Σαξονία-Άνχαλτ: «Η κοινωνική δυσαρέσκεια πίσω από την άνοδο της ΑfD» – Θα αντέξει το «τείχος προστασίας;»

Η ακροδεξιά «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD) κατέλαβε τελικά, όπως αναμενόταν, την πρώτη θέση στις εκλογές του κρατιδίου της Σαξονίας-Άνχαλτ στη Γερμανία, υπολείπεται ωστόσο τριών εδρών από την απόλυτη πλειοψηφία, κάτι που σημαίνει ότι πρέπει είτε να βρει κάποιον εταίρο ώστε να σχηματίσει κυβέρνηση συνασπισμού, είτε να προσπαθήσει να κυβερνήσει από μειοψηφική θέση.

Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς παραδέχθηκε τη Δευτέρα, ότι το αποτέλεσμα έχει κλονίσει το κόμμα του «ως τα θεμέλιά του» και απέκλεισε το ενδεχόμενο συνεργασίας με την AfD, η οποία πάντως απευθύνει έκκληση σε βουλευτές των συντηρητικών του Μερτς να στηρίξουν την προσπάθειά της να κυβερνήσει το ανατολικό κρατίδιο, κάτι που θα αποτελούσε την πρώτη φορά που ένα ακροδεξιό κόμμα αναλαμβάνει την εξουσία σε επίπεδο κρατιδίου στη μεταπολεμική Γερμανία.

«Αν αυτό το αποτέλεσμα δεν αποτελεί εντολή για διακυβέρνηση, τότε τι είναι;» δήλωσε ο υποψήφιος του AfD για την πρωθυπουργία του κρατιδίου, Ούλριχ Ζίγκμουντ, σε συνέντευξη Τύπου τη Δευτέρα. «Γι’ αυτό και στόχος μας είναι πλέον να οργανώσουμε ακριβώς μια τέτοια σταθερή πλειοψηφία τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες. … Υπάρχουν διάφοροι τρόποι με τους οποίους αυτό θα μπορούσε να συμβεί: είτε μέσω της υποστήριξης, και μάλιστα της πλήρους υποστήριξης, μιας κοινοβουλευτικής ομάδας είτε μεμονωμένων βουλευτών», είπε.

Θα αντέξει το τείχος προστασίας απέναντι στην AfD;

Το εκλογικό αποτέλεσμα θα μπορούσε να δοκιμάσει την πάγια άρνηση των κυρίαρχων γερμανικών κομμάτων, συμπεριλαμβανομένων των Χριστιανοδημοκρατών (CDU) του Μερτς, να συνεργαστούν με την AfD. Η πολιτική αυτή είναι γνωστή ως «τείχος προστασίας» (firewall). Έχει οδηγήσει κάποιες φορές στη δημιουργία ετερόκλητων συνασπισμών των κεντρικών κομμάτων, τα οποία δυσκολεύονται να καταλήξουν σε πολιτικές συμφωνίες. Η AfD υποστηρίζει ότι πρόκειται για αντιδημοκρατική πρακτική.

Παρόλα αυτά, η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση του Γερμανού καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς και τα άλλα κεντρικά κόμματα έχουν δεσμευτεί να διατηρήσουν το «τείχος προστασίας».

«Αυτό (η νίκη της  AfD στη Σαξονία – Άνχαλτ) κλονίζει το κόμμα μας ως τα θεμέλιά του», δήλωσε ο Μερτς, σύμφωνα με την εφημερίδα Bild. «Είμαστε όλοι βαθιά σοκαρισμένοι», πρόσθεσε αργότερα σε συνέντευξη Τύπου, χαρακτηρίζοντας το αποτέλεσμα ως το χειρότερο εκλογικό αποτέλεσμα του κόμματός του εδώ και δεκαετίες.

Αν και εμφανώς προβληματισμένος και δεσμευόμενος να προσπαθήσει περισσότερο να έρθει σε επαφή με τους ψηφοφόρους, ο Μερτς απέρριψε τις προτάσεις ότι μπορεί να παραιτηθεί, λέγοντας ότι θα παραμείνει σε γενικές γραμμές προσηλωμένος στην ατζέντα μεταρρυθμίσεων της κυβέρνησής του. Υπονοώντας ότι η νίκη της AfD έγινε δεκτή με ικανοποίηση στη Μόσχα, ο Μερτς χαρακτήρισε την τρέχουσα πολιτική συγκυρία μάχη για την επιβίωση των δυτικών αξιών. Παράλληλα, υπερασπίστηκε την απόφαση που ελήφθη πέρυσι να αυξηθεί ο δανεισμός κατά εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ για αμυντικές δαπάνες, λέγοντας ότι διακυβεύεται η ενότητα της συμμαχίας του ΝΑΤΟ.

«Η παραίτηση δεν αποτελεί επιλογή για μένα», δήλωσε.

Ο μοναδικός γερμανικός πολιτικός σχηματισμός που έχει αφήσει να εννοηθεί ότι είναι έτοιμος να συνεργαστεί με την AfD είναι το λαϊκιστικό αριστερό κόμμα BSW.

Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, η AfD αξιοποίησε την αυξανόμενη απογοήτευση από τα καθιερωμένα κόμματα, τα οποία χαρακτηρίζει κουρασμένα και αποκομμένα από την πραγματικότητα. Αντί αυτών, προσέφερε μια σειρά σκληρών πολιτικών θέσεων, υποσχέσεις για καθαρότερους και ασφαλέστερους δρόμους και την αναβίωση της εθνικής υπερηφάνειας, μεταδίδει το Reuters. Για ορισμένους ψηφοφόρους υπάρχει επίσης νοσταλγία για τη ζωή στην πρώην  Ανατολική Γερμανία.

«It’s the economy, stupid»

Όπως αναφέρεται σε ανάλυση της DW, στα ανατολικά κρατίδια της Γερμανίας ήταν εξαιρετικά έντονες οι αντιδράσεις για τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση του καγκελάριου, η οποία προβλέπει την κατάργηση της «σύνταξης στα 63» ακόμα και μετά από 45 έτη απασχόλησης. Οι Ανατολικογερμανοί έχουν μία ιδιαίτερη ευαισθησία σε αυτό το ζήτημα, καθώς πολλοί είχαν ξεκινήσει τον εργασιακό τους βίο με βάση τα όσα ίσχυαν επί κομμουνιστικού καθεστώτος. Εννέα στους δέκα Ανατολικογερμανούς συνταξιούχους έχουν σήμερα ως μοναδικό εισόδημα την πενιχρή κρατική σύνταξη. Κατά συνέπεια, η ασφαλιστική μεταρρύθμιση τους θίγει σε μεγαλύτερο βαθμό από τους Δυτικογερμανούς.

Αλλά ακόμα και αν είχε λυθεί το ζήτημα της συνταξιοδότησης, το κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ θα παρέμενε ένα από τα φτωχότερα σε ολόκληρη τη Γερμανία, με το μέσο ετήσιο μεικτό εισόδημα να φτάνει τα 51.937 ευρώ έναντι 65.441 του πανεθνικού μέσου όρου, όπως εκτιμά σε πρόσφατη ανάλυση το Οικονομικό Ινστιτούτο IfO. Όσο για το ποσοστό ανεργίας, «επιμένει» στο 8,2% (έναντι 6,5% του εθνικού μέσου όρου).

«Η κοινωνική δυσαρέσκεια πίσω από την άνοδο της AfD»

«Η αναντιστοιχία ανάμεσα στις απαιτήσεις των πολιτών για καλύτερες οικονομικές ευκαιρίες και κοινωνικές υπηρεσίες και σε αυτά που έχει καταφέρει να προσφέρει η κυβέρνηση έχει οδηγήσει στην οργή την οποία μπόρεσε να εκμεταλλευτεί η AfD», σημειώνει σε άρθρο γνώμης στο Al Jazeera, ο Jan Eichhorn, ένας εκ των επικεφαλής στη δεξαμενή σκέψης d|part.

Σε πρόσφατες έρευνες του d|part, οι κάτοικοι της Σαξονίας – Άνχαλτ ήταν πολύ πιθανότερο να δηλώσουν ότι οι προοπτικές απασχόλησης, η εκπαίδευση, η υγειονομική περίθαλψη και το κοινωνικό περιβάλλον επιδεινώνονται στον τόπο όπου ζουν. Οι έρευνές δείχνουν ότι, σε ολόκληρη τη χώρα και σε όλο το πολιτικό φάσμα, οι ψηφοφόροι είναι βαθιά δυσαρεστημένοι με την υπάρχουσα κατάσταση. Οι Γερμανοί έχουν πολύ αρνητική άποψη για τη σημερινή κυβέρνηση. Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς έχει το χαμηλότερο ποσοστό αποδοχής οποιουδήποτε επικεφαλής γερμανικής κυβέρνησης από τότε που ξεκίνησαν οι δημοσκοπήσεις — σήμερα μόλις 13%. Η αποδοκιμασία για το έργο της κυβέρνησής του είναι σχεδόν καθολική σε ολόκληρη τη γερμανική κοινωνία, τονίζει ο αθρογράφος.

«Όμως η δυσαρέσκεια απέναντι στην κυβέρνηση δεν σημαίνει ότι οι πολίτες δεν επιθυμούν ισχυρή κρατική δράση. Αντίθετα, σε ολόκληρο το πολιτικό φάσμα υπάρχει επιθυμία για αποφασιστική και μετασχηματιστική δράση. Η έρευνά μας δείχνει ότι η πλειονότητα των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των ψηφοφόρων της AfD που είναι ανοιχτοί σε άλλα κόμματα, εμπιστεύεται θεμελιωδώς τους κρατικούς θεσμούς και επιθυμεί μια κυβέρνηση που αναλαμβάνει δράση για τη βελτίωση των συνθηκών ζωής. Δεν ενδιαφέρονται μόνο για το πόσα χρήματα θα έχουν στην τσέπη τους, αλλά θέλουν να δουν τις περιοχές όπου ζουν να βελτιώνονται ως προς τις οικονομικές και επαγγελματικές ευκαιρίες, αλλά και ως προς τις κοινωνικές, εκπαιδευτικές και πολιτιστικές υπηρεσίες», προσθέτει.

Το «τεράστιο λάθος» των παραδοσιακών κομμάτων

Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους η σημερινή κυβέρνηση — όπως και οι προηγούμενες — αποτυγχάνει να ανταποκριθεί σε αυτές τις προσδοκίες. Ένας σημαντικός λόγος, όμως, είναι ότι τα παραδοσιακά μεγάλα κόμματα, οι Χριστιανοδημοκράτες και οι Σοσιαλδημοκράτες, έκαναν τα τελευταία χρόνια ένα τεράστιο λάθος: επέτρεψαν στην AfD να καθορίζει την πολιτική ατζέντα, σημειώνεται στο άρθρο.

Ελπίζοντας να κερδίσουν περισσότερες ψήφους, υιοθέτησαν την έμφαση που δίνει η AfD στη μετανάστευση, τοποθετώντας το ζήτημα στο επίκεντρο των πολιτικών τους προγραμμάτων και της ρητορικής τους. Ενώ αυτό ενίσχυσε τα αισθήματα κατά των μεταναστών στη χώρα, δεν κατέστησε τη μετανάστευση την κύρια προτεραιότητα του γερμανικού λαού.

Οι έρευνές μας δείχνουν ότι η συντριπτική πλειονότητα — 80% — των πολιτών θεωρεί ότι η οικονομική πολιτική θα πρέπει να έχει προτεραιότητα έναντι της μεταναστευτικής πολιτικής.

Αυτό σημαίνει ότι τα παραδοσιακά γερμανικά κόμματα θα πρέπει να σταματήσουν να προσπαθούν να «κλέψουν» ψήφους από την AfD υιοθετώντας τη δική της ατζέντα και ρητορική. Δεν θα πρέπει να προσαρμόζονται στις θέσεις της AfD, διότι η προσαρμογή οδηγεί στην κανονικοποίηση του κόμματος και αυτό θα ενίσχυε περαιτέρω την άνοδό του. Αντίθετα, τα παραδοσιακά κόμματα θα πρέπει να ανακτήσουν την πρωτοβουλία, θέτοντας τα ίδια την πολιτική ατζέντα, προχωρώντας σε μια αξιόπιστη αλλαγή πολιτικής και αποδεικνύοντας ότι διαθέτουν την ικανότητα να αναλάβουν αποφασιστική δράση, επισημαίνει ο αναλυτής.