Στην Άγκυρα, οι ηγέτες του NATO αποφάσισαν, μεταξύ άλλων, να επενδύσουν σε στρατιωτικές δυνατότητες για εκτέλεση πληγμάτων ακριβείας στον εχθρό. Μπορεί η Συμμαχία να διαθέτει μαχητικά 5ης γενιάς, αλλά τίθεται ένα ερώτημα: Πώς θα απογειωθούν τα αεροπλάνα εάν οι άσφαλτοι των αεροδρομίων έχουν λιώσει λόγω… καύσωνα; Ωστόσο, στις αποφάσεις της Συνόδου δεν αποτυπώνεται ιδιαίτερη μέριμνα για τις επιπτώσεις των καυσώνων στις στρατιωτικές υποδομές και επιχειρήσεις.
Η Ευρώπη ασφυκτιά από τη ζέστη και οι στρατιώτες της δεν αποτελούν εξαίρεση. Το καλοκαίρι του 2022, σχεδόν 62.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στην Ευρώπη εξαιτίας της ζέστης. Συγκριτικά, μόλις 6.700 άνθρωποι σκοτώθηκαν παγκοσμίως από τρομοκρατικές επιθέσεις την ίδια χρονιά.
Όπως κατέδειξαν οι θερμοκρασίες-ρεκόρ του Ιουνίου στην Ευρώπη, το έδαφος που καλείται πλέον να υπερασπιστεί το ΝΑΤΟ είναι πολύ πιο δύσκολο.
Γι’ αυτό και «οι επενδύσεις στην άμυνα πρέπει να σχεδιάζονται για έναν θερμότερο κόσμο, ενώ οι επενδύσεις στην ανθεκτικότητα πρέπει να περιλαμβάνουν την προσαρμογή των κρίσιμων πολιτικών υποδομών στις νέες κλιματικές συνθήκες» αναφέρει στο περιοδικό Foreign Policy η Έριν Σικόρσκι διευθύντρια του Κέντρου για το Κλίμα και την Ασφάλεια (Center for Climate and Security – CCS).
Στην Άγκυρα, οι Σύμμαχοι επιβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους, που είχε αναληφθεί στη Σύνοδο της Χάγης τoυ 2025, για αύξηση των επενδύσεων στις βασικές αμυντικές απαιτήσεις κατά περισσότερα από 139 δισ. δολάρια. Οι επενδύσεις ενισχύουν τη βιομηχανική βάση και την ανθεκτικότητα της Συμμαχίας. Τα επιπλέον 50 δισ. δολάρια που ανακοινώθηκαν στην Άγκυρα, όμως, αφορούν νέες προμήθειες για συλλογική παραγωγική ικανότητα και συνεργασία με τη βιομηχανία για την επιτάχυνση της καινοτομίας.
Στις ανακοινώσεις, ωστόσο, δεν υπήρξε ειδική αναφορά στην προσαρμογή των στρατιωτικών δυνατοτήτων στις ολοένα συχνότερες ακραίες θερμοκρασίες.
«Όμως η ζέστη δεν καταστρέφει μόνο τους ανθρώπους» σημειώνει η Σικόρσκι, αλλά «πλήττει άμεσα αυτές τις υποδομές» του ΝΑΤΟ. «Παραμορφώνει και λιώνει διαδρόμους απογείωσης, στρεβλώνει σιδηροδρομικές γραμμές και καθιστά τις επισκευές δυσκολότερες και πιο εξαντλητικές».
Πράγματι, το 2022, η Βασιλική Αεροπορία του Ηνωμένου Βασιλείου αναγκάστηκε να μεταφέρει πτήσεις σε άλλους διαδρόμους, όταν η άσφαλτος στη βάση Μπράιζ Νόρτον μαλάκωσε λόγω της ζέστης.
«Ο θερμός αέρας είναι επίσης αραιότερος, γεγονός που μειώνει το φορτίο που μπορούν να μεταφέρουν τα αεροσκάφη, αυξάνει την απαιτούμενη απόσταση απογείωσης και δυσκολεύει την άνοδο. Το μεγαλύτερο πλήγμα το υφίστανται τα ελικόπτερα, τα βασικά μέσα των εκστρατευτικών επιχειρήσεων».
Τα ελικόπτερα επηρεάζονται από τους καύσωνες
Ο Μπαστιέν Αλεξ, σύμβουλος του γαλλικού στρατού για θέματα κλίματος, επισήμανε στο περιοδικό του γαλλικού Υπουργείου Άμυνας ότι όταν η θερμοκρασία ξεπερνά τους 45 βαθμούς Κελσίου, οι ένοπλες δυνάμεις πρέπει να επανεξετάζουν τον τρόπο χρήσης των ελικοπτέρων σε περιοχές «υψηλής θερμικής επιβάρυνσης».
Όπως εξηγεί, για να εκτελεστεί η ίδια αποστολή υπό τέτοιες συνθήκες μπορεί να απαιτούνται δύο ελικόπτερα αντί για ένα, άρα επιπλέον πιλότος, περισσότερο καύσιμο και μεγαλύτερη υλικοτεχνική υποστήριξη — όλα στοιχεία που πρέπει να έχουν προβλεφθεί εκ των προτέρων.
Και ο χρονικός ορίζοντας αλλάζει γρήγορα προειδοποιεί η ειδική, επικαλούμενη γαλλική μελέτη σύμφωνα με την οποία έως το 2050 ορισμένες περιοχές αυτών των θερμών θεάτρων επιχειρήσεων ενδέχεται να βιώνουν έως και 120 ημέρες τον χρόνο με θερμοκρασίες άνω των 45 βαθμών Κελσίου, έναντι μόλις πέντε ημερών ετησίως τη δεκαετία του 2020 στην περιοχή του Σαχέλ.
Πολλαπλασιαστές σταθερότητας
Η Σικόρσκι προσθέτει ότι τα κράτη-μέλη πρέπει να επενδύσουν και στους «πολλαπλασιαστές σταθερότητας», δηλαδή τα συστήματα τροφίμων, νερού και ενέργειας που συγκρατούν τις κοινωνίες όταν δοκιμάζονται.
«Οι κρίσεις που προκαλούνται από την ακραία ζέστη σε φτωχές και κλιματικά ευάλωτες χώρες μπορούν να τροφοδοτήσουν αστάθεια, συγκρούσεις και εκτοπισμούς πληθυσμών, με συνέπειες για την ευρωπαϊκή ασφάλεια μέσω αυξημένων μεταναστευτικών πιέσεων, διαταραχών στις αλυσίδες εφοδιασμού και μεγαλύτερων αναγκών για στρατιωτική και ανθρωπιστική παρέμβαση».
Υπενθυμίζει, ότι ο περιορισμός εξαγωγών ουκρανικού σιταριού λόγω του πολέμου συνέπεσε με τον καύσωνα του Μαρτίου στην Ινδία, όπου καταστράφηκε μεγάλο μέρος της σοδειάς σιταριού.
Έκθεση του CCS αναφέρει ότι σε σύγκριση με το 2010, έως το 2040 προβλέπεται να υπερτριπλασιαστεί η πιθανότητα να αποτύχουν ταυτόχρονα οι σοδειές σιταριού στην Ινδία, τη Γαλλία και τη Γερμανία.
Έτσι οι 24 χώρες, μέλη και εταίροι του NATO, θα αντιμετώπιζαν επισιτιστικά σοκ και ενδεχόμενες κοινωνικές αναταραχές που θα θύμιζαν την Αραβική Άνοιξη. Παράλληλα, εξαγωγικές χώρες δημητριακών, όπως η Ρωσία και οι ΗΠΑ, θα μπορούσαν να αποκτήσουν μεγαλύτερη γεωπολιτική επιρροή, καθώς οι εισαγωγείς στην Ευρώπη, την Αφρική, την Κίνα και τη Μέση Ανατολή θα ανταγωνίζονταν για την εξασφάλιση προμηθειών.
«Το ρεαλιστικό αυτό υποθετικό σενάριο υπογραμμίζει ότι πολλές χώρες του ΝΑΤΟ παραμένουν εκτεθειμένες στους κινδύνους που προκαλεί η ακραία ζέστη για τη γεωργική παραγωγή τους, τα δίκτυα διανομής τροφίμων και τις κρίσιμες υποδομές» λέει η Σικόρσκι.
Γιατί έλειπε η Κλιματική Αλλαγή;
Τα παραπάνω δεν σημαίνουν ότι το ΝΑΤΟ δεν έχει υιοθετήσει πολιτικές και μέτρα σχετικά. Υπάρχουν εργασίες για: την αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, την αύξηση της ανθεκτικότητας των βάσεων σε πλημμύρες, πυρκαγιές και ακραία ζέστη τη τη μείωση της ζήτησης καυσίμων, όπου βελτιώνει την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα, την προστασία των αρκτικών και θαλάσσιων υποδομών.
Ωστόσο, καμία από αυτές τις πρωτοβουλίες δεν έλαβε προσοχή στη σύνοδο κορυφής. Τα μέλη του ΝΑΤΟ δίνουν προτεραιότητα στην ταχεία στρατιωτική επέκταση και στις υψηλότερες αμυντικές δαπάνες. Ο πόλεμος στην Ουκρανία παραμένει η κυρίαρχη ανησυχία της συμμαχίας για την ασφάλεια. Η αντιπαράθεση που αφορά το Ιράν και η ασφάλεια του Στενού του Ορμούζ κυριάρχησαν στις συζητήσεις.
Εξάλλου, το γεγονός ότι ο βασικός πυλώνας του NATO, οι ΗΠΑ, διοικούνται από τον Ντόναλντ Τραμπ που κάποτε θεωρούσε την κλιματική αλλαγή παραμύθι, σίγουρα δεν άφησε περιθώρια περαιτέρω ενασχόλησης με τους καύσωνες.
«Δεν πιστεύω» στην κλιματική αλλαγή έλεγε το 2015, σε συνέντευξή του στην εφημερίδα The Wall Street Journal.«Πιστεύω στον καθαρό αέρα. Στον πεντακάθαρο αέρα. Αλλά δεν πιστεύω στην κλιματική αλλαγή.»
Βέβαια, μετά από χρόνια θα νέρωνε το κρασί του. «Υπάρχει κλιματική αλλαγή; Ναι… Έχουμε κάποια επίδραση, αλλά δεν πιστεύω ότι η επίδρασή μας είναι τόσο μεγάλη όσο ισχυρίζονται ορισμένοι.» θα έλεγε τον Ιανουάριο του 2018, σε τηλεοπτική συνέντευξη στον Piers Morgan.
Τον Τραμπ τον ενδιέφερε κυρίως η κατανομή των βαρών στις αμυντικές δαπάνες της Συμμαχίες. Μπορεί ο Τραμπ να μην απορρίπτει την κλιματική αλλαγή, αλλά έδωσε βάρος σε άλλες γεωπολιτικές προτεραιότητες. Γι’ αυτό και οι ανακοινώσεις των Συμμάχων δεν συμπεριλάμβαναν την προσαρμογή στην ακραία καιρική πραγματικότητα, τόσο για τις ένοπλες δυνάμεις όσο και για τις κοινωνίες που καλούνται να προστατεύσουν, όπως προειδοποιούσε η Σικόρσκι.
* Στην κύρια φωτογραφία: Τεθωρακισμένα των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουγγαρίας και συμμαχικών χωρών συμμετέχουν στην πολυεθνική άσκηση Breakthrough 2025 (Πηγή: @mhkgy1pcdd / @magyar_honvedseg (via NATO))
Πηγή: in.gr
