Ένα νέο σχέδιο για τη συγκράτηση του ενεργειακού κόστους και τη σταδιακή ελάφρυνση των νοικοκυριών παρουσίασε από τη ΔΕΘ ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ανακοινώνοντας σημαντική μείωση στις χρεώσεις Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ) από τον Ιανουάριο του 2027.
Η βασική χρέωση ΥΚΩ αναμένεται να μειωθεί κατά 50%, από 6,9 ευρώ σε 3,45 ευρώ ανά μεγαβατώρα, με το μέτρο να αφορά περισσότερες από 6 εκατομμύρια οικιακές παροχές. Η μείωση θα αφορά τα νοικοκυριά ανεξάρτητα από τον πάροχο ηλεκτρικής ενέργειας και το τιμολόγιο που έχουν επιλέξει.
Οι τελικές λεπτομέρειες για τον τρόπο εφαρμογής της παρέμβασης αναμένεται να παρουσιαστούν από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας αύριο Τρίτη.
Πόσο θα μειωθούν οι λογαριασμοί
Η πραγματική επίδραση της μείωσης των ΥΚΩ στον λογαριασμό θα διαφέρει ανάλογα με την κατανάλωση. Οι συγκεκριμένες χρεώσεις υπολογίζονται κλιμακωτά, επομένως όσο αυξάνεται η κατανάλωση τόσο μεγαλύτερη είναι και η επιβάρυνση.
Για ένα νοικοκυριό με κατανάλωση περίπου 300 κιλοβατώρες, οι ΥΚΩ αντιστοιχούν σήμερα περίπου στο 3% έως 5% του συνολικού λογαριασμού. Στις υψηλότερες καταναλώσεις, ωστόσο, το ποσοστό αυτό μπορεί να είναι σημαντικά μεγαλύτερο λόγω των υψηλότερων κλιμακίων χρέωσης.
Η περικοπή κατά 50% δεν σημαίνει επομένως ότι κάθε λογαριασμός ηλεκτρικού ρεύματος θα μειωθεί αυτομάτως κατά 50%. Πρόκειται για μείωση μιας συγκεκριμένης ρυθμιζόμενης χρέωσης που περιλαμβάνεται στον λογαριασμό.
Ο στόχος για 30% χαμηλότερη τιμή ηλεκτρικού ρεύματος
Παράλληλα με την άμεση μείωση των ΥΚΩ, η κυβέρνηση θέτει έναν ευρύτερο στόχο: η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας να υποχωρήσει κατά 30% μέχρι το 2029.
Πρόκειται για στρατηγικό στόχο και όχι για μία οριζόντια έκπτωση που θα εφαρμοστεί άμεσα στους λογαριασμούς όλων των καταναλωτών.
Το σχέδιο βασίζεται σε μια σειρά παρεμβάσεων στην αγορά ενέργειας, μεταξύ των οποίων η περαιτέρω ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, η ολοκλήρωση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων των νησιών, η ενίσχυση της αποθήκευσης ενέργειας και η προώθηση δράσεων εξοικονόμησης.
Στο κυβερνητικό σχεδιασμό βρίσκεται, σύμφωνα με πληροφορίες, και η απομάκρυνση των δημοτικών τελών από τους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος από τις αρχές του 2028. Η είσπραξή τους θα πραγματοποιείται μέσω διαφορετικού μηχανισμού, σε μια προσπάθεια να περιοριστούν οι χρεώσεις που συνδέονται με τον λογαριασμό αλλά δεν αφορούν άμεσα την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.
Νέες επιδοτήσεις για θέρμανση και ψύξη
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και νέο πρόγραμμα επιδότησης για την αντικατάσταση παλαιών συστημάτων θέρμανσης και ψύξης.
Στόχος είναι να ενταχθούν περίπου 100.000 δικαιούχοι, με την οικονομική ενίσχυση να αφορά μεταξύ άλλων την εγκατάσταση αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων.
Η παρέμβαση αποσκοπεί στη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας, αλλά και στον περιορισμό του κόστους που επιβαρύνει τα νοικοκυριά.
Το πρόγραμμα αποτελεί την πρώτη δράση που χρηματοδοτείται από τον πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο, ύψους έως 1,5 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-2028, ο οποίος δημιουργείται μέσω της ρήτρας διαφυγής για την ενέργεια. Κατά τη διάρκεια της τριετίας αναμένεται να ακολουθήσουν και άλλες παρεμβάσεις.
Γιατί αυξάνεται η πίεση στους λογαριασμούς
Οι κυβερνητικές εξαγγελίες έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία η ενεργειακή αγορά βρίσκεται ξανά υπό πίεση.
Η τιμή του φυσικού αερίου στον ολλανδικό κόμβο TTF, που αποτελεί σημείο αναφοράς για την ευρωπαϊκή αγορά, έχει κινηθεί στην περιοχή των 75 ευρώ ανά μεγαβατώρα, αυξάνοντας το κόστος στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρισμού.
Ανοδικά κινείται και η ελληνική αγορά. Η χονδρεμπορική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας έφτασε στα μέσα της προηγούμενης εβδομάδας περίπου στα 192 ευρώ ανά μεγαβατώρα, πλησιάζοντας το όριο των 200 ευρώ.
Η εξέλιξη αυτή ενισχύει την ανησυχία για τις τιμές που θα αντιμετωπίσουν τα νοικοκυριά κατά τους επόμενους μήνες και αποτελεί έναν από τους λόγους για τους οποίους η κυβέρνηση επιδιώκει να δημιουργήσει ένα πρόσθετο «δίχτυ προστασίας».
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε, επίσης, στο σταθερό τιμολόγιο της ΔΕΗ, με τιμή προμήθειας 11,5 λεπτά ανά κιλοβατώρα. Όπως σημείωσε, το συγκεκριμένο προϊόν μπορεί να λειτουργήσει ως ασπίδα απέναντι στις διακυμάνσεις της αγοράς, καθώς διατηρεί σταθερή την τιμή προμήθειας για 12 μήνες.
Οι διασυνδέσεις των νησιών φέρνουν τη μείωση των ΥΚΩ
Κεντρικό ρόλο στη μείωση των ΥΚΩ έχουν οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις των νησιών με το ηπειρωτικό δίκτυο.
Οι Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας χρηματοδοτούν, μεταξύ άλλων, τη διαφορά μεταξύ του υψηλού κόστους παραγωγής στα μη διασυνδεδεμένα νησιά και της τιμής ηλεκτρικής ενέργειας που καταβάλλουν οι καταναλωτές. Με αυτόν τον τρόπο οι κάτοικοι των νησιών δεν πληρώνουν υψηλότερες τιμές από τους καταναλωτές της ηπειρωτικής Ελλάδας.
Για πολλά χρόνια, αρκετά νησιά ηλεκτροδοτούνταν μέσω αυτόνομων πετρελαϊκών μονάδων που λειτουργούν με ντίζελ και μαζούτ. Το κόστος παραγωγής από αυτές τις μονάδες είναι σημαντικά υψηλότερο σε σχέση με το διασυνδεδεμένο σύστημα.
Η διαφορά αυτή καλύπτεται από τον Ειδικό Λογαριασμό ΥΚΩ, ο οποίος χρηματοδοτείται μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος.
Με την ολοκλήρωση των διασυνδέσεων, οι πετρελαϊκές μονάδες περιορίζουν τη λειτουργία τους ή διατηρούνται ως εφεδρείες. Ως αποτέλεσμα μειώνεται το κόστος ηλεκτροδότησης των νησιών και περιορίζεται η ανάγκη χρηματοδότησης των ΥΚΩ.
Ο πρωθυπουργός συνέδεσε την εξέλιξη αυτή με τις επενδύσεις που έχουν γίνει τα προηγούμενα χρόνια στις ΑΠΕ και στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις, υποστηρίζοντας ότι η πολιτική αυτή έχει συμβάλει ώστε οι εγχώριες τιμές να παραμένουν 19% χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η «τρύπα» των 300 εκατ. ευρώ στον ειδικό λογαριασμό
Η έναρξη της μείωσης των ΥΚΩ από τον Ιανουάριο του 2027 έρχεται καθώς τα οφέλη από τις διασυνδέσεις αρχίζουν να αποκτούν μεγαλύτερο οικονομικό αποτύπωμα.
Ωστόσο, μέχρι σήμερα σημαντικό μέρος της εξοικονόμησης κατευθύνεται στην αποκατάσταση της οικονομικής ισορροπίας του Ειδικού Λογαριασμού ΥΚΩ, ο οποίος παρουσιάζει συσσωρευμένο έλλειμμα.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το έλλειμμα του ΕΛΥΚΩ ανέρχεται σήμερα περίπου στα 300 εκατ. ευρώ. Για το 2027 η κυβέρνηση φέρεται να σχεδιάζει τη διάθεση επιπλέον 200 εκατ. ευρώ από τον κρατικό προϋπολογισμό, συνεχίζοντας την κρατική στήριξη προς τον λογαριασμό.
Τα στοιχεία του ΑΔΜΗΕ δείχνουν το μέγεθος της εξοικονόμησης που δημιουργούν οι διασυνδέσεις. Για το 2026 υπολογίζεται ότι τα έργα της Κρήτης και των Κυκλάδων μειώνουν το κόστος των ΥΚΩ κατά περίπου 509 εκατ. ευρώ.
Η εξοικονόμηση αναμένεται να αυξηθεί τα επόμενα χρόνια:
2027: 523 εκατ. ευρώ
2028: 536 εκατ. ευρώ
2029: 547 εκατ. ευρώ
2030: 630 εκατ. ευρώ
Η σταδιακή αύξηση των ποσών δημιουργεί τον απαιτούμενο δημοσιονομικό και χρηματοδοτικό χώρο ώστε να μειωθούν οι χρεώσεις χωρίς να διαταραχθεί η χρηματοδότηση των υπηρεσιών που καλύπτει ο ειδικός λογαριασμός.
Γιατί επιλέχθηκε ο Ιανουάριος του 2027
Η ημερομηνία έναρξης του μέτρου δεν θεωρείται τυχαία. Ο Ιανουάριος του 2027 συμπίπτει με την προγραμματισμένη ολοκλήρωση της τελευταίας φάσης της διασύνδεσης των Κυκλάδων, ενώ μέχρι τότε αναμένεται να έχει προχωρήσει και η οικονομική εξυγίανση του Ειδικού Λογαριασμού ΥΚΩ.
Έτσι, μέρος της εξοικονόμησης που προκύπτει από τον περιορισμό της ακριβής πετρελαϊκής παραγωγής μπορεί να μεταφερθεί στους καταναλωτές μέσω χαμηλότερων ρυθμιζόμενων χρεώσεων.
Πάνω από 3,5 δισ. ευρώ το όφελος από τις διασυνδέσεις
Τη μεγάλη οικονομική σημασία των ηλεκτρικών διασυνδέσεων ανέδειξε και ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του ΑΔΜΗΕ Μάνος Μανουσάκης.
Όπως ανέφερε στη Θεσσαλονίκη, με βάση τις σημερινές εκτιμήσεις για την πορεία του κόστους των ορυκτών καυσίμων, το συνολικό όφελος των ηλεκτρικών διασυνδέσεων για τους καταναλωτές ξεπερνά τα 3,5 δισ. ευρώ σε ορίζοντα δεκαετίας, κυρίως μέσω της μείωσης των ΥΚΩ.
Μέχρι το τέλος του 2026 αναμένεται να ολοκληρωθεί και η τέταρτη, τελική φάση της διασύνδεσης των Κυκλάδων. Στο πλαίσιο αυτό, τα πρώτα φορτία ηλεκτρικής ενέργειας από το ηπειρωτικό σύστημα αναμένεται να φτάσουν στη Σαντορίνη, τη Φολέγανδρο, τη Μήλο και τη Σέριφο.
Παράλληλα, προχωρούν τα έργα διασύνδεσης των Δωδεκανήσων και του Βορειοανατολικού Αιγαίου. Έχει ολοκληρωθεί ο διαγωνισμός για το καλωδιακό σύστημα συνεχούς ρεύματος που θα συνδέει την Κόρινθο με την Κω, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία για τους σταθμούς μετατροπής.
Ο ΑΔΜΗΕ προχωρά επίσης στη διαδικασία για τα καλώδια εναλλασσόμενου ρεύματος που θα συνδέσουν τα υπόλοιπα νησιά των Δωδεκανήσων και του Βορειοανατολικού Αιγαίου, καθώς και στους αντίστοιχους διαγωνισμούς για τους υποσταθμούς.
Το 2030 αποτελεί, σύμφωνα με τον σχεδιασμό του Διαχειριστή, το ορόσημο για την ολοκλήρωση των μεγάλων έργων του επενδυτικού του προγράμματος.
Καθώς ολοένα και περισσότερα νησιά θα εντάσσονται στο ηπειρωτικό ηλεκτρικό σύστημα, το κόστος παραγωγής θα περιορίζεται και μαζί του θα μειώνεται σταδιακά και η ανάγκη για υψηλές χρεώσεις ΥΚΩ.
Με αυτόν τον τρόπο, η κυβέρνηση επιχειρεί να μετατρέψει τις επενδύσεις στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις και στις ΑΠΕ σε άμεσο όφελος για τους καταναλωτές, με πρώτο βήμα το «ψαλίδι» 50% στις ΥΚΩ από το 2027 και επόμενο μεγάλο στόχο τη μείωση του ενεργειακού κόστους κατά 30% έως το 2029.
