Της Ελευθερίας Κούρταλη
Η παγκόσμια οικονομία κινείται με δύο διαφορετικές ταχύτητες, τονίζει η Moody’s Analytics. Σε ορισμένες περιοχές, η ανάπτυξη έχει αντέξει καλύτερα από το αναμενόμενο, χάρη στην άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης. Αυτή η άνθηση έχει οδηγήσει σε αύξηση των επενδύσεων σε κέντρα δεδομένων, των εξαγωγών στις τεχνολογικά βασισμένες οικονομίες της Ασίας και των αποτιμήσεων των χρηματιστηρίων σε όλο τον κόσμο. Ωστόσο, οι οικονομίες και οι βιομηχανίες που δεν είναι τόσο συνδεδεμένες με την άνθηση της ΑΙ δυσκολεύονται. Οι γεωπολιτικές αναταραχές και οι εμπορικές διαταραχές, από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έως τις τριβές μεταξύ των ΗΠΑ και των εμπορικών τους εταίρων, έχουν αυξήσει τις τιμές και το κόστος επιχειρηματικής δραστηριότητας.
Το αποτέλεσμα είναι μια παγκόσμια οικονομία σε σχήμα Κ, όπως σημειώνει ο οίκος, όπου ορισμένες χώρες και βιομηχανίες προηγούνται, ενώ άλλες υστερούν.
Άφθονες αντιξοότητες
Η λίστα με τα πράγματα που θα μπορούσαν να πάνε στραβά στην παγκόσμια οικονομία είναι μεγάλη, επισημαίνει η Moody’s Analytics.
Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει αυξήσει τις τιμές της ενέργειας και των τροφίμων, μια δυσάρεστη ηχώ του σοκ στα εμπορεύματα και του χάους στην αλυσίδα εφοδιασμού που ακολούθησε την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Στα μέσα Ιουνίου, οι ΗΠΑ και το Ιράν ανακοίνωσαν κατάπαυση του πυρός και ένα μνημόνιο κατανόησης που σταμάτησε τις μάχες και άνοιξε ξανά τα Στενά του Ορμούζ. Η ναυτιλία μέσω του Ορμούζ στη συνέχεια αυξήθηκε ελαφρώς, αλλά στις αρχές Ιουλίου, στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Τουρκία, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εξέφρασε την απογοήτευσή του για την κατάσταση των συνομιλιών, κήρυξε το τέλος της κατάπαυσης του πυρός και προειδοποίησε για νέες αμερικανικές επιθέσεις στις οποίες και προχώρησε.
“Υποθέτουμε ότι η σύγκρουση θα εκτονωθεί από εδώ και πέρα. Ωστόσο, σύμφωνα με πρόσφατες αναφορές, το άνοιγμα των Στενών θα είναι σταδιακό και θα παρουσιάζει εμπόδια. Ακόμα κι αν οι ροές εμπορευμάτων τελικά επιστρέψουν σε κάτι σαν τα προ-σύγκρουσης πρότυπα, η οικονομική ζημιά έχει γίνει. Ο πληθωρισμός επιταχύνεται ξανά και, ενώ ο τερματισμός της σύγκρουσης θα πρέπει να διατηρήσει αυτή την ανάκαμψη παροδική, η αυστηρότερη νομισματική πολιτική θα συμπιέσει τις επιχειρηματικές και καταναλωτικές δαπάνες”, σημειώνει η Moody’s Analytics.
Και όπως προσθέτει, η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή είναι μόνο ένα από τα προβλήματα της οικονομίας. Η δασμολογική πολιτική των ΗΠΑ εξακολουθεί να είναι ρευστή και η απειλή υψηλότερων δασμών δεν έχει εξαφανιστεί. Οι νέες εμπορικές εντάσεις μεταξύ Κίνας και ΕΕ, καθώς και μεταξύ Κίνας και των γειτόνων της στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού (η Κίνα έχει σε μεγάλο βαθμό απαγορεύσει τις εξαγωγές σπάνιων γαιών στην Ιαπωνία), προκαλούν ολοένα και μεγαλύτερους κινδύνους για την παγκόσμια οικονομία.
Το “σωσίβιο” της ΑΙ
Πάντως, η άνθηση της Τεχνητής Νοημοσύνης βοήθησε την παγκόσμια οικονομία να αποφύγει μια απότομη ύφεση, τονίζει ο οίκος. Ένας σταθερός ρυθμός νέων chatbot, πρακτόρων και βοηθών κωδικοποίησης έχει ανεβάσει τις τιμές των μετοχών στα ύψη και έχει προκαλέσει μια παγκόσμια άνοδο των επενδύσεων. Κάθε κυκλοφορία μοντέλου επαναπροσδιορίζει τις προσδοκίες και προσελκύει περισσότερα κεφάλαια σε τσιπ, ενέργεια και υπολογιστές.
“Το να υπολογίσουμε πόσο αυτή η αύξηση έχει προσθέσει στο ΑΕΠ είναι δύσκολο. Το ΑΕΠ μετρά την εγχώρια παραγωγή και, επειδή οι περισσότερες χώρες εισάγουν το hardware που γεμίζει τα κέντρα δεδομένων τους, η αύξηση των εισαγωγών ακυρώνει μεγάλο μέρος των επιπλέον επενδύσεων, επομένως η καθαρή επίδραση στο ΑΕΠ των πωλήσεων φαίνεται μέτρια”, επισημαίνει η Moody’s.
Η περιοχή Ασίας-Ειρηνικού, όπου κατασκευάζονται μικροτσίπ και άλλου είδους hardware, αποτελεί την εξαίρεση. Εκεί, η άνθηση έχει επηρεάσει άμεσα την παραγωγή και τις εξαγωγές, όπως σημειώνει. Το ΑΕΠ στην Ταϊβάν, τον κορυφαίο παραγωγό ημιαγωγών αιχμής στον κόσμο, αυξήθηκε σχεδόν κατά 9% το 2025 και αναμένεται να καταφέρει κάτι παρόμοιο το 2026. Νωρίτερα το 2026, η κεφαλαιοποίηση της χρηματιστηριακής αγοράς της Ταϊβάν ξεπέρασε αυτή του Ηνωμένου Βασιλείου.
Ο “πονοκέφαλος” των κεντρικών τραπεζών
Με τα γεωπολιτικά και εμπορικά σοκ να επηρεάζουν τις προοπτικές για την ανάπτυξη και τον πληθωρισμό, οι κεντρικές τράπεζες βρίσκονται σε ασταθές έδαφος, όπως τονίζει η Moody’s.
Από τη μία πλευρά, η αύξηση του πληθωρισμού, έστω και προσωρινή, ενισχύει την υπόθεση για αυστηρότερη πολιτική, ειδικά εκεί που η άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης έχει οδηγήσει τις τιμές των περιουσιακών στοιχείων σε “τεντωμένα” επίπεδα. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θέλουν επίσης να αποφύγουν να δράσουν πολύ αργά. Ορισμένοι επικριτές υποστηρίζουν ότι οι κεντρικές τράπεζες ήταν πολύ αργές στο να αυστηροποιήσουν την πολιτική τους το 2022, όταν το άνοιγμα της οικονομίας μετά την πανδημία και η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία οδήγησαν τον πληθωρισμό στα ύψη.
Αλλά το 2026 δεν είναι το 2022, επισημαίνει ο οίκος και οι συμβιβασμοί που αντιμετωπίζουν οι κεντρικές τράπεζες σήμερα είναι πιο δύσκολοι. Οι κεντρικές τράπεζες μετριάζουν τον πληθωρισμό αυξάνοντας τα επιτόκια. Τα υψηλότερα επιτόκια καθιστούν την αποταμίευση πιο ελκυστική και τον δανεισμό πιο ακριβό, επομένως τα νοικοκυριά ξοδεύουν λιγότερα και οι επιχειρήσεις επενδύουν λιγότερα. Αυτό αποδυναμώνει τη ζήτηση, η οποία μειώνει τον πληθωρισμό. Κάτι που λειτούργησε όταν η ζήτηση ήταν ισχυρή μετά την πανδημία. Δεν λειτουργεί τόσο καλά τώρα, με τη ζήτηση να είναι ήδη αδύναμη σε μεγάλο μέρος του κόσμου.
Ακόμη και οι κεντρικές τράπεζες που μπαίνουν στον πειρασμό να αυξήσουν τα επιτόκια για να καταπολεμήσουν τον πληθωρισμό που οφείλεται στα εμπορεύματα ενισχύοντας τα νομίσματά τους, θα διστάσουν. Εάν οι γείτονές τους αυξήσουν επίσης τα επιτόκια, οι συναλλαγματικές ισοτιμίες θα μεταβληθούν ελάχιστα και τα υψηλότερα επιτόκια παντού θα στραγγαλίσουν την ανάπτυξη χωρίς να αγγίξουν την πηγή της πληθωριστικής πίεσης. “Εν ολίγοις, οι αυξήσεις των επιτοκίων δεν θα ανοίξουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ”, τονίζει η Moody’s.
Επιπλέον, οι περισσότερες κεντρικές τράπεζες δεν έχουν χαλαρώσει πολύ τα επιτόκια από τον κύκλο σύσφιξης του 2022 και τα επιτόκια σε πολλές χώρες βρίσκονταν σε περιοριστικό έδαφος πριν από την έξαρση της Μέσης Ανατολής. Μεγάλο μέρος της χαλάρωσης επρόκειτο να συμβεί φέτος. Αντ’ αυτού, η σύγκρουση και οι θολές προοπτικές της οικονομίας έχουν αναγκάσει πολλούς υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να διατηρήσουν σταθερά ή να ωθήσουν τα επιτόκια υψηλότερα. Σε αυτό το πλαίσιο, η Moody’s αναμένει μια μικρή επιπλέον σύσφιξη από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και την Τράπεζα της Ιαπωνίας πριν από το τέλος του έτους.
Προοπτικές
Με βάση τα παραπάνω, η Moody’s αναμένει ότι το παγκόσμιο ΑΕΠ θα αυξηθεί κατά 2,5% το 2026 και 2,8% το 2027, κάτω από τον ρυθμό ανάπτυξης άνω του 3% που θα μπορούσε να επιτύχει εάν δεν υπήρχε το νέο σοκ λόγω του πολέμου.
Μέρος της επιβράδυνσης οφείλεται στην πιο ήπια ανάπτυξη των ΗΠΑ, η οποία θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στο 2% το 2026 και το 2027. Μέρος αυτής της επιβράδυνσης οφείλεται στην πιο ήπια ανάπτυξη αλλού. Η ανάπτυξη της Κίνας θα επιβραδυνθεί στο 4,6% το 2026 και στο 4,2% το 2027. Η Ινδία θα χάσει επίσης έδαφος.
Η αύξηση του ΑΕΠ της ευρωζώνης θα υποχωρήσει στο 0,8% το 2026 πριν φθάσει το 1,6% το 2027. Η ανάπτυξη της Ιαπωνίας θα είναι κατά μέσο όρο λιγότερο από 0,5% και στα δύο έτη, καθώς οι υψηλότερες τιμές των εμπορευμάτων, η εξασθένηση της άνθησης της τεχνητής νοημοσύνης και οι εμπορικές τριβές θα αυξήσουν το “βάρος” στο ΑΕΠ.
Κίνδυνοι
Με την άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης να καλύπτει την πίεση από τον υψηλότερο πληθωρισμό και την αυστηρή πολιτική, οι κίνδυνοι για την οικονομία αυξάνονται, τονίζει ο οίκος. Και η γεωπολιτική βρίσκεται στην κορυφή της λίστας ανησυχιών.
Μια νέα έξαρση στη Μέση Ανατολή ή μια νέα και παρατεταμένη αναστάτωση στην κυκλοφορία των εμπορευμάτων μέσω του Ορμούζ θα εκτοξεύσει κι άλλο τις τιμές του πετρελαίου, οι οποίες αγγίζουν ήδη τα 85 δολάρια το βαρέλι, αυξάνοντας τον πληθωρισμό και βλάπτοντας την ανάπτυξη. Ένα τέτοιο σοκ θα οξύνει τους συμβιβασμούς που αντιμετωπίζουν οι κεντρικές τράπεζες – μείωση των επιτοκίων για τη στήριξη της πραγματικής οικονομίας και τον κίνδυνο ταχύτερου πληθωρισμού ή αύξηση των επιτοκίων για τον περιορισμό του πληθωρισμού και πρόκληση μεγαλύτερης ζημιάς στην ανάπτυξη.
Οι χρηματοπιστωτικές αγορές επιδεινώνουν την ανησυχία. Οι αποτιμήσεις των μετοχών φαίνονται “τεντωμένες”, οι αγορές ομολόγων είναι νευρικές και οι συναλλαγματικές ισοτιμίες είναι πολύ ασταθείς, ειδικά στην Ανατολική Ασία.
Η παγκόσμια οικονομία είναι απίθανο να εκτροχιαστεί, εκτίμα η Moody’s. Αλλά η αβεβαιότητα γύρω είναι υψηλή και δεν θα χρειαστούν πολλά για να κλίνει η πορεία προς μια πιο απότομη επιβράδυνση ή ακόμα και ύφεση.
Πηγή: capital.gr
