Τέλος στην εποχή των ανεξέλεγκτων προεκλογικών υποσχέσεων χωρίς τεκμηρίωση του δημοσιονομικού τους κόστους επιχειρεί να βάλει το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο, το οποίο παρουσίασε το νέο πλαίσιο κοστολόγησης των προτάσεων των πολιτικών κομμάτων ενόψει των εθνικών εκλογών του 2027. Πρόκειται για μια νέα διαδικασία, που εφαρμόζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, με στόχο οι πολίτες να γνωρίζουν ποιος είναι ο πραγματικός “λογαριασμός” των εξαγγελιών και κατά πόσο αυτές είναι συμβατές με τους δημοσιονομικούς περιορισμούς της χώρας.
Το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο θα αναλάβει να ποσοτικοποιεί τον δημοσιονομικό αντίκτυπο των μέτρων που περιλαμβάνονται στα προγράμματα των κομμάτων, αξιοποιώντας κοινή μεθοδολογία βασισμένη στα πρότυπα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του ΟΟΣΑ. Η αποστολή αυτή προβλέπεται ήδη από τον νόμο 4270/2014, ωστόσο για πρώτη φορά αποκτά πλήρες επιχειρησιακό πλαίσιο εφαρμογής.
Η φιλοσοφία του νέου συστήματος είναι ότι οι προεκλογικές δεσμεύσεις δεν θα αξιολογούνται πολιτικά αλλά αποκλειστικά ως προς τη δημοσιονομική τους επίπτωση. Με άλλα λόγια, το Συμβούλιο δεν θα κρίνει αν ένα μέτρο είναι σωστό ή λάθος, αλλά πόσο κοστίζει για τον κρατικό προϋπολογισμό και εάν το κόστος αυτό μπορεί να υπολογιστεί με αξιόπιστη μεθοδολογία.
Έως 10 προτάσεις από κάθε κόμμα
Η διαδικασία θα ξεκινήσει ουσιαστικά από την 1η Νοεμβρίου 2026, όταν τα κόμματα θα μπορούν να καταθέτουν τις προτάσεις τους για κοστολόγηση. Κάθε κόμμα θα έχει δικαίωμα να υποβάλει μία μόνο αίτηση ανά κοινοβουλευτική περίοδο, στην οποία θα μπορεί να περιλαμβάνει έως 10 προτάσεις πολιτικής, τις οποίες θα ιεραρχεί κατά προτεραιότητα.
Οι προτάσεις θα πρέπει να είναι απολύτως συγκεκριμένες, να περιγράφουν τους δικαιούχους, τον χρόνο εφαρμογής, τη διάρκεια, το εύρος της παρέμβασης και να μπορούν να ποσοτικοποιηθούν με διαθέσιμα στοιχεία. Επιπλέον, προτεραιότητα θα δίνεται σε μέτρα με σημαντικό δημοσιονομικό αποτύπωμα, ενδεικτικά άνω των 50 εκατ. ευρώ ετησίως.
Δεν θα κοστολογούνται όλα
Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο ξεκαθαρίζει ότι δεν είναι δυνατόν να κοστολογηθούν όλες οι πολιτικές εξαγγελίες. Για παράδειγμα, ιδιαίτερα σύνθετες παρεμβάσεις, μεγάλα εξοπλιστικά προγράμματα, έργα υποδομών ή μέτρα των οποίων οι επιπτώσεις είναι κυρίως μακροοικονομικές ενδέχεται να εξαιρούνται ή να εξετάζονται μόνο κατ’ εξαίρεση, εφόσον υπάρχουν επαρκή δεδομένα και αξιόπιστη μεθοδολογία.
Αντίθετα, το πλαίσιο θεωρεί ότι είναι πιο εύκολο να κοστολογηθούν παρεμβάσεις όπως:
- αλλαγές στη φορολογία εισοδήματος,
- μεταβολές στους έμμεσους φόρους,
- ειδικοί φόροι κατανάλωσης,
- κοινωνικά επιδόματα,
- μισθολογικές παρεμβάσεις στο Δημόσιο,
- αυξήσεις συντάξεων.
Εθελοντική συμμετοχή των κομμάτων
Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του νέου συστήματος είναι ότι η συμμετοχή των κομμάτων παραμένει εθελοντική. Κανένα κόμμα δεν υποχρεώνεται να ζητήσει κοστολόγηση των προτάσεών του.
Παράλληλα, το Δημοσιονομικό Συμβούλιο προβλέπει ισχυρές δικλίδες εμπιστευτικότητας. Αρχικά θα δημοσιοποιείται μόνο ο αριθμός των προτάσεων που έχει υποβάλει κάθε κόμμα και όχι το περιεχόμενό τους. Η τελική κοστολόγηση θα δημοσιεύεται μόνο εφόσον το ίδιο το κόμμα δηλώσει εγγράφως ότι αποδέχεται τη χρήση της στον δημόσιο διάλογο, αν και το ΕΔΣ διατηρεί δικαίωμα δημοσιοποίησης για λόγους διαφάνειας εφόσον δεν υπάρξει σχετική ενημέρωση.
“Σιγή” έναν μήνα πριν από τις εκλογές
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η πρόβλεψη ότι το Δημοσιονομικό Συμβούλιο δεν θα δημοσιεύει ούτε θα παραδίδει νέες κοστολογήσεις κατά τον τελευταίο μήνα πριν από τις εκλογές. Στόχος είναι να προστατευθεί η θεσμική ουδετερότητα του οργανισμού και να αποφευχθεί οποιαδήποτε εμπλοκή του στην προεκλογική αντιπαράθεση.
Ο στόχος: μεγαλύτερη διαφάνεια
Σύμφωνα με την πρόεδρο του Ελληνικού Δημοσιονομικού Συμβουλίου, Αναστασία Μιαούλη, η κοστολόγηση από έναν ανεξάρτητο θεσμό θα επιτρέψει στους πολίτες να κατανοούν καλύτερα τις δημοσιονομικές συνέπειες των προεκλογικών εξαγγελιών και θα συμβάλει στην αναβάθμιση της ποιότητας του δημόσιου διαλόγου. Όπως επισημαίνει, η επιτυχία του εγχειρήματος προϋποθέτει τόσο τη συνεργασία των δημόσιων φορέων που διαθέτουν τα αναγκαία στοιχεία όσο και τη συμμετοχή των ίδιων των πολιτικών κομμάτων.
Πηγή: capital.gr
