Από την Πέμπτη, χιλιάδες μετανάστες πέρασαν στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα στη Βόρεια Αφρική, με την κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ να κάνει λόγο για 50.000 άτομα, εκ των οποίων, όπως υποστηρίζει, πάνω από το 90% έχει ήδη επιστρέψει στο Μαρόκο, με το γεγονός να αποτελεί, πάντως, τη μεγαλύτερη μεμονωμένη αύξηση παράνομων αφίξεων που έχει καταγραφεί ποτέ στο έδαφος της ΕΕ.
Οι περισσότεροι μετανάστες έφτασαν δια θαλάσσης, κολυμπώντας από τη μαροκινή παραμεθόρια πόλη Φνιντέκ. Τουλάχιστον 57 άτομα έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια της απόπειρας, πολλά από τα οποία σε συνθήκες συνωστισμού ενώ προσπαθούσαν να περάσουν τα φράγματα του κυματοθραύστη.
Μετανάστες από το Μαρόκο συγκεντρώνονται κοντά στο συνοριακό φράχτη καθώς διασχίζουν τα ισπανικά σύνορα, κολυμπώντας στη θάλασσα, όπως φαίνεται από τη Θέουτα.
Σε ομιλία του προς τον λαό, ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεζ χαρακτήρισε το συμβάν ως «επίθεση κατά της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας», η οποία «αξίζει την πιο κατηγορηματική και έντονη καταδίκη μας».
Ο Σάντσεζ απέδωσε την ευθύνη στο κύκλωμα διακίνησης μεταναστών, επικαλούμενος μια απόφαση του Ισπανικού Ανωτάτου Δικαστηρίου του Ιουλίου, την οποία οι συμμορίες φέρεται να παρερμήνευσαν ως απαγόρευση της απέλασης μεταναστών που φτάνουν δια θαλάσσης χωρίς προηγούμενη δίκη.
Πώς συγκρίνεται η μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα με άλλες στην ΕΕ;
Η Θέουτα είχε ήδη βιώσει παρόμοια πίεση το 2021, όταν περίπου 10.000 μετανάστες εισέβαλαν στον ισπανικό θύλακα σε μόλις 48 ώρες, μεταξύ 17 και 18 Μαΐου, μεταδίδει το Euronews.
Τότε, η αναφερόμενη «χαλάρωση των συνοριακών ελέγχων» από το Μαρόκο ερμηνεύτηκε ευρέως ως πολιτική αντίποινα για την απόφαση της Ισπανίας να επιτρέψει την είσοδο στη χώρα, για ιατρική περίθαλψη, του Μπραχίμ Γκάλι, ηγέτη του μετώπου Πολισάριο υπέρ της ανεξαρτησίας της Δυτικής Σαχάρας.
Ωστόσο, τις τελευταίες δεκαετίες, η Ευρώπη γνώρισε αρκετές άλλες εξάρσεις, που συχνά συνδέονταν με πολέμους και διπλωματικές ρήξεις, παρά με μακροπρόθεσμες μεταναστευτικές τάσεις.
Η τελευταία μεγάλη κρίση ξέσπασε το 2015 και το 2016, με αφορμή τον πόλεμο στη Συρία, και την έζησε έντονα και η Ελλάδα.
Την εποχή εκείνη, η σκληροπυρηνική Ουγγαρία του ακροδεξιού Βίκτορ Όρμπαν είχε καταστεί μία από τις κύριες χώρες διέλευσης, με σχεδόν 400.000 παράνομες διελεύσεις να καταγράφονται το 2015, κυρίως μέσω της διαδρομής των Δυτικών Βαλκανίων. Αυτό ώθησε τη Βουδαπέστη να ανεγείρει ένα φράχτη ύψους τεσσάρων μέτρων στα νότια σύνορά της με την Σερβία.
Ωστόσο, οι καθημερινές αφίξεις στο αποκορύφωμα της μαζικής εξόδου – από 4.000 έως πάνω από 8.000- δεν πλησίαζαν καν τα επίπεδα που βίωσε η Θέουτα.
Η τουρκική εργαλειοποίηση των μεταναστών στον Έβρο
Κατά την ίδια περίοδο, στην Ελλάδα, το νησί της Λέσβου βρέθηκε επίσης υπό εξαιρετική πίεση, υποδεχόμενο σχεδόν μισό εκατομμύριο αφίξεις την ίδια χρονιά (2015), σύμφωνα με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες.
Η χώρα μας, όμως, αντιμετώπισε μια άλλη μεγάλη πρόκληση το 2020, όταν η Τουρκία ανακοίνωσε ότι δεν θα εμπόδιζε πλέον τους μετανάστες να φτάσουν στην Ευρώπη, μετά τη δολοφονία 33 Τούρκων στρατιωτών στην επαρχία Ιντλίμπ της Συρίας, κατά τη διάρκεια επίθεσης της Δαμασκού εναντίον των ανταρτών.
Την εποχή εκείνη, η Τουρκία άνοιξε σύνορα σε 80.000 μετανάστες, οι οποίοι στη συνέχεια κατευθύνθηκαν προς την Ελλάδα κατά μήκος του ποταμού Έβρου. Οι ροές διήρκεσαν ένα μήνα, οδηγώντας σε μια τεταμένη αντιπαράθεση μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας, καθώς η δεύτερη χρησιμοποίησε μέχρι και τις αστυνομικές της δυνάμεις που διέδιδα ψέματα σε μετανάστες – κατά δική τους ομολογία – ότι η Ελλάδα δέχεται κόσμο και δίνει άσυλο με συνοπτικές διαδικασίες.
Ποια ευρωπαϊκά σύνορα είναι τα πιο εύθραυστα σήμερα;
Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, άρχισαν να καταγράφονται νέες ροές μεταναστών προς την ΕΕ – κυρίως προς την Πολωνία, τη Λετονία και τη Λιθουανία – με προέλευση τη Λευκορωσία. Το Μινσκ κατηγορήθηκε ότι χαλάρωσε τους συνοριακούς ελέγχους στο πλαίσιο ενός υβριδικού πολέμου υπέρ της Ρωσίας.
Το 2025, η Frontex, η υπηρεσία ελέγχου των συνόρων της ΕΕ, εντόπισε σχεδόν 11.000 παράνομες διαβάσεις συνόρων. Ωστόσο, τα στοιχεία παρουσιάζουν πτωτική τάση από το 2024 και παραμένουν πολύ χαμηλότερα από τα αριθμητικά στοιχεία που καταγράφηκαν σε άλλες πολυσύχναστες μεταναστευτικές διαδρομές της ΕΕ, συγκεκριμένα στην ανατολική Μεσόγειο (51.000 το 2025) και στην κεντρική Μεσόγειο (περίπου 66.000 το 2025).
Όσο για την πίεση στα σύνορα της ΕΕ, η Ιταλία βρέθηκε συχνά στην πρώτη γραμμή.
Μία από τις πιο εντυπωσιακές πρόσφατες αυξήσεις μεταναστευτικών ροών σημειώθηκε στη Λαμπεντούζα, το μικρό ιταλικό νησί μεταξύ της Τυνησίας και της Σικελίας, όπου τον Σεπτέμβριο του 2023 έφτασαν 7.000 μετανάστες σε μόλις δύο ημέρες.
Όμως, ίσως αυτό που έχει μείνει πιο έντονα χαραγμένο στη συλλογική μνήμη της Ιταλίας χρονολογείται από το 1991, όταν ένα πλοίο έφτασε στο Μπάρι μεταφέροντας περίπου 20.000 Αλβανούς πρόσφυγες, μετά την κατάρρευση του κομμουνιστικού καθεστώτος της χώρας.
Γεγονός είναι πως αν η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν συγκροτήσει μία ολοκληρωμένη μεταναστευτική πολιτική, με σεβασμό στους πρόσφυγες και μετανάστες – που δεν φεύγουν από τις χώρες τους για πλάκα, αλλά επειδή έχουν ανάγκη, ακόμη κι αν δεν απειλούνται από πολέμους – τίποτα δεν πρόκειται να αλλάξει. Και το να γίνονται συμφωνίες με τρίτες χώρες για να «παρκάρει» η Ευρώπη, όπως έκανε με την Αλβανία η Τζόρτζια Μελόνι, που τώρα έσπευσε να αναστείλει τη συμφωνία Σένγκεν με την Ισπανία, επικαλούμενη την κρίση στη Θέουτα, αναμφίβολα, δεν αποτελεί λύση.
Πηγή: in.gr
