Του Νίκου Ρουσάνογλου
Κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2026 αναμένεται να καταγραφεί η πρώτη “αδράνεια” νέων κατασκευών οικοδομών στην ελληνική αγορά κατοικίας, κάτι που δεν έχει συμβεί από το 2017 και μετά, όταν και εισήλθε στον υφιστάμενο κύκλο ανόδου, μετά την οικονομική κρίση. Εξαιρώντας το 2020, που παρατηρήθηκε κάμψη λόγω της υγειονομικής κρίσης, το πρώτο εξάμηνο του 2025, ήταν η πρώτη περίοδος κατά την οποία η οικοδομική δραστηριότητα υποχώρησε σημαντικά, εξαιτίας της αναστάτωσης που προκλήθηκε στην αγορά από την απόφαση του ΣτΕ για την κατάργηση των περίφημων “μπόνους” δόμησης που είχαν επιτραπεί μέσω μεταγενέστερων τροποποιήσεων που είχαν γίνει στο ΝΟΚ του 2012.
Αυτή ακριβώς η πτώση, σε συνδυασμό με τις επαναδιαπραγματεύσεις που έγιναν και συνεχίζουν να γίνονται (ακριβώς λόγω της απόφασης του ΣτΕ) μεταξύ οικοπεδούχων και κατασκευαστών (π.χ. για τα ποσοστά της αντιπαροχής, ή το κόστος αγοράς του οικοπέδου), αναμένεται να επιφέρουν μια σημαντική υστέρηση στην παραγωγή νέων οικιστικών έργων, ειδικά από το δεύτερο εξάμηνο του 2026 και μέχρι και τους πρώτους μήνες του 2027. Σύμφωνα με πηγές της αγοράς ακινήτων, όσο εξαντλείται το απόθεμα αδειών που είχαν εκδοθεί (με τα μπόνους) πριν τον Δεκέμβριο του 2024, τόσο θα παρουσιάζεται στην αγορά το κατασκευαστικό κενό που ακολούθησε, όταν η αδειοδότηση νέων συγκροτημάτων μειώθηκε κατακόρυφα για περίοδο σχεδόν έξι μηνών.
Ασφαλώς, ένα μέρος αυτού, έχει αρχίσει να αναπληρώνεται ήδη από το δεύτερο εξάμηνο του 2025 και συνεχίζεται και φέτος. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, κατά το φετινό πρώτο τρίμηνο (Ιανουάριος – Μάρτιος), η συνολική οικοδομική δραστηριότητα εμφανίζει στο σύνολο της χώρας αύξηση κατά 14,4% στον αριθμό των οικοδομικών αδειών, αύξηση κατά 48,3% στην επιφάνεια και αύξηση κατά 60% στον όγκο, σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του έτους 2025. Κατά την ίδια περίοδο Ιανουαρίου – Μαρτίου 2026, η ιδιωτική οικοδομική δραστηριότητα παρουσιάζει ετήσια αύξηση κατά 14,1% στον αριθμό των οικοδομικών αδειών, αύξηση κατά 49,5% στην επιφάνεια και αύξηση κατά 60,4% στον όγκο. Κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026, η Αττική ξεχωρίζει μεταξύ των περιοχών με την μεγαλύτερη άνοδο, καθώς παρατηρείται αύξηση του αριθμού των αδειών κατά 27,5% με βάση τον αριθμό, κατά 121,2% με βάση την επιφάνεια και κατά 171,3% με βάση τον όγκο, κάτι που ασφαλώς εξηγείται κυρίως από την μεγάλη πτώση που είχε παρατηρηθεί στην αντίστοιχη σύγκριση του πρώτου τριμήνου του 2025 με εκείνο του 2024.
Σύμφωνα με την ανάλυση των στοιχείων της ΕΛΣΤΑΤ για την πορεία της ιδιωτικής οικοδομικής δραστηριότητας το 2025, χορηγήθηκαν άδειες για μόλις 39.219 νέες κατοικίες πανελλαδικά, με συνολική επιφάνεια 3,68 εκατ. τ.μ. και 12,56 εκατ. κυβικών μέτρων όγκου.
Σε σύγκριση με το 2024, προκύπτει πτώση κατά 16,8% με βάση τον αριθμό των αδειών, κατά 20% με βάση την επιφάνεια και κατά 19,4% με βάση τον όγκο. Παράλληλα, όπως φαίνεται από τα στοιχεία ανά κατοικία, το 2025 η μέση επιφάνεια ανά κατοικία που αδειοδοτήθηκε υποχώρησε σε 94 τ.μ., από 98,3 τ.μ. το 2024, ενώ ο μέσος όγκος διαμορφώθηκε σε 320 κυβικά μέτρα, από 332 κυβικά το 2024.
Πτωτικά είναι τα μεγέθη και στην Αττική και μάλιστα περισσότερο, ως αποτέλεσμα των αλλαγών που έγιναν στο ΝΟΚ. Ειδικότερα, στο σύνολο της Αττικής, αδειοδοτήθηκαν μόλις 11.864 νέες κατοικίες, συνολικής επιφάνειας 1,2 εκατ. τ.μ. και 4,12 εκατ. κυβικών μέτρων όγκου, που συνιστούν πτώση κατά 10,1% με βάση τον αριθμό, κατά 20,8% με βάση την επιφάνεια και κατά 21,5% με βάση τον όγκο. Παράλληλα, η πτώση ανά κατοικία διαμορφώνεται σε 11,8% με βάση την επιφάνεια και κατά 12,8% με βάση τον όγκο, σε 102,6 τ.μ. και 347,4 κυβικά μέτρα αντίστοιχα.
Σε πρόσφατη ανάλυσή του, το Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ) επισήμανε ότι ένας από τους βασικότερους λόγους για την στεγαστική κρίση που παρατηρείται σήμερα στη χώρα, είναι η βαθιά αποεπένδυση που παρατηρήθηκε στην οικοδομή κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης. Ειδικότερα, μεταξύ 2007 και 2017, οι επενδύσεις σε κατοικίες μειώθηκαν κατά 95%, ενώ οι οικοδομικές άδειες κατά 84%. Μάλιστα, παρά την ανάκαμψη των τελευταίων ετών, η οικοδομική δραστηριότητα δεν έχει επιστρέψει στα προ κρίσης επίπεδα, με αποτέλεσμα το έλλειμμα νέας προσφοράς να παραμένει σημαντικό.
Το 2025, η συμμετοχή της οικιστικής δόμησης στο ΑΕΠ της Ελλάδας ανήλθε στο 3,1% — 1,9 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα από τον μέσο όρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση (5%). Κατά την περίοδο 1995–2007, η δόμηση στην Ελλάδα ήταν σε ποσοστά διπλάσια του ευρωπαϊκού μέσου όρου, φτάνοντας πολλές φορές να αφορά περισσότερο από το 10% του ΑΕΠ. Από το 2016 έως το 2019, το ποσοστό κατέρρευσε κάτω από το 1%. Η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται χαμηλά σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, παρά την αύξηση κατά 2,5 ποσοστιαίες μονάδες την περίοδο 2019–2025. Πρώτη στην κατάταξη βρίσκεται η Κύπρος με ποσοστό 8,2%, ενώ στην τελευταία θέση κατατάσσεται η Πολωνία με 2,2%.
Πηγή: capital.gr
