Αλλαγές στην παρέμβαση της ΚΑΠ 2023-2027 φέρνει η νέα τροποποιητική απόφαση του ΥπΑΑΤ στοχεύοντας στηνενίσχυση της διαφάνειας
Σημαντικές αλλαγές στο πλαίσιο υλοποίησης των επενδύσεων για τον εκσυγχρονισμό και την κατασκευή θερμοκηπίων εισάγει η τρίτη τροποποίηση της παρέμβασης Π3-73-2.9 του Στρατηγικού Σχεδίου της ΚΑΠ 2023-2027, η οποία δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
Η νέα απόφαση επικαιροποιεί τις διαδικασίες που αφορούν την αξιολόγηση των αιτήσεων, την καταβολή των ενισχύσεων, τους επιτόπιους και εκ των υστέρων ελέγχους, αλλά και τις προϋποθέσεις επιλεξιμότητας των δαπανών.
Γράφει ο Τάσος Κουρκούμπας από «Πολιτεία Θεσσαλών» Κυριακή 12 Ιουλίου 2026
Στόχος των αλλαγών είναι η ενίσχυση της διαφάνειας, η ομοιόμορφη εφαρμογή των κανόνων και η αποτελεσματικότερη διαχείριση των επενδυτικών σχεδίων, με αυξημένη έμφαση στην ορθή αξιοποίηση των κοινοτικών πόρων.
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά την αποσαφήνιση των εννοιών των συνδεδεμένων, συνεργαζόμενων και ανεξάρτητων επιχειρήσεων, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων.
Η τροποποίηση προβλέπει ότι συνδεδεμένες θεωρούνται οι επιχειρήσεις όταν μία ασκεί ουσιαστικό έλεγχο στην άλλη, είτε μέσω της πλειοψηφίας των δικαιωμάτων ψήφου είτε μέσω δυνατότητας διορισμού της διοίκησης ή άσκησης κυριαρχικής επιρροής. Συνεργαζόμενες χαρακτηρίζονται οι επιχειρήσεις στις οποίες υπάρχει συμμετοχή τουλάχιστον 25% στο κεφάλαιο ή στα δικαιώματα ψήφου, χωρίς όμως να συντρέχουν οι προϋποθέσεις πλήρους ελέγχου. Όσες δεν εμπίπτουν στις δύο παραπάνω κατηγορίες θεωρούνται ανεξάρτητες. Η συγκεκριμένη διάκριση επηρεάζει άμεσα την επιλεξιμότητα των επενδυτικών σχεδίων αλλά και τον τρόπο αξιολόγησής τους.
Ενισχυμένες οι Περιφέρειες
Η τροποποίηση αναβαθμίζει τον ρόλο των Περιφερειών και ειδικότερα των Διευθύνσεων Αγροτικής Οικονομίας (ΔΑΟΠ και ΔΑΟΚ), οι οποίες αναλαμβάνουν την ευθύνη για την οργάνωση, την παρακολούθηση και τη διαχείριση των αιτημάτων στήριξης.
Η αξιολόγηση των φακέλων θα πραγματοποιείται μέσω του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος Κρατικών Ενισχύσεων (ΟΠΣΚΕ), ενώ οι αξιολογητές θα ορίζονται με απόφαση του Περιφερειάρχη. Παράλληλα, προβλέπεται ελάχιστος αριθμός αιτήσεων ανά αξιολογητή, ώστε να διασφαλίζεται η αποτελεσματικότητα της διαδικασίας.
Υποχρεωτικές οι τραπεζικές πληρωμές
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στον τρόπο εξόφλησης των δαπανών. Σύμφωνα με τη νέα απόφαση, κάθε αγορά αγαθών ή υπηρεσιών με καθαρή αξία άνω των 500 ευρώ, καθώς και κάθε αγορά γης, θα πρέπει να εξοφλείται αποκλειστικά μέσω τραπεζικών μέσων πληρωμής.Επιπλέον, ακόμη και όταν πραγματοποιούνται προκαταβολές ή τμηματικές πληρωμές για δαπάνες που υπερβαίνουν το συγκεκριμένο όριο, όλες οι καταβολές πρέπει να πραγματοποιούνται μέσω τραπεζικού συστήματος, ανεξάρτητα από το ύψος κάθε επιμέρους πληρωμής. Η απόφαση προβλέπει επίσης ότι η εξόφληση πρέπει να πραγματοποιείται πριν από την υποβολή της αίτησης πληρωμής, με χρέωση του λογαριασμού του δικαιούχου και όχι με απευθείας καταβολή μετρητών στον προμηθευτή.
Παράλληλα, καθίσταται σαφές ότι παραστατικά που εξοφλούνται με κατάθεση μετρητών στον λογαριασμό του προμηθευτή θεωρούνται πλέον μη επιλέξιμα.
Αυστηρότερο πλαίσιο ελέγχων
Σημαντικές αλλαγές εισάγονται και στις διαδικασίες ελέγχου των επενδύσεων.
Ο Οργανισμός Πληρωμών αναλαμβάνει τον συντονισμό όλων των ελέγχων, οι οποίοι θα διενεργούνται είτε από τον ίδιο είτε από εξουσιοδοτημένους φορείς.
Προβλέπονται δειγματοληπτικοί επιτόπιοι έλεγχοι που θα καλύπτουν τουλάχιστον το 5% των συνολικών δαπανών των παρεμβάσεων εκτός ΟΣΔΕ. Οι έλεγχοι αυτοί πραγματοποιούνται πριν από την τελική πληρωμή και αποσκοπούν στην επιβεβαίωση ότι η επένδυση υλοποιήθηκε σύμφωνα με την εγκεκριμένη πρόταση, ότι πληρούνται οι όροι επιλεξιμότητας και ότι τα οικονομικά στοιχεία τεκμηριώνονται επαρκώς.
Το δείγμα των ελέγχων θα επιλέγεται με βάση την ανάλυση κινδύνου, αλλά και με τυχαία επιλογή σημαντικού ποσοστού των περιπτώσεων. Εφόσον εντοπιστούν σοβαρές παραβάσεις, προβλέπεται αύξηση του ποσοστού των ελέγχων κατά το επόμενο έτος.
Η νέα απόφαση διατηρεί και ενισχύει το πλαίσιο των εκ των υστέρων ελέγχων. Οι επενδύσεις θα παρακολουθούνται για διάστημα πέντε ετών μετά την τελική πληρωμή, προκειμένου να διαπιστώνεται ότι εξακολουθούν να λειτουργούν σύμφωνα με τους όρους ένταξης και ότι δεν έχουν μεταβληθεί ουσιωδώς οι στόχοι ή ο χαρακτήρας τους. Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, σε ορισμένες περιπτώσεις, το διάστημα αυτό μπορεί να περιορίζεται στα τρία χρόνια. Παράλληλα, προβλέπεται ειδική υποχρέωση επιστροφής της κοινοτικής ενίσχυσης εφόσον η παραγωγική δραστηριότητα μεταφερθεί εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσα σε χρονικό διάστημα δέκα ετών από την ολοκλήρωση της επένδυσης, όπου αυτό προβλέπεται από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.
Διαδικασία ενστάσεων
Για κάθε επιτόπιο ή εκ των υστέρων έλεγχο θα συντάσσεται έκθεση ελέγχου, η οποία θα κοινοποιείται στον δικαιούχο.Σε περίπτωση διαπιστωμένων ευρημάτων, ο ενδιαφερόμενος διατηρεί το δικαίωμα να υποβάλει ένσταση μέσα σε δέκα εργάσιμες ημέρες από την παραλαβή των αποτελεσμάτων.Οι ενστάσεις θα εξετάζονται από ειδική επιτροπή μέσα σε έναν μήνα, ενώ οι ελεγκτές που πραγματοποίησαν τον αρχικό έλεγχο δεν θα συμμετέχουν στη διαδικασία εξέτασης, ώστε να διασφαλίζεται η αντικειμενικότητα.
Η τροποποίηση εισάγει και νέες απαιτήσεις σχετικά με τις υπηρεσίες τεχνικής υποστήριξης. Όταν η σύνταξη του φακέλου ή η τεχνική υποστήριξη παρέχεται από γεωτεχνικό ή επιχείρηση που απασχολεί γεωτεχνικό, απαιτείται η προσκόμιση ιδιωτικού συμφωνητικού, παραστατικών παροχής υπηρεσιών, αποδεικτικού καταβολής της προβλεπόμενης εισφοράς υπέρ του ΓΕΩΤ.Ε.Ε. καθώς και όλων των στοιχείων εξόφλησης.
Οι νέες ρυθμίσεις αυξάνουν τις απαιτήσεις ως προς την τεκμηρίωση των δαπανών και την τήρηση των διαδικασιών, περιορίζοντας τα περιθώρια λαθών κατά την υλοποίηση των επενδυτικών σχεδίων. Η υποχρεωτική χρήση τραπεζικών πληρωμών, η ενίσχυση των ελέγχων και η σαφέστερη κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων δημιουργούν ένα αυστηρότερο αλλά περισσότερο διαφανές πλαίσιο εφαρμογής της παρέμβασης. Για τους δικαιούχους, η προσεκτική τήρηση των νέων κανόνων αποτελεί βασική προϋπόθεση ώστε να αποφευχθούν περικοπές, κυρώσεις ή απώλεια της δημόσιας χρηματοδότησης κατά την υλοποίηση των επενδύσεων στα θερμοκήπια.
