Ενα σκουριασμένο μεταλλικό κουφάρι, πνιγμένο στη σκόνη, είναι ό,τι απέμεινε από τον άλλοτε ιμάντα αποσκευών στο μικρό δωμάτιο όπου στέκομαι. Κλείνω τα μάτια και ανασύρω τις λιγοστές σωζόμενες φωτογραφίες. Ισως εδώ ακριβώς να στάθηκε η Κάθριν Χέπμπορν περιμένοντας τις βαλίτσες της, εδώ, στο αεροδρόμιο της Ιερουσαλήμ, το JRS. Οι επίσημοι περνούσαν από τη διπλανή βασιλική αίθουσα.
Για να φθάσει κανείς εδώ, πρέπει πρώτα να ξέρει ότι το μέρος υπάρχει, δεν είναι δεδομένο αυτό, παρότι η στροφή ανοίγει σε δρόμο πολύ γνωστό σε εμάς τους ξένους δημοσιογράφους στο Ισραήλ. Ευθεία βρίσκεται το σημείο ελέγχου της Καλάντια, κύρια διέλευση προς τη Ραμάλα και διαχρονικά χώρος επιθέσεων και συγκρούσεων.
Κρυμμένη πίσω από συστοιχίες δέντρων, η είσοδος του JRS δεν είναι ακριβώς απαγορευμένη, ούτε όμως και επιτρέπεται. Η περιοχή χαρακτηρίζεται στρατιωτική, αλλά η διαβάθμιση ασφαλείας της είναι πια ασαφής ώστε δεν υπάρχει διαδικασία έκδοσης άδειας. Μου δόθηκε μόνο ένας αριθμός τηλεφώνου: εάν με μάζευαν.
Πέρασα δίπλα από την μπάρα. Από την πύλη μπαινοβγαίνουν, με ηλεκτρονική πρόσβαση, μόνο φορτηγά εταιρείας σκυροδέματος, οι εγκαταστάσεις της οποίας βρίσκονται πέρα από το βόρειο άκρο του διαδρόμου. Αλλη είσοδος δεν υπάρχει. Σε τρεις πλευρές το αεροδρόμιο περιβάλλεται πλέον από το Τείχος της Δυτικής Οχθης. Ηρθε η ασφάλεια. Δεν με μάζεψαν. Εδειξα την ισραηλινή ταυτότητα της δουλειάς και εξήγησα τι γύρευα. Μοναδική προειδοποίηση: το κτίριο είναι επικίνδυνο. Θα ανακαινιστεί, μου είπαν. Μα γι’ αυτό είχα έρθει.
Η «άλλη όχθη»
Το αεροδρόμιο φτιάχτηκε από τους Βρετανούς το 1924. Από το 1936 δεχόταν τακτικές πολιτικές πτήσεις, μεταξύ άλλων και της Palestine Airways, της εβραϊκής εταιρείας που ίδρυσε το 1934 ο Πίνχας Ρούτενμπεργκ και η οποία συνέδεσε για πρώτη φορά την υπό βρετανική εντολή Παλαιστίνη με την ευρύτερη περιοχή.
Μετά τον πόλεμο του 1948, η Ιορδανία κατέλαβε και το 1950 προσάρτησε τη Δυτική Οχθη και την Ανατολική Ιερουσαλήμ. Το αεροδρόμιο άνθησε ξανά, καθώς το Αμμάν εδραίωνε την παρουσία του: η «άλλη όχθη» (της Ιορδανίας), όπως την έλεγαν οι Ιορδανοί, θα παρουσιαζόταν πλέον ως τμήμα του βασιλείου.
Παρότι το αεροδρόμιο του Αμμάν βρισκόταν λίγες δεκάδες χιλιόμετρα μακριά, ο βασιλιάς Χουσεΐν χρησιμοποιούσε συχνά το JRS και υποδεχόταν εδώ επισήμους. Στην ανατολική, σφραγισμένη σήμερα πτέρυγα βρισκόταν η βασιλική αίθουσα, με βαρύ διάκοσμο και λουλακί βελούδινα καθίσματα. Από εδώ πέρασαν ο σάχης της Περσίας και ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Νταγκ Χάμαρσκελντ.
Ο Πάπας Παύλος ΣΤ΄ σχεδίαζε να προσγειωθεί εδώ το 1964. Το Douglas DC-8 της Alitalia ήταν, όμως, πολύ μεγάλο και βαρύ για τον στενό διάδρομο και προσγειώθηκε στο Αμμάν. Την επομένη έφθασε στην Καλάντια από τη Ρόδο ο Οικουμενικός Πατριάρχης Αθηναγόρας, με ιδιωτικό αεροπλάνο που είχε διαθέσει ο Αριστοτέλης Ωνάσης. Τον υποδέχθηκαν ο βασιλιάς Χουσεΐν και ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων Βενέδικτος Α΄, πριν από την ιστορική επίσημη συνάντηση του Οικουμενικού Πατριάρχη με τον Πάπα Παύλο ΣΤ΄, την πρώτη μετά το Σχίσμα των Εκκλησιών το 1056 μ.Χ.
Κάθε γωνιά είναι αποτύπωμα μιας εποχής. Προσπαθώ να την κατοικίσω νοερά με τους ανώνυμους και τους επώνυμους που πέρασαν από εδώ. Από την ελικοειδή σκάλα ανέβαιναν οι επιβάτες προς την καφετέρια και τα μπαλκόνια των αποχαιρετισμών. Από εδώ περνούσαν ο Πίτερ Ο’Τουλ και ο Ομάρ Σαρίφ όταν γύριζαν τον «Λόρενς της Αραβίας» στην Ιορδανία. Επειτα από πέντε μήνες, η παραγωγή μετακινήθηκε στην Ισπανία και αργότερα στο Μαρόκο, λόγω κόστους, δυσεντερίας και εξάντλησης στην έρημο της Πέτρας.
Μετά την αραβική ήττα στον Πόλεμο των Εξι Ημερών, το 1967, το αεροδρόμιο πέρασε στα χέρια του Ισραήλ. Η προσπάθεια να διατηρηθεί ο διεθνής ρόλος του απέτυχε: καμία χώρα δεν ήθελε να εμπλακεί στο ζήτημα της Ιερουσαλήμ. Περιορίστηκε στις πτήσεις εσωτερικού, ώσπου έκλεισε το 2000, με τη Δεύτερη Ιντιφάντα. Η θέση του και οι κίνδυνοι ασφαλείας καθιστούσαν πλέον τη λειτουργία του παράλογη. Μία από τις τελευταίες ιστορικές στιγμές του ήταν η επιστροφή του Μεναχέμ Μπέγκιν από συνομιλίες με τον Ανουάρ Σαντάτ στην Αίγυπτο, το 1978, στην πορεία προς την ειρήνη.
Περιφέρομαι στα προσβάσιμα σημεία και σκέφτομαι πως το αεροδρόμιο είναι μια μικρογραφία της ιστορίας του Μεσανατολικού. Ποτέ δεν απέφυγε τη μοίρα και την πολιτική του τόπου – ούτε όταν είχε πια ξεχαστεί.
Η νέα σύγκρουση
Στις 5 του περασμένου Ιουλίου ο Μπενιαμίν Νετανιάχου έθεσε εδώ τον θεμέλιο λίθο του Κέντρου Κληρονομιάς Αταρότ. Σύμφωνα με την ισραηλινή πλευρά, το μουσείο θα διασώσει την ιστορία του αεροδρομίου και του παλιού εβραϊκού αγροτικού οικισμού Αταρότ. Θα είναι επίσης αφιερωμένο στην Επιχείρηση Εντέμπε και στον Γιόνι Νετανιάχου, ο οποίος σκοτώθηκε κατά τη διάσωση των ομήρων.
Οι Παλαιστίνιοι κατηγορούν το Ισραήλ ότι οικειοποιείται την αραβική ιστορία της Καλάντια και παγιώνει την κυριαρχία του στην Ανατολική Ιερουσαλήμ. Θεωρούν ακόμη το Κέντρο προπομπό της επαναφοράς του παλαιότερου σχεδίου για περίπου 9.000 κατοικίες στην έκταση του αεροδρομίου.
Επιστρέφω μηχανικά στον παλιό ιμάντα. Δεν περιστρέφεται εδώ και δεκαετίες. Δεν μεταφέρει αποσκευές, δεν υπάρχουν επιβάτες ούτε πίνακας αφίξεων. Ούτε πρόκειται να υπάρξει ξανά.
Κι όμως, με τρόπο τραγικό, ο ιμάντας εξακολουθεί να λειτουργεί: επάνω στην ακινησία του βλέπω να περιστρέφεται ολόκληρη η σύγκρουση για την Ιερουσαλήμ – οι δύο ονομασίες, οι δύο ιστορικές αφηγήσεις, οι δύο διεκδικήσεις για το ίδιο κομμάτι γης.
Και το αεροδρόμιο έκλεισε. Η Ιστορία όμως εξακολουθεί να προσγειώνεται εδώ. Κάθε μέρα, κάθε στιγμή.
Πηγή: tanea.gr
