Η πιο αποτελεσματική άμυνα είναι να καθυστερήσουμε δραστικά την πρόσβαση των παιδιών στο διαδίκτυο
Το πρόσφατο περιστατικό ακραίας βίας στον Πλαταμώνα Πιερίας, όπου ανήλικοι συνεπλάκησαν με καδρόνια καταλήγοντας στον τραυματισμό ενός 16χρονου περαστικού με μαχαίρι, σόκαρε την κοινή γνώμη, δυστυχώς όχι εμένα.
Του Απόστολου Καψάλη, Cybersecurity Analyst -engineer από την «Πολιτεία Θεσσαλών» Κυριακή 26 Ιουλίου 2026
Είναι εύκολο να ρίξουμε το φταίξιμο απλώς στην «κακιά τη στιγμή» ή στην έλλειψη ορίων. Όμως, αν θέλουμε να καταλάβουμε γιατί η βία των ανηλίκων έχει πάρει μορφή χιονοστιβάδας, πρέπει να κοιτάξουμε εκεί που τα παιδιά περνούν τον περισσότερο χρόνο τους… στην οθόνη του κινητού τους. Αυτό που συνέβη στον Πλαταμώνα δεν ξεκίνησε στον δρόμο. Ξεκίνησε πολύ νωρίτερα, μέσα από ένα ψηφιακό περιβάλλον που εκπαιδεύει σιωπηλά τους εφήβους στο ακραίο.
Σήμερα, η ζωή ενός εφήβου ταυτίζεται με το doomscrolling, δηλαδή τη συνήθεια να σκρολάρει ασταμάτητα στο κινητό του, καταναλώνοντας συχνά σοκαριστικό, αρνητικό ή και βίαιο περιεχόμενο. Αυτό δεν είναι απλώς μια «κακιά συνήθεια». Είναι μια κατάσταση που υπερφορτώνει τον εγκέφαλο των παιδιών. Στην εφηβεία, το κομμάτι του εγκεφάλου που ελέγχει τις παρορμήσεις και τη λογική δεν έχει αναπτυχθεί πλήρως. Όταν, λοιπόν, ένα παιδί βομβαρδίζεται καθημερινά με εικόνες βίας, καυγάδων και επιθετικότητας, ο εγκέφαλός του το συνηθίζει. Η ικανότητα να νιώθεις τον πόνο του άλλου, «μουδιάζει» ραγδαία. Η βία γίνεται μια φυσιολογική, καθημερινή ρουτίνα.
Ποιος, όμως, επιλέγει τι θα δουν τα παιδιά; Εδώ θα γίνουμε λίγο ακόμα κουραστικοί και θα πούμε: Οι αλγόριθμοι πλατφορμών όπως το TikTok ή το Instagram.. Μη γελιέστε δεν αποτελούν αθώα προγράμματα. Έχουν φτιαχτεί με έναν και μοναδικό σκοπό, να κρατήσουν τα μάτια του χρήστη καρφωμένα στην οθόνη για όσο το δυνατόν περισσότερο, ώστε να βγάλουν κέρδος.
Πώς το καταφέρνουν αυτό; Οι τεχνολογικές εταιρείες ξέρουν καλά ότι το συναίσθημα που μας κρατάει περισσότερο σε εγρήγορση είναι ο θυμός και το σοκ. Έτσι, το σύστημα προωθεί σκόπιμα βίντεο που προκαλούν ένταση. Προβάλλει ακραίες προκλήσεις, λεκτική βία και πρότυπα συμμοριών, πείθοντας τους εφήβους ότι ο κόσμος είναι μια αρένα όπου, για να επιβιώσεις και να είσαι αποδεκτός, πρέπει να γίνεις σκληρός. Ο αλγόριθμος, με λίγα λόγια, χειραγωγεί την ψυχολογία τους.
Η διαδρομή από το ψηφιακό μίσος στα μαχαίρια ακολουθεί συνήθως συγκεκριμένα, επικίνδυνα βήματα. Πρώτα ξεκινά η διαδικτυακή κόντρα. Οι έφηβοι βρίζονται και απειλούν ο ένας τον άλλον μέσα από τα social media. Επειδή όμως, αυτό γίνεται μπροστά στα μάτια εκατοντάδων ψηφιακών θεατών, κανείς δεν κάνει πίσω. Η υποχώρηση θεωρείται ταπείνωση.
Έτσι, οδηγούμαστε στη φυσική σύγκρουση. Τα όπλα που βγήκαν στον Πλαταμώνα, και μάλιστα εναντίον τυχαίων ανθρώπων, δείχνουν ότι η βία πια δεν έχει όρια. Όμως το πιο τρομακτικό στοιχείο είναι άλλο. Η συμπλοκή έγινε για να καταγραφεί. Τα παιδιά χτυπιούνται, ενώ άλλοι τραβούν βίντεο με τα κινητά τους για να τα ανεβάσουν ξανά στο διαδίκτυο, να μαζέψουν likes και να κερδίσουν «σεβασμό». Η πραγματική βία γίνεται απλώς τροφή για τον ψηφιακό κόσμο.
Για να σταματήσουμε αυτή την επιδημία, δεν αρκεί μόνο η αστυνόμευση. Πρέπει να θωρακίσουμε το μυαλό των παιδιών μας. Στα σχολεία, αλλά και στο σπίτι, οφείλουμε να εκπαιδεύσουμε τους νέους να καταλαβαίνουν πώς οι εφαρμογές προσπαθούν να τους “χακάρουν” το συναίσθημα. Επιπροσθέτως, οι γονείς πρέπει να μάθουν να διαβάζουν τα ψηφιακά σημάδια και τις προειδοποιήσεις της ολοήμερης προσκόλλησης στο διαδίκτυο, πριν τα πράγματα φτάσουν στα άκρα.
Ωστόσο, το πιο ισχυρό μέτρο προστασίας βρίσκεται στα χέρια της οικογένειας. Η πιο αποτελεσματική άμυνα είναι να καθυστερήσουμε δραστικά την πρόσβαση των παιδιών σε αυτές τις πλατφόρμες.
Το να δώσεις σε ένα παιδί μικρής ηλικίας, του οποίου ο ψυχισμός ακόμη διαμορφώνεται, ανεξέλεγκτη πρόσβαση σε υπερδιεγερτικές εφαρμογές όπως το TikTok, ισοδυναμεί με το να αφήσεις την πόρτα του μυαλού του ορθάνοιχτη σε κάθε κίνδυνο.
Η απόφαση να κρατήσουμε τα παιδιά μακριά από τα social media για όσο το δυνατόν περισσότερα χρόνια δεν είναι «τεχνοφοβία» ούτε οπισθοδρόμηση. Είναι το πιο βασικό μέτρο ασφαλείας. Είναι η απαραίτητη ασπίδα που θα τους δώσει τον χρόνο να ωριμάσουν, προτού μπουν ανυπεράσπιστα σε μια ψηφιακή αρένα που διψάει για την προσοχή και πολλές φορές για τη λογική τους.
