Τα περίπου 13 δισ. δολάρια στις άμεσες ξένες επενδύσεις που καταγράφει η ετήσια έκθεση της UNCTAD για το 2025 αποτελούν μια από τις υψηλότερες επιδόσεις που έχει σημειώσει ποτέ η Ελλάδα. Σε μια περίοδο όπου οι διεθνείς επενδύσεις κατευθύνονται όλο και σε λιγότερες χώρες και οι πολυεθνικοί όμιλοι εμφανίζονται ιδιαίτερα επιλεκτικοί εξαιτίας της γεωπολιτικής αβεβαιότητας, του υψηλού κόστους χρηματοδότησης και των εμπορικών εντάσεων, η ελληνική οικονομία κατάφερε να αυξήσει σημαντικά τις εισροές κεφαλαίων και να πάρει ξανά θέση στον διεθνή επενδυτικό χάρτη.
Η ακτινογραφία των επενδύσεων που κάνει σε ανάλυση της η Τράπεζας της Ελλάδος δείχνει ότι οι καθαρές εισροές διαμορφώθηκαν κοντά στα 12 δισ. ευρώ, επίπεδο που αντιστοιχεί σχεδόν στο 5% του ελληνικού ΑΕΠ
Η εξέλιξη αυτή αποτελεί αναμφίβολα θετική βήμα για την προσπάθεια της οικονομίας να απομακρυνθεί από τα δύσκολα χρόνια της δημοσιονομικής κρίσης. Το βασικό ερώτημα ωστόσο που τίθεται είναι αν οι ξένες επενδύσεις αλλάζουν πραγματικά το παραγωγικό μοντέλο της χώρας ή απλώς αυξάνουν το συνολικό ύψος των κεφαλαίων που εισρέουν στην οικονομία;
Η απάντηση βρίσκεται στο διαφορετικό οικονομικό αποτύπωμα που αφήνει κάθε επένδυση ξεχωριστά. Δηλαδή μια νέα βιομηχανική μονάδα, ένα κέντρο έρευνας ή μια μονάδα παραγωγής φαρμάκων έχει διαφορετικό αποτύπωμα στην ανάπτυξη και διαφορετικό μια εξαγορά, μια εταιρική αναδιάρθρωση ή μια αγορά ακινήτων. Όλες καταγράφονται ως άμεσες ξένες επενδύσεις, ωστόσο δεν παράγουν όλες την ίδια προστιθέμενη αξία.
Η ακτινογραφία των επενδύσεων που κάνει σε ανάλυση της η Τράπεζας της Ελλάδος δείχνει ότι οι καθαρές εισροές διαμορφώθηκαν κοντά στα 12 δισ. ευρώ, επίπεδο που αντιστοιχεί σχεδόν στο 5% του ελληνικού ΑΕΠ και αποτελεί μία από τις υψηλότερες επιδόσεις της τελευταίας εικοσαετίας. Μέσα στο ποσό αυτό περιλαμβάνεται όμως και η μεγάλη εταιρική αναδιοργάνωση, η οποία λογιστικά καταγράφηκε ως άμεση ξένη επένδυση και ενίσχυσε σημαντικά το τελικό αποτέλεσμα.
Η συγκεκριμένη συναλλαγή δεν αναιρεί την ιδιαίτερα θετική εικόνα. Δείχνει όμως ότι το συνολικό ποσό δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε νέες παραγωγικές εγκαταστάσεις ή σε αντίστοιχη δημιουργία νέου κεφαλαίου μέσα στην οικονομία. Ακόμη και μετά την αφαίρεση της συγκεκριμένης εταιρικής πράξης, οι καθαρές εισροές παραμένουν υψηλότερες από το 2024 και επιβεβαιώνουν ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να προσελκύει σημαντικά διεθνή κεφάλαια, ενώ μοιάζει να έχει αποκτήσει μεγαλύτερη αξιοπιστία ως επενδυτικός προορισμός, σε μια περίοδο που οι διεθνείς επενδυτές γίνονται ολοένα πιο επιλεκτικοί.
Άμεσες ξένες επενδύσεις: Από το real estate στη βιομηχανία
Την προηγούμενη δεκαετία, το μεγαλύτερο μέρος των ξένων κεφαλαίων κατευθύνθηκε στις υπηρεσίες, στις χρηματοοικονομικές δραστηριότητες, στις μεταφορές και κυρίως στην αγορά ακινήτων. Σύμφωνα με την Enterprise Greece, περίπου το 73% των σωρευτικών εισροών της περιόδου 2015-2025 συγκεντρώθηκε σε αυτούς τους κλάδους, ενώ οι αγορές ακινήτων από ξένους επενδυτές ξεπέρασαν σωρευτικά τα 6,6 δισ. ευρώ.
Η εικόνα αυτή αρχίζει σταδιακά να διαφοροποιείται, καθώς τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν μεγαλύτερη παρουσία επενδύσεων στη μεταποίηση, στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, στις ψηφιακές υπηρεσίες, στις τηλεπικοινωνίες, στα logistics και στη φαρμακοβιομηχανία. Μπορεί η μετατόπιση των επενδύσεων να μην έχει φέρει ακόμα ανατροπή στη συνολική διάρθρωση της οικονομίας, δείχνει όμως ότι η Ελλάδα αρχίζει να προσελκύει περισσότερα κεφάλαια σε δραστηριότητες με υψηλότερη παραγωγικότητα και μεγαλύτερη εξαγωγική δυναμική.
Η μεταβολή αυτή συμβαδίζει και με τις παγκόσμιες τάσεις που καταγράφει η UNCTAD. Οι μεγαλύτερες διεθνείς επενδύσεις κατευθύνονται πλέον στην τεχνητή νοημοσύνη, στις ενεργειακές υποδομές, στα data centers, στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και στις τεχνολογίες που συνδέονται με την πράσινη μετάβαση. Η Ελλάδα συμμετέχει πλέον σε αυτή τη νέα επενδυτική γεωγραφία, με το ζητούμενο όμως να είναι το μέγεθος αυτής της συμμετοχής και η διάρκειά της.
Το ερώτημα παραμένει αν τα κεφάλαια που εισρέουν έχουν σημαντική επίδρασή στην παραγωγικότητα της οικονομίας. Η Ελλάδα εξακολουθεί να εμφανίζει σημαντική απόσταση από την υπόλοιπη Ευρώπη στους δείκτες παραγωγικότητας. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η παραγωγικότητα της εργασίας παραμένει περίπου στο 55% του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε μονάδες αγοραστικής δύναμης βρίσκεται στο 68% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Οι αριθμοί αυτοί δείχνουν ότι η χώρα συγκλίνει ως προς το εισόδημα με αργό ρυθμό και εξακολουθεί να παράγει μικρότερη αξία ανά εργαζόμενο σε σχέση με τις περισσότερες ευρωπαϊκές οικονομίες.
Η πρόκληση της διάχυσης στην οικονομία
Οι διεθνείς οργανισμοί συγκλίνουν στο συμπέρασμα οτι η επιτυχία μιας χώρας δεν μετριέται μόνο από την ικανότητά της να προσελκύει πολυεθνικές επιχειρήσεις αλλά και από την ικανότητα της εγχώριας οικονομίας να αξιοποιεί την παρουσία τους. Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι οι ξένες επενδύσεις αυξάνουν την παραγωγικότητα όταν δημιουργούν ισχυρούς δεσμούς με τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ενισχύουν τη μεταφορά τεχνογνωσίας και δημιουργούν νέα οικοσυστήματα γύρω από τις μεγάλες επενδύσεις. Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στοίχημα για την ελληνική οικονομία την επόμενη πενταετία.
Τα στοιχεία δείχνουν οτι η Ελλάδα διαθέτει σήμερα περισσότερες προϋποθέσεις από ό,τι πριν από δέκα χρόνια, καθώς η επενδυτική βαθμίδα έχει μειώσει το κόστος χρηματοδότησης του Δημοσίου και των επιχειρήσεων, ενώ το τραπεζικό σύστημα έχει ανακτήσει σημαντικό μέρος της σταθερότητάς του. Η ενεργειακή μετάβαση, οι ψηφιακές υποδομές, τα logistics και η γεωγραφική θέση της χώρας δημιουργούν νέα πεδία επενδυτικού ενδιαφέροντος.
Ταυτόχρονα όμως, παραμένουν οι διαχρονικές αδυναμίες για τους επενδυτές όπως είναι η ταχύτητα απονομής της Δικαιοσύνης, η πολυπλοκότητα των αδειοδοτήσεων, η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού σε αρκετούς κλάδους και οι χαμηλές επενδύσεις στην έρευνα, που εξακολουθούν να περιορίζουν την ταχύτητα με την οποία οι ξένες επενδύσεις μπορούν να μετατραπούν σε μόνιμη παραγωγική δυναμική.
Η Ελλάδα βρίσκεται πλέον ανάμεσα στις χώρες που συνεχίζουν να προσελκύουν σημαντικά διεθνή κεφάλαια σε ένα ολοένα δυσκολότερο επενδυτικό περιβάλλον. Η εικόνα αυτή αποτελεί ένδειξη μεγαλύτερης εμπιστοσύνης προς τη χώρα και επιβεβαιώνει ότι το επενδυτικό της προφίλ έχει βελτιωθεί αισθητά. Η επόμενη φάση θα κριθεί από διαφορετικούς δείκτες. Η συμμετοχή της μεταποίησης στο σύνολο των επενδύσεων, η αύξηση των εξαγωγών προϊόντων υψηλής τεχνολογίας, η παραγωγικότητα της εργασίας, οι δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη και η ενσωμάτωση περισσότερων ελληνικών επιχειρήσεων στις διεθνείς αλυσίδες αξίας θα δείξουν αν η σημερινή επενδυτική δυναμική μετατρέπεται σε μόνιμη αναπτυξιακή αλλαγή.
Πηγή: ot.gr
