Τη νέα του ετήσια έκθεση έδωσε στη δημοσιότητα ο Μηχανισμός Καταγραφής Περιστατικών Άτυπων Αναγκαστικών Επιστροφών. Οι «άτυπες αναγκαστικές επιστροφές» είναι το επίσημο όνομα για τις παράνομες επαναπροωθήσεις αιτούντων άσυλο και προσφύγων, τα λεγόμενα pushbacks.
Όπως τονίζει η ΕΕΔΑ (Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου), η οποία έχει δημιουργήσει τον μηχανισμό καταγραφής, «κάθε διαδικασία αναγκαστικής επιστροφής πολιτών τρίτων χωρών πρέπει, σύμφωνα με το νόμο, να στηρίζεται σε ατομική απόφαση, να υπόκειται σε δικαστικό έλεγχο με ένδικα μέσα και να εκτελείται με σεβασμό στα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα».
Η νέα ετήσια έκθεση, ωστόσο, που εξετάζει την περίοδο Ιανουαρίου 2023 – Δεκεμβρίου 2025, διαπίστωσε 21 περιστατικά «άτυπων αναγκαστικών επιστροφών», με αριθμό φερόμενων θυμάτων κατ’ ελάχιστον 359 άτομα, μεταξύ των οποίων τουλάχιστον 94 γυναίκες, 90 παιδιά και 42 άτομα με ιδιαίτερες ανάγκες.
Η έκθεση περιέχει λεπτομερή στατιστικά στοιχεία και ποιοτική ανάλυση των ευρημάτων που προκύπτουν από τις μαρτυρίες των φερόμενων θυμάτων που καταγράφηκαν, και διαπιστώνει, μεταξύ άλλων, ότι:
Τα φερόμενα θύματα συνεχίζουν να προέρχονται από χώρες καταγωγής, από τις οποίες προέρχεται σημαντικό ποσοστό ατόμων που αναγνωρίζονται ως δικαιούχοι διεθνούς προστασίας.
Ανάμεσα στα φερόμενα θύματα υπάρχει ένα άτομο που είχε αναγνωριστεί στην Ελλάδα ως πρόσφυγας.
Η παρουσία τεσσάρων Τούρκων αιτούντων άσυλο μεταξύ των φερόμενων θυμάτων καταδεικνύει άμεσες παραβιάσεις της αρχής της μη-επαναπροώθησης.
Στις μαρτυρίες τα φερόμενα θύματα συνεχίζουν να περιγράφουν πράξεις που συνδέονται με εξαιρετικά σοβαρές παραβιάσεις της αρχής της μη-επαναπροώθησης, όπως ορίζονται στη Σύμβαση της Γενεύης του 1951 για το Καθεστώς των Προσφύγων, καθώς και παραβιάσεις της απαγόρευσης της απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης, του δικαιώματος στην προσωπική ελευθερία, του δικαιώματος στη ζωή, του δικαιώματος στο άσυλο και της απαγόρευσης των συλλογικών απελάσεων, όπως ορίζονται στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) και τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ (ΧΘΔΕΕ), ενώ παράλληλα αποτελούν πράξεις που κατά το ελληνικό Δίκαιο είναι ποινικά αδικήματα.
Οι ανωτέρω πράξεις φέρεται να στρέφονται συχνά εναντίον προσώπων που φέρουν εμφανή ευαλωτότητα, όπως άτομα με σοβαρές ασθένεια, άτομα με αναπηρία, εγκυμονούσες γυναίκες, υπερήλικες και παιδιά.
Στις μαρτυρίες αναφέρεται ότι συμμετείχαν ως δράστες τόσο ένστολοι όσο και άτομα με πολιτικά ρούχα. Σε κάποιες μαρτυρίες για περιστατικά του Έβρου αναφέρθηκε ότι κατά το στάδιο της απομάκρυνσης από την ελληνική επικράτεια συμμετείχαν ως δράστες και πολίτες τρίτων χωρών που μιλούσαν γλώσσες των φερόμενων θυμάτων και ενεργούσαν με τη συνεργασία ή υπό τις εντολές ένστολου προσωπικού.
Η έκθεση περιέχει σειρά συστάσεων προς τις αρμόδιες ελληνικές Αρχές, με στόχο την πλήρη συμμόρφωση με την αρχή της μη επαναπροώθησης, τη διασφάλιση της πρόσβασης στο άσυλο και στη διεθνή προστασία, την αποτελεσματική διερεύνηση των καταγγελιών για άτυπες αναγκαστικές επιστροφές και άλλες σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στα σύνορα, την ενίσχυση της λογοδοσίας και της πρόσβασης των θυμάτων στη δικαιοσύνη.
Η ΕΕΔΑ, ως ο Εθνικός Θεσμός Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στην Ελλάδα και το ανεξάρτητο συμβουλευτικό όργανο της ελληνικής Πολιτείας σε θέματα προώθησης και προστασίας δικαιωμάτων του ανθρώπου, σύμφωνα με τις Αρχές των Παρισίων των Ηνωμένων Εθνών και τον Ν. 4780/2021, έχει ως θεσμική αποστολή, μεταξύ άλλων, τη διαρκή παρακολούθηση θεμάτων που άπτονται των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τη δημόσια ενημέρωση και την προώθηση της σχετικής έρευνας
Στον Μηχανισμό Καταγραφής μετέχουν οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, που δραστηριοποιούνται στο πεδίο προσφέροντας νομικές, ιατρικές, ψυχοκοινωνικές ή άλλες υπηρεσίες σε πολίτες τρίτων χωρών, όλες με νομική υπόσταση και εκπροσώπηση στην Ελλάδα. Η Αντιπροσωπεία της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στην Ελλάδα παρέχει στον Μηχανισμό Καταγραφής ως συνεργαζόμενος φορέας τεχνική υποστήριξη και τεχνογνωσία σε ζητήματα προσφυγικής προστασίας.
Πηγή: in.gr
