Με μια φόρμουλα η οποία αποσκοπεί όχι στην έναρξη ακόμη ενός ατέρμονου γύρου συνομιλιών, αλλά στη συνομολόγηση μιας στρατηγικής συμφωνίας επί των βασικών ζητημάτων, επέμεναν οι δημοσιογραφικές πληροφορίες ότι επρόκειτο να φθάσει αργά το βράδυ της Δευτέρας στην Κύπρο ο Αντόνιο Γκουτέρες. Πρόκειται για την πρώτη επίσκεψη εν ενεργεία γενικού γραμματέα του ΟΗΕ στο νησί μετά τον Μπαν Κι Μουν, το 2010, και ενδεχομένως για την τελευταία μεγάλη προσπάθεια Γκουτέρες στο Κυπριακό πριν από τη λήξη της θητείας του, τον Δεκέμβριο.
Η σύνθεση της αποστολής καταδεικνύει ότι η κάθοδος δεν έχει εθιμοτυπικό χαρακτήρα. Τον Γκουτέρες συνοδεύουν η Ρόζμαρι Ντι Κάρλο, αρμόδια για τις πολιτικές και ειρηνευτικές υποθέσεις, ο επικεφαλής των ειρηνευτικών επιχειρήσεων Ζαν-Πιερ Λακρουά και η προσωπική απεσταλμένη του, Μαρία Ανχελα Ολγκίν.
Τα τετ α τετ
Η τελευταία προπαρασκευαστική κίνηση έγινε χθες, όταν η Ολγκίν συναντήθηκε χωριστά με τον Νίκο Χριστοδουλίδη και τον Τουφάν Ερχιουρμάν. Είχαν προηγηθεί οι επαφές της στις Βρυξέλλες και, κυρίως, στην Αγκυρα με τον Χακάν Φιντάν. Η δημόσια θέση της Τουρκίας παρέμεινε αμετακίνητη: δύο κράτη, «κυριαρχική ισότητα» και ίσο διεθνές καθεστώς για τους Τουρκοκυπρίους. Αυτή ακριβώς είναι και η κεντρική αντίφαση την οποία καλείται να γεφυρώσει ο Γκουτέρες, καθώς οι παράμετροι του ΟΗΕ προβλέπουν λύση διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας, με πολιτική ισότητα.
Στο διπλωματικό παρασκήνιο κυριαρχεί πλέον ο όρος «Πλαίσιο Γκουτέρες Plus».
Δεν πρόκειται, για επίσημο έγγραφο ή για ένα ολοκληρωμένο νέο σχέδιο λύσης. Είναι ο κωδικός μιας επικαιροποιημένης εκδοχής του πλαισίου των έξι σημείων που παρουσίασε ο Γκουτέρες στο Κραν Μοντανά, στις 30 Ιουνίου 2017, επιχειρώντας να κλείσει τα σημαντικότερα ανοικτά κεφάλαια.
Το αρχικό πλαίσιο προέβλεπε την αντικατάσταση του παλαιού συστήματος εγγυήσεων και τον τερματισμό του μονομερούς δικαιώματος επέμβασης, το οποίο ο Γκουτέρες χαρακτήρισε μη βιώσιμο. Πρότεινε επίσης δραστική μείωση των στρατευμάτων από την πρώτη ημέρα εφαρμογής της λύσης και διευθέτηση της τελικής τους τύχης στο υψηλότερο πολιτικό επίπεδο.
Τα άλλα τέσσερα σημεία αφορούσαν την προσαρμογή του τουρκοκυπριακού χάρτη στο εδαφικό – με ιδιαίτερη σημασία για την ελληνοκυπριακή πλευρά στη Μόρφου –, το περιουσιακό, την ισότιμη μεταχείριση ελλήνων και τούρκων υπηκόων όσον αφορά τη μόνιμη διαμονή και την αποτελεσματική συμμετοχή των Τουρκοκυπρίων στην ομοσπονδιακή διακυβέρνηση.
Στο περιουσιακό προβλεπόταν προτεραιότητα του νόμιμου ιδιοκτήτη στις περιοχές που θα επέστρεφαν υπό ελληνοκυπριακή διοίκηση και του σημερινού χρήστη στις υπόλοιπες.
Στην αποτελεσματική συμμετοχή περιλαμβάνονταν η θετική τουρκοκυπριακή ψήφος, οι μηχανισμοί άρσης αδιεξόδων και η εκ περιτροπής προεδρία.
Το «Plus» επιχειρεί να προσθέσει όσα έλειπαν το 2017: σαφές χρονοδιάγραμμα, διαδοχικά στάδια εφαρμογής, μετρήσιμα ορόσημα και μηχανισμό αξιολόγησης. Η λογική είναι να επιβεβαιωθούν πρώτα οι προηγούμενες συγκλίσεις, η μία κυριαρχία, η μία ιθαγένεια και η μία διεθνής προσωπικότητα και να επιτευχθεί στρατηγική συμφωνία στα έξι κομβικά ζητήματα. Μόνο τότε θα ακολουθήσει η λεπτομερής, χρονικά περιορισμένη διαπραγμάτευση, χωρίς επιστροφή στο σημείο μηδέν.
Ο άμεσος στόχος της επίσκεψης είναι να διαπιστωθεί εάν υπάρχει αρκετό κοινό έδαφος για μια νέα άτυπη συνάντηση 5+1, πιθανότατα Ο Ερχιουρμάν εμφανίζεται θετικότερος προς την ομοσπονδιακή προοπτική από τον προκάτοχό του, επιμένει όμως στην εκ των προτέρων αποδοχή της πολιτικής ισότητας, στη διαφύλαξη των συγκλίσεων και σε διαδικασία με συγκεκριμένη αρχή και τέλος. Η Λευκωσία ζητεί επανέναρξη από το σημείο όπου διακόπηκαν οι συνομιλίες στο Κραν Μοντανά.
Σήμερα ο Γκουτέρες θα συναντηθεί χωριστά με τον Νίκο Χριστοδουλίδη στις 10.30 και τον Τουφάν Ερχιουρμάν στις 11.45. Θα ακολουθήσουν επαφές με τους διαπραγματευτές, τις δικοινοτικές τεχνικές επιτροπές και την κοινωνία των πολιτών, επίσκεψη στο εργαστήριο της ΔΕΑ και ιδιωτικό δείπνο με τους δύο ηγέτες.
Αύριο, Τετάρτη, θα προεδρεύσει της κοινής συνάντησης στη Νεκρή Ζώνη και κατόπιν θα παραχωρήσει συνέντευξη Τύπου, όπου θα φανεί εάν το «Plus» μπορεί πράγματι να μετατραπεί από διπλωματικό σενάριο σε οδικό χάρτη.
Πηγή: tanea.gr
