Αυξημένη επαγρύπνηση μετά τα πρώτα κρούσματα
Περίπου το 80% των ανθρώπων που θα μολυνθούν δεν θα παρουσιάσει κανένα σύμπτωμα, ενώ ένα μικρότερο ποσοστό θα εμφανίσει ήπια νόσο, με συμπτώματα όπως πυρετό, πονοκέφαλο, μυϊκούς πόνους, κόπωση, εξάνθημα, ναυτία ή εμετούς
Γράφει η Λόλα Γάτσιου από την «Πολιτεία Θεσσαλών» Κυριακή 26 Ιουλίου 2026
Η εμφάνιση επιβεβαιωμένων κρουσμάτων λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου στη Λάρισα και στον Παλαμά Καρδίτσας επαναφέρει στο προσκήνιο μία εποχική απειλή που κάθε καλοκαίρι απασχολεί τις υγειονομικές αρχές. Αν και η πλειονότητα των ανθρώπων που μολύνονται δεν εμφανίζει συμπτώματα, η νόσος μπορεί να εξελιχθεί σοβαρά, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους και άτομα με υποκείμενα νοσήματα, γεγονός που καθιστά αναγκαία την αυξημένη επαγρύπνηση τόσο των πολιτών όσο και των αρμόδιων υπηρεσιών.
Η Θεσσαλία συγκαταλέγεται στις περιοχές όπου τα τελευταία χρόνια έχουν καταγραφεί περιστατικά της νόσου, καθώς οι κλιματολογικές συνθήκες, οι υψηλές θερμοκρασίες, η παρουσία υδάτινων όγκων και οι εκτεταμένες αρδευόμενες καλλιέργειες δημιουργούν ευνοϊκό περιβάλλον για την ανάπτυξη των πληθυσμών κουνουπιών, που αποτελούν τον βασικό φορέα μετάδοσης του ιού.
Πώς μεταδίδεται ο ιός
Ο ιός του Δυτικού Νείλου μεταδίδεται κυρίως μέσω του τσιμπήματος μολυσμένων κουνουπιών. Τα κουνούπια μολύνονται όταν τρέφονται με αίμα άγριων πτηνών που φέρουν τον ιό και στη συνέχεια μπορούν να τον μεταδώσουν σε ανθρώπους και άλλα θηλαστικά.
Οι επιστήμονες διευκρινίζουν ότι ο άνθρωπος δεν μεταδίδει τον ιό σε άλλον άνθρωπο μέσω της καθημερινής επαφής. Συνεπώς, δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας για κοινωνική συναναστροφή ή συνύπαρξη με άτομα που έχουν νοσήσει.
Η περίοδος αυξημένου κινδύνου ξεκινά συνήθως στα μέσα του καλοκαιριού και διαρκεί μέχρι και το φθινόπωρο, όσο παραμένουν ενεργοί οι πληθυσμοί των κουνουπιών.
Οι περισσότεροι δεν εμφανίζουν συμπτώματα
Σύμφωνα με τους λοιμωξιολόγους, περίπου το 80% των ανθρώπων που θα μολυνθούν δεν θα παρουσιάσει κανένα σύμπτωμα.
Ένα μικρότερο ποσοστό θα εμφανίσει ήπια νόσο, με συμπτώματα όπως πυρετό, πονοκέφαλο, μυϊκούς πόνους, κόπωση, εξάνθημα, ναυτία ή εμετούς.
Τα συμπτώματα αυτά συνήθως υποχωρούν μέσα σε λίγες ημέρες ή εβδομάδες.
Σοβαρές επιπλοκές
Σε λιγότερο από το 1% των μολυσμένων ατόμων μπορεί να εμφανιστεί νευροδιηθητική νόσος, όπως εγκεφαλίτιδα ή μηνιγγίτιδα.
Οι ομάδες υψηλού κινδύνου είναι κυρίως άτομα άνω των 60 ετών, ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη, καρδιοπαθείς, νεφροπαθείς, ανοσοκατεσταλμένοι, άτομα που λαμβάνουν ανοσοκατασταλτική αγωγή.
Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται άμεση νοσηλεία, καθώς η εξέλιξη μπορεί να είναι ιδιαίτερα σοβαρή.
Γιατί η Θεσσαλία θεωρείται ευάλωτη
Η Θεσσαλία διαθέτει πολλές περιοχές όπου αναπτύσσονται μεγάλοι πληθυσμοί κουνουπιών. Οι ποταμοί, τα κανάλια άρδευσης, οι ορυζώνες σε ορισμένες περιοχές, οι λίμνες αλλά και τα στάσιμα νερά μετά από βροχοπτώσεις δημιουργούν ιδανικές συνθήκες για την αναπαραγωγή τους.
Επιπλέον, οι υψηλές θερμοκρασίες του Ιουλίου και του Αυγούστου επιταχύνουν τον κύκλο ζωής των κουνουπιών, αυξάνοντας τις πιθανότητες μετάδοσης του ιού.
Οι ειδικοί σημειώνουν ότι ακόμη και μικρές ποσότητες στάσιμου νερού, όπως ένα πιατάκι γλάστρας ή ένας κουβάς στην αυλή, αρκούν για την ανάπτυξη προνυμφών.
Λήψη μέτρων σύμφωνα με τον ΙΣΛ
Οι υγειονομικές αρχές επισημαίνουν ότι η ατομική προστασία αποτελεί το σημαντικότερο όπλο απέναντι στον ιό.
Σε σχετική ανακοίνωση ο Ιατρικός Σύλλογος Λάρισας επισημαίνει ότι συστήνεται ιδιαίτερη προσοχή στην προσωπική προστασία από τα κουνούπια, ως το σημαντικότερο μέτρο πρόληψης, μετά τους αεροψεκασμούς, που γίνονται με ευθύνη των αρμοδίων κρατικών υπηρεσιών. Πέραν τούτου: Αντικουνουπικά πλέγματα (σήτες) σε παράθυρα, φεγγίτες, αεραγωγούς τζακιών. Χρήση κουνουπιέρας σε περιοχές με μεγάλη πυκνότητα κουνουπιών ή σε περιπτώσεις που αντενδείκνυται η χρήση άλλων προστατευτικών μέσων (όπως σε βρέφη μικρότερα των 2 μηνών). Χρήση εντομοκτόνων στον αέρα (αεροζόλ, ταμπλέτες, εξατμιζόμενο διάλυμα, φιδάκια).
Προσοχή στις οδηγίες χρήσης. Χρήση ανεμιστήρων ή κλιματιστικών, καθόσον ο δροσερός αέρας μειώνει την δραστηριότητα των κουνουπιών. Χρήση λαμπτήρων κίτρινου χρώματος για φωτισμό εξωτερικών χώρων. Κούρεμα γρασιδιού, θάμνων και φυλλωσιών. Το πότισμα να γίνεται τις πρωινές ώρες. Απομάκρυνση στάσιμου νερού (λεκάνες, βάζα, γλάστρες, παλιά λάστιχα, υδρορροές). Ρούχα με μακριά μανίκια, παντελόνια και καπέλα. Εντομοαπωθητικά στο ακάλυπτο δέρμα.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται από τη δύση έως την ανατολή του ηλίου, όταν τα περισσότερα είδη κουνουπιών εμφανίζουν αυξημένη δραστηριότητα.
Πώς διαλέγουν τα κουνούπια τα «θύματά» τους
Σε κάθε καλοκαιρινή παρέα, υπάρχει πάντα ο «ήρωας» (για τους… άλλους) που μαγνητίζει τα κουνούπια, ενώ οι υπόλοιποι απολαμβάνουν ήσυχοι τη βραδινή δροσιά. Οι πιο ισχυροί παράγοντες που προσελκύουν τα κουνούπια είναι η όραση και η μυρωδιά. Υπάρχουν όμως, και άλλοι συνδυαστικοί παράγοντες που έχει αποδειχθεί ότι μαγνητίζουν τα κουνούπια.
Τα ρούχα που φοράτε: Τα κουνούπια «βλέπουν» καλά – και ειδικά τις απογευματινές ώρες, εντοπίζουν τα σκούρα και έντονα χρώματα πιο εύκολα. Αν φοράτε μαύρα, μπλε ή κόκκινα, γίνεστε πιο ορατοί και, άρα, πιο προσβάσιμοι στόχοι.
Η ομάδα αίματος: για τα θηλυκά κουνούπια, το αίμα είναι το βασικό τους «καύσιμο» για την αναπαραγωγή. Οι έρευνες δείχνουν ότι όσοι έχουν ομάδα αίματος Ο είναι οι πιο αγαπημένοι τους, με εκείνους της ομάδας Α να είναι οι λιγότερο δημοφιλείς.
Η αναπνοή: Το διοξείδιο του άνθρακα (CO₂) που εκπνέουμε είναι βασικό σήμα εντοπισμού για τα κουνούπια – και μπορούν να το μυρίσουν από απόσταση 50 μέτρων. Οι μεγαλόσωμοι άνθρωποι ή όσοι κάνουν έντονη δραστηριότητα προσελκύουν περισσότερα έντομα.
Ο ιδρώτας και η θερμοκρασία: Το γαλακτικό οξύ, η αμμωνία και άλλες ουσίες του ιδρώτα λειτουργούν σαν… προσκλητήριο. Το ίδιο και η αυξημένη θερμοκρασία του σώματος – για παράδειγμα, μετά από γυμναστική ή λόγω φυσιολογικών παραγόντων.
Τα βακτήρια στο δέρμα: το μικροβίωμα του δέρματος διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο και επηρεάζει τη φυσική μας οσμή. Σε κάποιες περιοχές, όπως οι αστράγαλοι και τα πόδια, συσσωρεύονται περισσότερα βακτήρια, κάτι που ίσως εξηγεί γιατί τα κουνούπια «χτυπούν» εκεί.
Η εγκυμοσύνη: οι έγκυες εκπνέουν περισσότερο CO₂ και έχουν υψηλότερη θερμοκρασία σώματος, ειδικά στην κοιλιά – δύο στοιχεία που κάνουν τις εγκύους πολύ πιο ελκυστικές για τα κουνούπια, όπως έχει καταδείξει και σχετική μελέτη.
Η κατανάλωση μπύρας: αν μετά από μία μπύρα παρατηρείτε περισσότερα κουνούπια γύρω σας, δεν είναι τυχαίο. Η αιθανόλη στον ιδρώτα και η αυξημένη θερμότητα του σώματος φαίνεται να τραβούν τα έντομα, αν και ο ακριβής μηχανισμός παραμένει υπό διερεύνηση
Ρόλος των δήμων και των περιφερειών
Παράλληλα με την ατομική προστασία, ιδιαίτερα σημαντικό είναι το πρόγραμμα καταπολέμησης των κουνουπιών που υλοποιούν οι Περιφέρειες και οι Δήμοι.
Οι ψεκασμοί προνυμφοκτονίας θεωρούνται πολύ πιο αποτελεσματικοί από τους ψεκασμούς ακμαίων κουνουπιών, καθώς περιορίζουν τους πληθυσμούς πριν αναπτυχθούν.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι οι παρεμβάσεις αυτές πρέπει να είναι συνεχείς και να βασίζονται σε επιστημονική παρακολούθηση των πληθυσμών των εντόμων και όχι μόνο στην εμφάνιση κρουσμάτων.
Πότε πρέπει να απευθυνθούμε στον γιατρό
Οι γιατροί συνιστούν στους πολίτες να αναζητούν άμεσα ιατρική βοήθεια όταν, ιδιαίτερα κατά τους θερινούς μήνες, εμφανιστούν υψηλός πυρετός, έντονος πονοκέφαλος, δυσκαμψία στον αυχένα, σύγχυση, υπνηλία, αδυναμία στα άκρα, διαταραχές συνείδησης.
Η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη αντιμετώπιση των σοβαρών περιστατικών.
Επαγρύπνηση χωρίς πανικό
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η εμφάνιση κρουσμάτων δεν πρέπει να προκαλεί πανικό, αλλά αυξημένη προσοχή. Ο ιός του Δυτικού Νείλου αποτελεί πλέον μια γνωστή εποχική απειλή για τη χώρα, με το σύστημα δημόσιας υγείας να διαθέτει εμπειρία στην επιδημιολογική επιτήρηση και στην αντιμετώπισή του.
Η καταγραφή περιστατικών στη Λάρισα και στον Παλαμά υπενθυμίζει ότι η πρόληψη παραμένει η αποτελεσματικότερη «θεραπεία». Η σωστή ενημέρωση, η λήψη απλών μέτρων ατομικής προστασίας και η συνέχιση των οργανωμένων προγραμμάτων καταπολέμησης των κουνουπιών μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τον κίνδυνο μετάδοσης.
Καθώς το καλοκαίρι βρίσκεται στην κορύφωσή του, οι υγειονομικές αρχές παρακολουθούν στενά την εξέλιξη της κατάστασης στη Θεσσαλία, ενώ οι πολίτες καλούνται να μην αμελούν τα μέτρα προστασίας, ιδιαίτερα στις περιοχές όπου έχουν ήδη καταγραφεί κρούσματα. Ένα απλό τσίμπημα κουνουπιού είναι συνήθως ακίνδυνο, όμως σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία μιας σοβαρής λοίμωξης, γεγονός που καθιστά την πρόληψη υπόθεση όλων.
