Η συνεχιζόμενη σύγκρουση στην Ουκρανία έχει πλέον προσλάβει τα ξεκάθαρα χαρακτηριστικά ενός πολέμου φθοράς, όπου καμία από τις δύο πλευρές δεν διαφαίνεται ικανή να επιτύχει μια ολοκληρωτική, στρατιωτική επικράτηση.
Η ρωσική πλευρά αντιμετωπίζει αντικειμενικές δυσκολίες στην πλήρη στρατιωτική επιβολή, ωστόσο η οικειοθελής απεμπλοκή της από τη σύγκρουση, δίχως την εξασφάλιση χειροπιαστών στρατηγικών ωφελημάτων, φαντάζει εξίσου ανέφικτη.
Ως αποτέλεσμα, σημειώνει το Social Europe, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις επικεντρώνονται κυρίως σε εναέριους βομβαρδισμούς, τακτικές φθοράς και παρατεταμένη πίεση.
Παρά τον αντίκτυπο του πολέμου, η Ρωσία διατηρεί ισχυρές εφεδρείες για μαζική στρατολόγηση και παρουσιάζει υψηλότατη κρατική ανθεκτικότητα απέναντι σε εξαιρετικά βαριές απώλειες.
Σύμφωνα με διεθνείς εκτιμήσεις, οι συνολικές απώλειες στα πεδία των μαχών αγγίζουν τα 1,4 εκατομμύρια, με τους νεκρούς να υπολογίζονται στους 450.000.
Την ίδια στιγμή, αν και η Ουκρανία έχει αναπτύξει σημαντικά τις ικανότητές της στις επιθέσεις μεγάλης εμβέλειας με τη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones), δεν διαθέτει τους απαραίτητους πόρους για να ανακαταλάβει μαζικά τα εδάφη της ή να επιφέρει μια στρατιωτική ήττα παραδοσιακού τύπου απέναντι σε μια υπερδύναμη.
Η πολιτική μετάβαση και οι εσωτερικές δυναμικές
Η γεωπολιτική ανάλυση συγκλίνει στην εκτίμηση ότι οποιαδήποτε βιώσιμη, μακροπρόθεσμη λύση μπορεί να προκύψει πρωτίστως μέσα από τις εσωτερικές διεργασίες της ίδιας της Ρωσίας. Η Δύση, μέσω της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ, δεν έχει τη δυνατότητα να επιβάλει μια πολιτική αλλαγή εκ των έξω.
Μια προσπάθεια ασφυκτικής πίεσης που θα αποσκοπούσε στην απόλυτη στρατιωτική συντριβή της Μόσχας και την πλήρη ανακατάληψη εδαφών (συμπεριλαμβανομένης της Κριμαίας), εγκυμονεί τον υπέρτατο κίνδυνο. Εάν η ρωσική ηγεσία βρεθεί σε συνθήκες απόλυτου εγκλωβισμού, η χρήση τακτικών πυρηνικών όπλων δεν μπορεί να αποκλειστεί.
Μέσα σε έναν ορίζοντα τριών έως πέντε ετών, αναμένεται να υπάρξουν πολιτικές ανακατατάξεις στο ρωσικό εσωτερικό. Το νέο σύστημα που θα αναδυθεί, ακόμα κι αν δεν ταυτίζεται με τα δυτικά πρότυπα, πιθανότατα θα λειτουργήσει με λιγότερο συγκεντρωτικό τρόπο.
Ο ορθολογισμός και η εξυπηρέτηση των συμφερόντων των ρωσικών ελίτ αναμένεται να οδηγήσουν στη συνειδητοποίηση ότι η απομόνωση δεν αποτελεί βιώσιμη στρατηγική επιλογή.
Ρώσοι παράγοντες της οικονομίας, όπως ο επιχειρηματίας Αντρέι Μελνιτσένκο, έχουν προειδοποιήσει δημόσια για τους κινδύνους που θα προέκυπταν από μια ενδεχόμενη κρατική κατάρρευση της Ρωσίας, υπογραμμίζοντας τις χαοτικές συνέπειες που θα είχε ένα τέτοιο σενάριο τόσο για την ίδια τη χώρα όσο και για τα δυτικά κράτη.
Διττή στρατηγική
Μέσα σε αυτό το περίπλοκο τοπίο, η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να διαμορφώσει μια ρεαλιστική πολιτική δύο αξόνων:
- Βραχυπρόθεσμος στόχος (ανάγκχεση): Με τις διαπραγματεύσεις να βρίσκονται σε τέλμα —καθώς οι ρωσικές απαιτήσεις περιλαμβάνουν την προσάρτηση τεσσάρων περιφερειών και την αποστρατιωτικοποίηση του Κιέβου— η Ευρώπη καλείται να εφαρμόσει μια σύγχρονη πολιτική ανάσχεσης, εμπνευσμένη από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου. Αυτή η προσέγγιση στοχεύει στη συνεχή άμυνα της Ουκρανίας, την προστασία των υποδομών της από πυραυλικές επιθέσεις και τη διατήρηση των τρεχουσών γραμμών του μετώπου, κερδίζοντας πολύτιμο χρόνο.
- Μακροπρόθεσμος στόχος (ομαλοποίηση): Ανεξάρτητα από την πορεία της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, η Ευρώπη οφείλει να αποδεχθεί τις επιταγές της γεωγραφίας. Η ειρηνική συνύπαρξη με τη Ρωσική Ομοσπονδία αποτελεί μονόδρομο, ιδίως για τα κράτη-μέλη που μοιράζονται κοινά σύνορα. Η μακροπρόθεσμη επιδίωξη πρέπει να είναι η εγκαθίδρυση μιας «κανονικής» σχέσης, βασισμένης στον αυστηρό πραγματισμό. Η προσέγγιση αυτή προϋποθέτει την εγκατάλειψη των ανταγωνισμών εξουσίας του 19ου αιώνα, όπου οι Μεγάλες Δυνάμεις διεκδικούσαν σφαίρες επιρροής και υποτάξεις γειτονικών κρατών.
Η αποφυγή της ταπείνωσης και η ευρωπαϊκή άμυνα
Για την εδραίωση μιας νέας, σταθερής ισορροπίας, κομβικό ρόλο θα διαδραματίσει η διαχείριση της διπλωματικής ψυχολογίας. Η Ευρώπη πρέπει να αποφύγει στρατηγικές που στοχεύουν στην ταπείνωση της Ρωσίας.
Για παράδειγμα, το ζήτημα των πολεμικών αποζημιώσεων για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας πρέπει να έχει αποκλειστικά αποκαταστατικό, και όχι εκδικητικό ή τιμωρητικό χαρακτήρα. Η ταπείνωση δεν μπορεί να εργαλειοποιηθεί ως διπλωματικό όπλο.
Ταυτόχρονα, το ευρωπαϊκό οικοδόμημα οφείλει να αναθεωρήσει την ταυτότητά του ως αποκλειστικά «ήπια δύναμη». Προκειμένου να αποτραπούν μελλοντικές εντάσεις και να εμπεδωθεί η ειρήνη, η Ευρώπη πρέπει να οικοδομήσει μια ισχυρή, ενιαία αμυντική πολιτική. Ο στόχος δεν είναι η επίδειξη επιθετικότητας, αλλά η έμπρακτη ικανότητα αποτροπής.
Η Μόσχα, κατανοώντας ιστορικά τη γλώσσα της γεωπολιτικής ισχύος μέσω του κρατικού μηχανισμού ασφαλείας της, πρέπει να αντιλαμβάνεται την ευρωπαϊκή συνοχή και την ακλόνητη δέσμευση της Ένωσης να υπερασπιστεί τις δημοκρατίες της, εξασφαλίζοντας έτσι ένα σταθερό έδαφος για μακροχρόνια ειρηνική συνύπαρξη.
Πηγή: in.gr
