Του Γεράσιμου Σεραφειμίδη
Η νέα κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή επαναφέρει τα Στενά του Ορμούζ στο επίκεντρο της συζήτησης για την ενέργεια και τη ναυτιλία, αλλά αυτή τη φορά η συζήτηση φαίνεται να ξεπερνά το ζήτημα των ασφαλίστρων πολεμικού κινδύνου και των προσωρινών αλλαγών στα δρομολόγια των πλοίων.
Μετά τον τελευταίο γύρο επιθέσεων, την περαιτέρω όξυνση της έντασης και την πρόταση του προέδρου Τραμπ για επιβολή τέλους 20% στα φορτία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, η οποία τελικά αποσύρθηκε, η αγορά καλείται πλέον να αποτιμήσει όχι μόνο τον κίνδυνο μιας φυσικής διακοπής των ροών, αλλά και το ενδεχόμενο ο σημαντικότερος ενεργειακός δίαυλος του πλανήτη να μετατραπεί σε έναν ακριβότερο και περισσότερο πολιτικά ελεγχόμενο διάδρομο.
Η άμεση συνέπεια είναι η ενίσχυση της αβεβαιότητας με τους πλοιοκτήτες, τους ναυλωτές και τις ασφαλιστικές εταιρείες να λειτουργούν ήδη σε ένα περιβάλλον στο οποίο κάθε ναύλωση που συνδέεται με τον Περσικό Κόλπο συνοδεύεται από αυξημένη αξιολόγηση κινδύνου. Η προοπτική, μάλιστα, επιβολής ενός επίσημου τέλους διέλευσης θα αύξανε περαιτέρω το κόστος μεταφοράς φορτίων από την περιοχή.
Ακόμη και εάν τα Στενά παραμείνουν τεχνικά ανοικτά, η αγορά δύσκολα θα επιστρέψει σε συνθήκες κανονικότητας έως ότου αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη στην απρόσκοπτη διέλευση των πλοίων. Αυτό μεταφράζεται σε υψηλότερα ασφάλιστρα κινδύνου, πιο επιφυλακτική στάση στις ναυλώσεις και, δυνητικά, σε ενίσχυση της ζήτησης σε όρους τονομιλίων, εφόσον οι αγοραστές επιχειρήσουν να διαφοροποιήσουν μέρος του εφοδιασμού τους, στρεφόμενοι από τα φορτία του Κόλπου σε εναλλακτικές πηγές της λεκάνης του Ατλαντικού.
Για την αγορά των tankers, η νέα πραγματικότητα μεταφράζεται σε ένα πιο σύνθετο και ακριβό περιβάλλον ναυλώσεων, καθώς η αυξημένη έκθεση στον γεωπολιτικό κίνδυνο ανεβάζει το κόστος ασφάλισης και καθιστά πλοιοκτήτες και ναυλωτές πιο επιφυλακτικούς απέναντι στα ταξίδια προς τον Περσικό Κόλπο.
Την ίδια στιγμή, μια ενδεχόμενη μεγαλύτερη στροφή των αγοραστών προς φορτία από τη λεκάνη του Ατλαντικού θα μπορούσε να επιμηκύνει τις θαλάσσιες διαδρομές και να ενισχύσει τη ζήτηση σε όρους τονομιλίων, δημιουργώντας νέες ισορροπίες στην απασχόληση του στόλου και, δυνητικά, στη διαμόρφωση των ναύλων.
Αλλάζουν οι διάδρομοι για τις ροές πετρελαίου
Η σημαντικότερη στρατηγική εξέλιξη, ωστόσο, καταγράφεται στη στεριά και αφορά τις κινήσεις των ίδιων των πετρελαιοπαραγωγών χωρών του Κόλπου για τη δημιουργία εναλλακτικών οδών εξαγωγής.
Ο αγωγός East-West της Σαουδικής Αραβίας παραμένει η σημαντικότερη εναλλακτική διαδρομή παράκαμψης των Στενών, συνδέοντας την Ανατολική Επαρχία της χώρας με το λιμάνι Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, η δυναμικότητα έκτακτης ανάγκης του αγωγού έχει φθάσει έως και τα 7 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Όμως, η πραγματική εξαγωγική δυνατότητα εξακολουθεί να περιορίζεται από τη δυναμικότητα των τερματικών εγκαταστάσεων, αλλά και από την ανάγκη τα φορτία με προορισμό την Ευρώπη να διοχετεύονται μέσω του συστήματος αγωγών Sumed.
Σε αντίστοιχη κατεύθυνση κινείται και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία βασίζονται στον αγωγό Habshan-Fujairah, ενώ παράλληλα επιταχύνουν την ανάπτυξη μιας δεύτερης γραμμής, η οποία θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά την εξαγωγική δυναμικότητα της Fujairah έως το 2027.
Οι συγκεκριμένες υποδομές δεν εξαλείφουν τον κίνδυνο που συνδέεται με τα Στενά του Ορμούζ, ιδιαίτερα από τη στιγμή που οι σταθερές ενεργειακές εγκαταστάσεις παραμένουν ευάλωτες σε επιθέσεις με πυραύλους και drones. Προσφέρουν, εν τούτοις, ένα κρίσιμο επίπεδο ευελιξίας και εναλλακτικών επιλογών στις χώρες παραγωγής.
Τα στοιχεία για τις ροές αργού από τη Fujairah και το Yanbu δείχνουν ότι αυτή η δυνατότητα χρησιμοποιείται ήδη σε σημαντικό βαθμό. Κατά την περίοδο Ιανουαρίου-Ιουλίου 2026, οι συνδυασμένες εξαγωγές αργού από τα δύο λιμάνια ανήλθαν σε περίπου 1,10 δισ. βαρέλια, έναντι 429,6 εκατ. βαρελιών την αντίστοιχη περίοδο του 2025, καταγράφοντας αύξηση της τάξης του 156%.
Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια. Οι όγκοι του 2026 διαμορφώνονται περίπου 192% υψηλότερα σε σχέση με την περίοδο Ιανουαρίου-Ιουλίου του 2023 και κατά 137% πάνω από τα αντίστοιχα επίπεδα του 2024.
Η αλλαγή τάσης γίνεται ιδιαίτερα εμφανής από τον Μάρτιο και μετά. Τον Μάρτιο του 2026 οι εξαγωγές έφθασαν τα 156,9 εκατ. βαρέλια, σημειώνοντας αύξηση άνω του 150% σε ετήσια βάση. Τον Απρίλιο αυξήθηκαν στα 188 εκατ. βαρέλια, τον Μάιο στα 189,9 εκατ. βαρέλια και τον Ιούνιο εκτινάχθηκαν στα 269,4 εκατ. βαρέλια.
Μόνο τον Ιούνιο, οι συγκεκριμένες ροές αντιστοιχούσαν κατά μέσο όρο σε σχεδόν 9 εκατ. βαρέλια ημερησίως, στοιχείο που καταδεικνύει ότι η μετατόπιση δεν αποτελεί μια περιθωριακή ή συγκυριακή εξέλιξη, αλλά αποκτά πλέον χαρακτηριστικά δομικής αλλαγής στις φυσικές ροές πετρελαίου.
Σημαντική είναι την ίδια στιγμή η διαφοροποίηση σε σχέση με το Ιράκ, το Κουβέιτ και το Κατάρ. Το Κουβέιτ δεν διαθέτει κάποια ουσιαστική εναλλακτική οδό εξαγωγής αργού που να παρακάμπτει τα Στενά, ενώ οι εξαγωγές LNG του Κατάρ παραμένουν γεωγραφικά εγκλωβισμένες στο Ras Laffan.
Το Ιράκ, από την πλευρά του, καταφεύγει σε λύσεις έκτακτης ανάγκης, με μεταφορά πετρελαίου μέσω φορτηγών διαμέσου της Συρίας προς το Baniyas. Οι συγκεκριμένοι όγκοι μπορούν να προσφέρουν κάποια περιορισμένη διέξοδο, αλλά δεν είναι σε θέση να υποκαταστήσουν σε μεγάλη κλίμακα τις εξαγωγές από τη Basra.
Η μακροπρόθεσμη απάντηση της Βαγδάτης βρίσκεται στην ανάπτυξη μεγαλύτερης δυναμικότητας αγωγών προς τον βορρά και, δυνητικά, προς τη Μεσόγειο. Ωστόσο, η χρηματοδότηση, οι πολιτικές ισορροπίες και οι συνθήκες ασφαλείας εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικά εμπόδια στην υλοποίηση αυτών των σχεδίων.
Για τα δεξαμενόπλοια, η εξέλιξη αυτή διαμορφώνει έναν περισσότερο κατακερματισμένο χάρτη εξαγωγών από την ευρύτερη περιοχή του Κόλπου. Οι βεβαιότητες περιορίζονται, οι εναλλακτικές επιλογές αποκτούν μεγαλύτερη αξία και το κόστος αυξάνεται. Σε αυτό το νέο περιβάλλον, ο κίνδυνος που συνδέεται με τις ενεργειακές και εξαγωγικές υποδομές καθίσταται πλέον εξίσου κρίσιμος παράγοντας για την αγορά με την ίδια την προσφορά πλοίων.
Πηγή: capital.gr
