Η Αφρική είναι περίπου τρεις φορές μεγαλύτερη από την Ευρώπη και 14 φορές μεγαλύτερη από την Γροιλανδία. Ωστόσο, κανείς δεν θα το καταλάβαινε κοιτάζοντας τον πιο δημοφιλή χάρτη στον κόσμο, τον χάρτη του Μερκάτορ του 16ου αιώνα.
Γι’ αυτό τον λόγο η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ αναμένεται να τοποθετηθεί σήμερα Παρασκευή επί ενός ψηφίσματος που θα καταργήσει επίσημα τον παραδοσιακό χάρτη Μερκάτορ της υδρογείου, υπέρ ενός χάρτη που θα απεικονίζει με μεγαλύτερη ακρίβεια το μέγεθος της Αφρικής.
Ο Ρόμπερτ Ντούσεϊ, υπουργός Εξωτερικών του Τόγκο, δήλωσε ότι το ψήφισμα υποστηρίχθηκε από το Τόγκο και υποστηρίχθηκε από χώρες, συμπεριλαμβανομένων των 54 άλλων κρατών μελών της Αφρικανικής Ένωσης, χωρίς να διευκρινίζει τον συνολικό αριθμό.
«Αυτή η συζήτηση δεν είναι πολιτική [αλλά] επιστημονική, επειδή υπάρχουν επιστημονικές αποδείξεις, επομένως όλοι πρέπει να αποδεχτούμε την πραγματικότητα», είπε.
Τα ψηφίσματα του ΟΗΕ δεν είναι εκτελεστά, αλλά εάν η ψηφοφορία περάσει, θα μπορούσε να οδηγήσει σε ενημέρωση των προγραμμάτων σπουδών στην τάξη και της καθημερινής τεχνολογίας, δεδομένης της ευρείας χρήσης της προβολής Μερκάτορ στην εκπαίδευση, την τεχνολογία και τη διακυβέρνηση.
Ο χάρτης Μερκάτορ που όλοι γνωρίζουμε
Χρόνια τώρα, άπαντες βασίζονταν σε έναν γνώριμο παγκόσμιο χάρτη. Έχει γίνει ένα παγκόσμιο πρότυπο, που φαίνεται παντού, από αφίσες στις σχολικές τάξεις μέχρι κυβερνητικά κτίρια. Αλλά πίσω από την ευρεία χρήση του κρύβεται ένα σημαντικό ελάττωμα: η προβολή Μερκάτορ παρουσιάζει μια παραμορφωμένη εικόνα του κόσμου.
Ο γνωστός χάρτης, που δημιουργήθηκε από τον Φλαμανδό χαρτογράφο, τον Γεράρδο Μερκάτορ, δέχεται επικρίσεις εδώ και δεκαετίες. Σχεδιάστηκε για να βοηθήσει τους Ευρωπαίους εξερευνητές να πλοηγούνται στις θάλασσες πιο εύκολα, αλλά κατέληξε να παραμορφώσει τις χερσαίες μάζες.
Σε ορισμένες εκδοχές του χάρτη, η Γροιλανδία, ένα νησί με λιγότερο από ένα εκατομμύριο τετραγωνικά μίλια και λιγότερους από 57.000 κατοίκους, εμφανίζεται σχεδόν τόσο μεγάλη όσο η Αφρική, η οποία έχει έκταση 11,73 εκατομμύρια τετραγωνικά μίλια και πληθυσμό 1,5 δισεκατομμύριο.
Ο παγκόσμιος χάρτης όπως τον συναντάμε σήμερα αποτελεί την σύγχρονη εκδοχή του χάρτη που δημιούργησε ο Φλαμανδός γεωγράφος και χαρτογράφος Γεράρδος Μερκάτορ. Όπως βλέπετε η Γροιλανδία φαίνεται μεγαλύτερη από την Αφρική. Πηγή φωτογραφίας: Youtube).
«Θα μπορούσατε να χωρέσετε τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Κίνα, την Ινδία, την Ιαπωνία, το Μεξικό και μεγάλο μέρος της Ευρώπης στην Αφρική και να έχετε ακόμα γη να περισσέψει», αναφέρει μια αίτηση στο Change.org για την καμπάνια #CorrectTheMap (διορθώστε το χάρτη), η οποία έχει περισσότερες από 11.000 υπογραφές. Η Αφρικανική Ένωση ενέκρινε την καμπάνια τον Αύγουστο του 2025 και στη συνέχεια ζήτησε από το Τόγκο να ηγηθεί της υιοθέτησής της.
«Χαρτογραφικός αποικισμός»
Οι ιστορικοί και οι γεωγράφοι λένε εδώ και χρόνια ότι η προβολή Μερκάτορ έχει τις ρίζες της στα δυτικά στερεότυπα. Ακτιβιστές το έχουν επαναλάβει, με ορισμένους να επινοούν τον όρο «χαρτογραφικός αποικισμός».
Κάποιοι, σύμφωνα με τον Guardian, υποστηρίζουν ότι ο χάρτης έχει διαμορφώσει διακριτικά τη διεθνή δυναμική ισχύος ελαχιστοποιώντας τη φυσική παρουσία του παγκόσμιου Νότου και διογκώνοντας οπτικά τα έθνη του βόρειου ημισφαιρίου, ενώ παράλληλα συρρικνώνει τις ισημερινές περιοχές. Αυτό, λένε, έχει ενισχύσει τις συστημικές προκαταλήψεις στο διεθνές εμπόριο, τις αναπτυξιακές προτεραιότητες και τα εκπαιδευτικά πλαίσια.
Η καμπάνια #CorrectTheMap του Τόγκο προωθεί τη χρήση του πιο ακριβούς σχεδίου Equal Earth του 2018, το οποίο αναπτύχθηκε από μια διεθνή ομάδα χαρτογράφων. Οι υποστηρικτές λένε ότι θα βοηθήσει στην αντιστροφή των αντιλήψεων για την Αφρική και στην αποαποικιοποίηση των παγκόσμιων προγραμμάτων σπουδών.
Η Γκάνα άνοιξε τον δρόμο
Οι αρχές του Τόγκο ελπίζουν ότι η ψηφοφορία θα έχει την ίδια πορεία με μια άλλη απόφαση που υποστηρίχθηκε από την Αφρικανική Ενωση στον ΟΗΕ φέτος. Τον Μάρτιο εγκρίθηκε ένα ψήφισμα που υποστήριξε η Γκάνα και περιέγραφε το δουλεμπόριο ως το «σοβαρότερο έγκλημα κατά της ανθρωπότητας», με 123 κράτη να ψηφίζουν υπέρ. Τρία κράτη ψήφισαν κατά και 52 απείχαν.
Η επιτυχία της Γκάνας έδωσε στους υποστηρικτές του χάρτη έναν λόγο να πιστεύουν σε ένα ευνοϊκό αποτέλεσμα. Η κυβέρνηση του Τόγκο σχεδιάζει μια εκδήλωση στο Λομέ, την πρωτεύουσα του Τόγκο, με την Unesco, την Αφρικανική Ενωση και τεχνολογικές υπηρεσίες, όπως το Google Maps, κατά το πρώτο τρίμηνο του επόμενου έτους για να χαράξουν την εφαρμογή του ψηφίσματος.
Ο Ντάσεϊ δήλωσε: «Σε όσους λένε γιατί τώρα, λέω, γιατί όχι; Οταν κοιτάμε τον παγκόσμιο χάρτη… είναι καιρός να αλλάξουμε την αφήγηση. Ηρθε η ώρα εμείς στην Αφρική να αναλάβουμε την ευθύνη να αλλάξουμε ό,τι μπορούμε να αλλάξουμε».
Πηγή: in.gr
