Σαφή διαφοροποίηση στην πορεία οικονομικής σύγκλισης των ευρωπαϊκών οικονομιών μεσαίου εισοδήματος, εντοπίζει η DBRS σε νέα της ανάλυση, με την Ελλάδα να κατατάσσεται στην ομάδα των χωρών της Νότιας Ευρώπης που εμφανίζουν επιβράδυνση — και ενδεχομένως στασιμότητα – στη διαδρομή αυτή.
Όπως επισημαίνει δε ο καναδικός οίκος αξιολόγησης, παρότι οι διαφορετικές δομές στις οικονομίες της περιοχής και οι προκλήσεις πιθανότατα θα οδηγήσουν σε αποκλίνουσες πορείες ανάπτυξης μακροπρόθεσμα, η διατήρηση μιας πορείας σύγκλισης αποτελεί σημαντικό παράγοντα για τα προφίλ κρατικής πιστοληπτικής ικανότητας. Σε αυτό το πλαίσιο, θα είναι κρίσιμο να υπάρξουν συνθήκες που να υποστηρίζουν βιώσιμες υψηλές επενδύσεις, καθώς η αρνητική επίδραση από τη μείωση του εργατικού δυναμικού αναμένεται να ενταθεί τα επόμενα χρόνια.
Δύο διαφορετικές Ευρώπες
Σύμφωνα με τη μελέτη, το 2025 τα 15 από τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ είχαν εισόδημα κάτω από το 90% του κοινοτικού μέσου όρου. Ο οίκος διακρίνει δύο βασικές ομάδες: τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (ΚΑΕ), που αντιπροσωπεύουν το 13% του ΑΕΠ της ΕΕ, και τις χώρες της Νότιας Ευρώπης, στις οποίες συγκαταλέγεται η Ελλάδα, με μερίδιο 12%.
Η εικόνα των δύο ομάδων είναι αισθητά αντίθετη. Οι χώρες της πρώην Ανατολικής Ευρώπης, που εντάχθηκαν στην ΕΕ το 2004 ή το 2007, είδαν το σχετικό τους εισόδημα να εκτινάσσεται από περίπου 29% του ευρωπαϊκού μέσου όρου το 2000 σε 61% το 2026, χάρη σε ισχυρές επενδυτικές ροές, ξένες άμεσες επενδύσεις και ενωσιακή χρηματοδότηση.
Αντίθετα, οι χώρες της Νότιας Ευρώπης, που εντάχθηκαν νωρίτερα στην ΕΕ με υψηλότερα αρχικά επίπεδα εισοδήματος, επλήγησαν πιο έντονα από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση και την κρίση χρέους της ευρωζώνης. Το αποτέλεσμα ήταν ότι το σχετικό εισόδημα της εν λόγω ομάδας υποχώρησε από 86% του ευρωπαϊκού μέσου όρου το 2000 σε μόλις 71% το 2026, παρά τις εκτεταμένες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις της τελευταίας δεκαετίας.
Ποιες είναι οι ενδεχόμενες επιπτώσεις για την Ελλάδα
Το ανησυχητικό στοιχείο της ανάλυσης για μια χώρα σαν την Ελλάδα αφορά τις προοπτικές της επόμενης δεκαπενταετίας. Με βάση τις εκτιμήσεις δυνητικής ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ενημέρωση Ιουνίου 2026), η αύξηση του κατά κεφαλήν εισοδήματος στις χώρες της Νότιας Ευρώπης προβλέπεται να κινηθεί γύρω στο 1,6% ετησίως τα επόμενα χρόνια, αλλά να επιβραδυνθεί σε περίπου 1,2% κατά μέσο όρο την περίοδο 2030-2040, πιάνοντας ουσιαστικά τον μέσο όρο της ΕΕ. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η πορεία σύγκλισης της Ελλάδας και των υπολοίπων χωρών της ομάδας ενδέχεται να διακοπεί.
Σύμφωνα με τη DBRS, ο λόγος πίσω από αυτό είναι διαρθρωτικός. Σε αντίθεση με τις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης, όπου υπάρχει ακόμη σημαντικό περιθώριο σύγκλισης μέσω επενδύσεων σε πάγιο κεφάλαιο, οι οικονομίες της Νότιας Ευρώπης βρίσκονται ήδη πιο κοντά με τον μέσο όρο της ΕΕ σε επίπεδα κεφαλαιακής έντασης (το ποσό των κεφαλαιουχικών επενδύσεων ή παγίων περιουσιακών στοιχείων που απαιτούνται για την παραγωγή μιας μονάδας εσόδων ή προϊόντος) και παραγωγικότητας των υψηλού εισοδήματος οικονομιών. Αυτό σημαίνει ότι η απλή αύξηση επενδύσεων δεν αρκεί πλέον από μόνη της.
Επιπλέον, ο οίκος επισημαίνει ότι μεγάλο μέρος της πρόσφατης ανάκαμψης της απασχόλησης στις χώρες της Νότιας Ευρώπης, οφείλεται σε μεταναστευτικές εισροές εργατικού δυναμικού και αυξημένη συμμετοχή στην αγορά εργασίας, παράγοντες των οποίων η ώθηση αναμένεται να εξασθενήσει τα επόμενα χρόνια.
Η διαρκής οικονομική σύγκλιση συνιστά κλειδί για τη βελτίωση του πιστωτικού προφίλ
Η έκθεση του οίκου συνδέει άμεσα τη συνέχιση της οικονομικής σύγκλισης με τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών και, κατ’ επέκταση, με τα πιστωτικά προφίλ των κρατών. Η ενίσχυση του εισοδήματος στηρίζει τα φορολογικά έσοδα και τη δυνατότητα των κρατών να διαχειρίζονται το χρέος τους. Αντίστροφα, μια στασιμότητα στην οικονομική σύγκλιση θα μπορούσε να αποδυναμώσει τη δυναμική αυτή.
Και ένα από τα σημεία όπου εστιάζει η έκθεση υποστηρίζει ότι τα “εύκολα” κέρδη της σύγκλισης μπορεί να έχουν σε μεγάλο βαθμό εξαντληθεί.
Για δεκαετίες, οι οικονομίες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης επωφελήθηκαν από την ενσωμάτωσή τους στις αλυσίδες παραγωγής των ισχυρότερων οικονομιών της ΕΕ, ιδιαίτερα της Γερμανίας, ενώ συνολικά η ευρωπαϊκή εσωτερική αγορά και το εμπόριο λειτούργησαν ως ισχυροί καταλύτες. Με τη γερμανική οικονομία όμως να αντιμετωπίζει πλέον τις δικές της διαρθρωτικές προκλήσεις κυρίως στη μεταποίηση, οι συνθήκες αυτές που ευνόησαν τη σύγκλιση στο παρελθόν δεν είναι δεδομένο ότι θα συνεχιστούν.
Ο δημογραφικός παράγοντας
Τέλος, η έκθεση της DBRS στέκεται σε ακόμη ένα κίνδυνο για όλες τις οικονομίες στην πορεία προς τη σύγκλιση: το ποσοστό του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας αναμένεται να μειωθεί στις περισσότερες χώρες, τόσο της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης όσο και της Νότιας Ευρώπης. Μια εξέλιξη που θα περιορίζει την αύξηση του κατά κεφαλήν εισοδήματος και θα κάνει δυσκολότερη τη συνέχιση της σύγκλισης.
Για την Ελλάδα, όπου η γήρανση του πληθυσμού και η συρρίκνωση του εργατικού δυναμικού αποτελούν ήδη σημαντικές μακροπρόθεσμες προκλήσεις, η εξέλιξη αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα. Έτσι, η διατήρηση της πορείας σύγκλισης δεν είναι απλώς υπόθεση επενδυτικού όγκου, αλλά απαιτεί πολιτική επιλογή στροφής προς μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν την παραγωγικότητα, την ένταξη περισσότερων εργαζομένων στην αγορά εργασίας και την αναβάθμιση δεξιοτήτων.
Πηγή: capital.gr
