Του Χάρη Φλουδόπουλου
Ένα πραγματικό μάθημα για το πώς η αποθήκευση ενέργειας αλλάζει πλέον τους κανόνες λειτουργίας της ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρισμού προσφέρει η σημερινή εικόνα της αγοράς επόμενης ημέρας στην αγορά του ηλεκτρισμού. Η εικόνα που διαμορφώθηκε σε Ελλάδα, Βουλγαρία και Ρουμανία δείχνει ότι οι μεγάλες επενδύσεις της Βουλγαρίας σε συστήματα αποθήκευσης δεν περιορίζονται στη διευκόλυνση της ενσωμάτωσης περισσότερων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Μπορούν να επηρεάσουν καθοριστικά τις διασυνοριακές ροές ηλεκτρικής ενέργειας, τη σύζευξη των αγορών και τελικά το επίπεδο των τιμών που πληρώνουν οι καταναλωτές. Η λειτουργία των αγορών αποτυπώνεται στα αποτελέσματα του Ελληνικού Χρηματιστηρίου Ενέργειας και του βουλγαρικού IBEX.
Η ημέρα ξεκινά με πολύ υψηλή παραγωγή από φωτοβολταϊκά στην Ελλάδα, η οποία οδηγεί τις μεσημβρινές ώρες σε οριακές ή ακόμη και σχεδόν αρνητικές τιμές στη χονδρεμπορική αγορά. Καθώς η υπερπαραγωγή δεν μπορεί να απορροφηθεί πλήρως από την εγχώρια ζήτηση, αυξάνονται σημαντικά οι εξαγωγές προς τη Βουλγαρία.
Εκεί όμως εμφανίζεται η μεγάλη διαφορά σε σχέση με την ελληνική αγορά. Η Βουλγαρία διαθέτει πλέον σημαντική εγκατεστημένη ισχύ μπαταριών, οι οποίες αξιοποιούν τις πολύ χαμηλές τιμές για να φορτίσουν, απορροφώντας μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας που διαφορετικά θα οδηγούσαν σε ακόμη μεγαλύτερες πιέσεις στο σύστημα.
Λίγες ώρες αργότερα το σκηνικό αντιστρέφεται . Μετά τη δύση του ηλίου, όταν η παραγωγή των φωτοβολταϊκών σχεδόν μηδενίζεται σε ολόκληρη την περιοχή, οι ίδιες μπαταρίες αρχίζουν την εκφόρτιση. Έτσι ενισχύεται η προσφορά στη βουλγαρική αγορά και επιτρέπονται οι αυξημένες εξαγωγές τόσο προς την Ελλάδα όσο και προς τη Ρουμανία, περιορίζοντας την ανάγκη ενεργοποίησης ακριβότερων μονάδων παραγωγής.
Το κρίσιμο σημείο ήταν η αποσύνδεση
Η πιο ενδιαφέρουσα εξέλιξη της ημέρας είναι ότι η Βουλγαρία δεν ακολουθεί πλήρως την εκτίναξη των τιμών της Ρουμανίας, καθώς οι περιορισμοί στις διασυνοριακές μεταφορικές ικανότητες οδήγησαν σε αποσύνδεση των δύο αγορών κατά τη διαδικασία σύζευξης.
Η σημασία αυτής της εξέλιξης είναι ιδιαίτερα μεγάλη. Η Ρουμανία εμφανίζει ακραίες βραδινές τιμές, οι οποίες σε ορισμένες ώρες προσεγγίζουν τα 340 ευρώ ανά μεγαβατώρα, αντανακλώντας το έντονο έλλειμμα προσφοράς μετά την απόσυρση της ηλιακής παραγωγής. Εάν η αγορά παρέμενε πλήρως συνδεδεμένη, η ανοδική πίεση θα μεταφερόταν στη Βουλγαρία και από εκεί, μέσω της σύζευξης Ελλάδας–Βουλγαρίας, θα επηρέαζε και την ελληνική αγορά.
Με άλλα λόγια, οι μπαταρίες της Βουλγαρίας λειτουργούν ως μηχανισμός εξομάλυνσης των διακυμάνσεων, ενώ η αποσύνδεση της αγοράς περιόρισε τη μετάδοση των ακραίων τιμών από τη Ρουμανία προς τον ευρωπαϊκό Νότο.
Η ελληνική υστέρηση
Η εικόνα αυτή αναδεικνύει και μια ελληνική αντίφαση. Η χώρα διαθέτει από τις υψηλότερες διεισδύσεις φωτοβολταϊκών στην Ευρώπη και καταγράφει ολοένα συχνότερα ώρες με πολύ χαμηλές ή ακόμη και μηδενικές τιμές, αλλά εξακολουθεί να έχει περιορισμένη διαθέσιμη ισχύ αποθήκευσης.
Έτσι, αντί η πλεονάζουσα πράσινη ενέργεια να αποθηκεύεται και να αξιοποιείται λίγες ώρες αργότερα, μεγάλο μέρος της περικόπτεται ή εξάγεται σε εξαιρετικά χαμηλές τιμές, ενώ το βράδυ το σύστημα χρειάζεται ακριβότερες μονάδες φυσικού αερίου για να καλύψει τη ζήτηση.
Παρά το γεγονός ότι έχουν ολοκληρωθεί οι διαγωνισμοί για σημαντικό αριθμό έργων και βρίσκονται σε εξέλιξη ιδιωτικές επενδύσεις, η εγκατάσταση μεγάλου μέρους των μπαταριών προχωρά με αργούς ρυθμούς. Το αποτέλεσμα είναι η ελληνική αγορά να χάνει ένα κρίσιμο εργαλείο που θα μπορούσε να περιορίσει τόσο τις περικοπές ανανεώσιμης παραγωγής όσο και τις μεγάλες ημερήσιες διακυμάνσεις των τιμών.
Αξίζει να αναφερθεί πάντως ότι σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό η χώρα θα διαθέτει περίπου 3 GW εγκατεστημένων μπαταριών έως το τέλος του 2028, χωρίς να υπολογίζεται σε αυτόν τον στόχο η ισχύς από έργα αντλησιοταμίευσης, όπως η Αμφιλοχία.
Ο σχεδιασμός προβλέπει περίπου 1,5 GW εγκατεστημένης ισχύος μέσα στο 2027 και ακόμη 1,5 GW μέχρι το τέλος του 2028, με την υλοποίηση να στηρίζεται στο σημερινό pipeline των περίπου 7 GW έργων που αναμένουν όρους σύνδεσης.
Πηγή: capital.gr
