Εν μέσω κλιματικής κρίσης, η δυτική Ευρώπη βιώνει το τρίτο διαδοχικό κύμα καύσωνα αυτό το καλοκαίρι, λόγω ενός ισχυρού και επίμονου αφρικανικού αντικυκλώνα. Η πραγματική αιτία, ωστόσο, ίσως να βρίσκεται πολύ πιο μακριά.
Πρόκειται για μια ζώνη του Βόρειου Ατλαντικού, νότια της Γροιλανδίας, που οι επιστήμονες αποκαλούν «ψυχρή κηλίδα» (cold blob, στα αγγλικά): το μοναδικό σημείο στον πλανήτη που γίνεται πιο κρύο. Για την ακρίβεια, σημαντικά ψυχρότερο από ό,τι ήταν στα μέσα του 20ού αιώνα.
Ορισμένα τμήματα του υποπολικού βόρειου Ατλαντικού έχουν ψυχθεί κατά περίπου 1 έως 2 βαθμούς Κελσίου (°C) τα τελευταία τριάντα χρόνια, σύμφωνα με δεδομένα του ευρωπαϊκού προγράμματος Copernicus, που επικαλείται η «Monde».
Στις αρχές Ιουλίου, στα μέσα Ιουνίου ή ακόμη από τον Μάιο, οι θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας στη συγκεκριμένη περιοχή ήταν κατά 1-3°C χαμηλότερες από τον εποχικό μέσο όρο, ενώ στη Μεσόγειο ήταν υψηλότερες κατά 6°C.
Μελέτες
Παραμένοντας μυστήριο για την επιστημονική κοινότητα, η «ψυχρή κηλίδα» μελετάται εδώ και τουλάχιστον μία 15ετία. Διάφορες μελέτες έχουν δείξει ότι η πτώση της θερμοκρασίας στην εν λόγω θαλάσσια περιοχή – ακόμη και σε βάθη 2,5 χιλιομέτρων – προηγείται χρονικά των κυμάτων καύσωνα στην Ευρώπη και ότι συνδέεται στενά με τους αφρικανικούς αντικυκλώνες.
Μία από αυτές τις μελέτες, η οποία δημοσιεύτηκε το 2023, κατέδειξε αυτή τη συσχέτιση σε 15 από τους 18 ευρωπαϊκούς καύσωνες την περίοδο 1979-2019. «Αυτή η ψυχρή ζώνη αυξάνει σημαντικά την ένταση και τη διάρκεια των καυσώνων στην ευρωπαϊκή ήπειρο», εξηγεί η Ζαμπίνε Μπίσοφ, ερευνήτρια στο Κέντρο Ωκεανογραφικών Ερευνών του Κιέλου και επικεφαλής ανάλογης μελέτης.
Πώς εξηγείται αυτή η επίδραση; «Στην ατμόσφαιρα, πάνω από την “ψυχρή κηλίδα” δημιουργείται μια περιοχή χαμηλών πιέσεων, ικανή να απορροφά αέριες μάζες από τη βόρεια Αφρική, που είναι κανονικά θερμές, αλλά γίνονται ακόμη πιο καυτές λόγω της κλιματικής αλλαγής», εξηγεί στη «Repubblica» o Τζούλιο Μπέτι, κλιματολόγος του Εθνικού Συμβουλίου Ερευνας της Ιταλίας.
«Τα ρεύματα αυτά ξεκινούν από το Μαρόκο, διασχίζουν την Ιβηρική Χερσόνησο, τη δυτική Γαλλία και τη βόρεια Ιταλία», επισημαίνει. Στο ίδιο μοτίβο, δηλαδή, που κατέστησε τον περασμένο Ιούνιο τον θερμότερο που έχει καταγραφεί ποτέ στη δυτική Ευρώπη.
Όσο για το τι μπορεί να δημιουργεί τη «ψυχρή κηλίδα» στον βόρειο Ατλαντικό; Οι επιστήμονες δείχνουν την κλιματική αλλαγή. Ολο και περισσότεροι εστιάζουν στο λιώσιμο των πάγων της Γροιλανδίας, που έχει ως αποτέλεσμα να καταλήγουν στη θάλασσα μεγάλες ποσότητες ψυχρού γλυκού νερού και στην επιβράδυνση της κύριας ωκεάνιας κυκλοφορίας στον Ατλαντικό (AMOC).
Και δη του Ρεύματος του Κόλπου, που μεταφέρει ζεστά, αλμυρά ύδατα από τον Κόλπο του Μεξικού προς τη βορειοδυτική Ευρώπη και τη δυτική Αφρική. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη, η ροή αυτή θα μπορούσε να εξασθενήσει κατά 50% έως το 2100, ακόμη και με μέτριες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, φέρνοντας, μεταξύ άλλων, πτώση των χειμερινών θερμοκρασιών στην Ευρώπη.
Δυτική Ευρώπη: Εφιάλτης διαρκείας με ακραία ζέστη και φονικές πυρκαγιές
Φονική ακραία ζέστη και καταστροφικές δασικές πυρκαγιές: το φετινό καλοκαίρι μετατρέπεται σε εφιάλτη διαρκείας για την Ευρώπη, κυρίως στα δυτικά της. Μόνο κατά το προηγούμενο, δεύτερο κύμα καύσωνα μεταξύ 22 με 28 Ιουνίου, οι ευρωπαϊκές χώρες ανέφεραν περισσότερους από 10.000 «πλεονάζοντες» θανάτους, κυρίως στη Γαλλία και στο Βέλγιο, με τη συντριπτική πλειονότητα να είναι άτομα 65 ετών και άνω, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε χθες το δίκτυο EuroMOMO (υποστηρίζεται από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας).
Άλλοι 2.700 θάνατοι καταγράφηκαν στην Αγγλία και στην Ουαλία στα κύματα καύσωνα του Μαΐου και του Ιουνίου, σύμφωνα με έτερη μελέτη. Το σκηνικό στο τρέχον τρίτο κύμα καύσωνα που πλήττει τη δυτική Ευρώπη συμπληρώνουν καταστροφικές πυρκαγιές, όπως αυτή που μαίνεται από την Κυριακή στον «πνεύμονα» του Παρισιού, στο δάσος του Φοντενεμπλό, πιθανόν από εμπρησμό. Παρά τις τιτάνιες προσπάθειες των πυροσβεστών, έχουν καεί περίπου 13.000 στρέμματα, το 8% του δασικού όγκου.
Στην Ισπανία, εν τω μεταξύ, τους 13 έφτασαν οι νεκροί – ανάμεσά τους τουρίστες από τη Βρετανία, τη Γαλλία και το Βέλγιο – από τη μεγάλη πυρκαγιά που προκλήθηκε από την πτώση ηλεκτρικού καλωδίου στη νοτιοανατολική επαρχία Αλμερία. Επισκεπτόμενος χθες την περιοχή, ο ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ προειδοποίησε για «ένα περίπλοκο καλοκαίρι», καλώντας τον πληθυσμό σε επαγρύπνηση
Πηγή: tanea.gr
