Του Τάσου Δασόπουλου
Η αλλαγή στόχευσης της ΕΕ μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία και η εκστρατεία επανεξοπλισμού της Ευρώπης που συμφωνήθηκε πέρσι, έφεραν αλλαγές και στην αντιμετώπιση των αμυντικών δαπανών, οι οποίες μπορούν πλέον αντί να αυξάνουν, να μειώνουν το χρέος των χωρών μελών.
Αυτό το αποκάλυψε, εν την ρύμη του λόγου του, ο επίτροπος, αρμόδιος για θέμαtα οικονομίας, παραγωγικότητας εφαρμογής και απλοποίησης της κοινοτικής νομοθεσίας κ. Βάλντις Ντομπρόβσκις. Ο κοινοτικός αξιωματούχος είπε σε ομιλία του, ότι οι αμυντικές δαπάνες είτε γίνονται για την αγορά εξοπλισμού, είτε γίνεται για έρευνα και εξέλιξη οπλικών συστημάτων, αντιμετωπίζονται ως δημόσιες επενδυτικές δαπάνες. Οι δημόσιες επενδύσεις, για το Ευρωπαϊκό Δημοσιονομικό σύστημα δεν αντιμετωπίζονται ως κατανάλωση ενός κράτους μέλους, αλλά για δαπάνη για αγορά “κεφαλαίου”, το οποίο αθροίζεται στο ΑΕΠ. Ως γνωστό όμως, όσο αυξάνεται το ΑΕΠ, τόσο μειώνεται ο λόγος του χρέους προς το ΑΕΠ. Δηλαδή κάνοντας τις συγκεκριμένες δαπάνες, μειώνεται το χρέος. Ακόμη και αν η αγορά εξοπλισμού γίνεται στο σύνολο της με δανεισμό , η αύξηση του χρέους είναι μικρότερη από την αριθμητική του αύξηση.
Βεβαίως, η δυνατότητα αυτή παίρνει άλλες διαστάσεις από την δέσμευση όλων των κρατώ ν μελών της ΕΕ, τα οποία είναι και μέλη του ΝΑΤΟ ( πλην της Ισπανίας η οποία διαφώνησε και στην σύνοδο της Άγκυρας ), να αυξήσουν τις ελάχιστες ετήσιες αμυντικές δαπάνες για της ανάγκες της συμμαχίας, από το 2% του ΑΕΠ, όπως ίσχυε μέχρι πέρσι το καλοκαίρι , στο 5% του ΑΕΠ. Ειδικότερα, η δέσμευση αφορά την αύξηση των δαπανών για αμυντικό εξοπλισμό και έρευνα από το 2% του ΑΕΠ στο 3,5% του ΑΕΠ, και την επένδυση κάθε χρόνο σε υποδομές διττής χρήσης άλλου 1,5% του ΑΕΠ. Οι επιπλέον αυτές δαπάνες, θα γίνουν αφορμή να έχουν ακόμη μεγαλύτερη μείωση του χρέους ( η τουλάχιστον επιβράδυνση της αύξηση του), για όσους πετύχουν αυτό το νέο όριο δαπανών, κάτι που προς το παρόν δεν συμβαίνει και είναι αμφίβολο αν θα συμβεί και στο μέλλον.
Όλα αυτά, γίνονται ενώ λίγα χρόνια ενώ η Ελλάδα αντιμετώπιζε σοβαρά δημοσιονομικά προβλήματα, δεχόταν επικρίσεις από τους δανειστές της, για την αύξηση των αμυντικών δαπανών που είναι απαραίτητες, λόγω της επιθετικότητας της γειτονικής Τουρκίας.
Ωστόσο η αλλαγή πλέον είναι ριζική, αφού η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτός από το να θεωρεί δημόσιες επενδύσεις τις αμυντικές δαπάνες, έδωσε και την δυνατότητα της εθνικής ρήτρας διαφυγής για τις συγκεκριμένες δαπάνες. Είναι χαρακτηριστικό, ότι η δυνατότητα να μην υπολογίζεται στο έλλειμμα, η αύξηση των αμυντικών δαπανών δίνεται σε μια περίοδο κατά την οποία, η δημοσιονομική κατάσταση της ΕΕ επιδεινώνεται διαρκώς. Με βάση τα στοιχεία της ΕΕ που δημοσιεύτηκαν στις εαρινές της εκτιμήσεις, για το 2026 το έλλειμμα έχει ξεπεράσει το 3% του ΑΕΠ και το χρέος, έχει φτάσει το 90,5% του ΑΕΠ, έχοντας ακυρώσει de facto, τους στόχους του αναθεωρημένου συμφώνου σταθερότητα, το οποίο υιοθετήθηκε στο τέλος του 2024.
Ενώ λοιπόν ισχύει η εθνική ρήτρα διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες η ίδια η Επιτροπή, προτρέπει τα κράτη μέλη να συνεχίζουν με τις δαπάνες για την ενίσχυση της άμυνας και της ασφάλειας αλλά παράλληλα να πάρουν και περιοριστικά μέτρα, ώστε να μειωθούν τα ελλείμματα και τα χρέη τους. Συνεπώς η μείωση δαπανών θα πρέπει να ισχύσει για όλα τα άλλα, εκτός από το πολεμικό υλικό.
Πηγή: capital.gr
