό.
Στο στόχαστρο οι ρευματοκλοπές
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις ρευματοκλοπές, οι οποίες έχουν εξελιχθεί σε σημαντική πηγή επιβάρυνσης για τους συνεπείς καταναλωτές. Το ποσοστό τους έχει ανέβει στο 4,5%, ενώ το κόστος τους υπολογίστηκε σε περίπου 450 εκατ. ευρώ ετησίως την περίοδο 2022-2024.
Το κόστος της ενέργειας που χάνεται μετακυλίεται τελικά στο σύνολο των καταναλωτών, γεγονός που σημαίνει ότι η περιστολή των ρευματοκλοπών μπορεί να έχει άμεση επίδραση στους λογαριασμούς.
Κεντρικό εργαλείο θα αποτελέσουν οι έξυπνοι μετρητές. Ο ΔΕΔΔΗΕ προχωρεί στην εγκατάσταση περίπου 1 εκατ. έξυπνων μετρητών ετησίως, ενώ ήδη τα δύο τρίτα της ενέργειας που διακινείται μέσω του δικτύου βρίσκονται υπό τηλεμέτρηση. Οι έξυπνοι μετρητές θα αποτελέσουν παράλληλα τη βάση για την ανάπτυξη δυναμικών τιμολογίων, ώστε οι καταναλωτές να μπορούν να μεταφέρουν την κατανάλωσή τους στις φθηνότερες ώρες.
Ληξιπρόθεσμες οφειλές και ανταγωνισμός
Ένα ακόμη “κρυφό” κόστος που επιδιώκει να περιορίσει η κυβέρνηση είναι οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τους προμηθευτές, οι οποίες έχουν φθάσει περίπου στα 3 δισ. ευρώ.
Το υπουργείο αναγνωρίζει ότι δεν πρόκειται αποκλειστικά για στρατηγικούς κακοπληρωτές, καθώς υπάρχουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις με πραγματική αδυναμία πληρωμής. Ωστόσο, προωθείται νέο πλαίσιο ώστε να εντοπίζονται οι περιπτώσεις συστηματικής αλλαγής προμηθευτή με απλήρωτες οφειλές. Το σκεπτικό είναι ότι τα ανεξόφλητα ποσά αποτελούν κόστος για τις εταιρείες προμήθειας, το οποίο τελικά ενσωματώνεται στις χρεώσεις των συνεπών πελατών.
Παράλληλα, το ΥΠΕΝ βλέπει θετικά τη μετατόπιση των καταναλωτών προς τα σταθερά προϊόντα. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, το 53,2% των πελατών βρίσκεται σήμερα σε πράσινο τιμολόγιο, το 31,6% σε μπλε σταθερό και το 15,2% σε κίτρινο κυμαινόμενο.
Προγράμματα για εξοικονόμηση
Το σχέδιο συμπληρώνεται από ένα μεγάλο πακέτο χρηματοδοτικών εργαλείων για ενεργειακές αναβαθμίσεις, αλλαγή συστημάτων θέρμανσης, αυτοκατανάλωση και προστασία των ευάλωτων νοικοκυριών.
Μεταξύ άλλων προβλέπονται 2,1 δισ. ευρώ μέσω του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου και 1,7 δισ. ευρώ για ενεργειακές αναβαθμίσεις κατοικιών και αλλαγές συστημάτων θέρμανσης και θερμοσιφώνων. Προβλέπονται επίσης δωρεάν πιστοποιητικά ενεργειακής απόδοσης, Μητρώο Ενεργειακής Στήριξης και one stop shop για την ενημέρωση και υποστήριξη ευάλωτων νοικοκυριών και πολύ μικρών επιχειρήσεων.
Επιπλέον, μέσω της ρήτρας διαφυγής κατευθύνονται 200 εκατ. ευρώ για αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες, με περίπου 100.000 δικαιούχους.
Νέο πλαίσιο για αυτοκατανάλωση
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται τέλος στην αυτοκατανάλωση, ώστε νοικοκυριά, επιχειρήσεις και ΟΤΑ να μπορούν να περιορίσουν απευθείας το ενεργειακό τους κόστος παράγοντας οι ίδιοι μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας που χρειάζονται.
Το ΥΠΕΝ προωθεί νέο πλαίσιο που απλοποιεί τις διαδικασίες και επιτρέπει τον συνδυασμό παραγωγής με αποθήκευση, ενώ προβλέπεται ακόμη και η δυνατότητα εγκατάστασης μικρών φωτοβολταϊκών σε μπαλκόνια. Σήμερα περίπου 1 GW από τα 18 GW εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ αφορά έργα αυτοκατανάλωσης, με την κυβέρνηση να εκτιμά ότι υπάρχει σημαντικό περιθώριο περαιτέρω ανάπτυξης.
Έτσι, το κυβερνητικό σχέδιο επιχειρεί να χτυπήσει ταυτόχρονα τις βασικές πηγές κόστους: περισσότερες ΑΠΕ για χαμηλότερη χονδρική, αποθήκευση για περιορισμό των ακριβών αιχμών, διασυνδέσεις για χαμηλότερες ΥΚΩ, περιορισμό των ρευματοκλοπών και των ληξιπρόθεσμων οφειλών, μεγαλύτερο ανταγωνισμό στην προμήθεια, εξοικονόμηση, δυναμικά τιμολόγια και αυτοκατανάλωση.
Το στοίχημα είναι όλες αυτές οι παρεμβάσεις να αθροιστούν σε μια μείωση 30% σε αυτό που τελικά πληρώνει ο πολίτης μέσα στην επόμενη τριετία, επαναφέροντας ουσιαστικά το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας προς τα επίπεδα πριν από την ενεργειακή κρίση. Η κυβέρνηση διευκρινίζει πάντως ότι οι υπολογισμοί βασίζονται σε ρεαλιστικές παραδοχές για τις διεθνείς αγορές και δεν μπορούν να ενσωματώσουν ακραίες γεωπολιτικές αναταράξεις που είναι αδύνατο να προβλεφθούν.
Πηγή: capital.gr
